Zwangerschap en Werk: Uw Rechten en Plichten als Werknemer

Bijna de helft van de werkende vrouwen die zwanger worden of een kinderwens hebben, krijgt te maken met ongelijke behandeling op de werkvloer. Zij worden bijvoorbeeld vaker afgewezen bij een sollicitatie of hebben minder kans op een promotie. Een werkgever mag echter niet discrimineren op basis van geslacht en zwangerschap. Een vrouw die in verwachting is, een kinderwens of kinderen heeft, moet dezelfde kansen krijgen op het werk als haar collega's. Een zwangerschap of kinderwens mag geen reden zijn om een vrouw af te wijzen voor een baan. Wie zwanger is of het wil worden, hoeft dat bij een sollicitatie ook niet te melden.

De werkgever moet zorgen voor een veilige omgeving op het werk. Voor iedereen moet duidelijk zijn dat discriminatie door collega’s en anderen niet acceptabel is. Dit geldt ook vanwege zwangerschap, kinderwens of een gezin. De werkgever mag niets in het arbeidscontract met de werkneemster veranderen omdat zij in verwachting is. Tijdens of na de zwangerschap moet zij dezelfde functie en hetzelfde aantal uren behouden, en ook hetzelfde salaris.

Heeft u een tijdelijk contract dat afloopt tijdens uw zwangerschap? Dan hoeft uw werkgever uw contract niet te verlengen. Uw werkgever moet echter zorgen dat u tijdens en na uw zwangerschap veilig en gezond kunt werken. Uw werkgever mag u niet ongelijk behandelen omdat u zwanger bent of wilt worden. Uw werkgever mag u niet ontslaan als u zwanger bent.

Wie zwanger is en werkt of een uitkering krijgt, heeft recht op zwangerschapsverlof en een zwangerschapsuitkering.

Wanneer en Hoe Vertelt U Uw Werkgever Dat U Zwanger Bent?

U kunt uw werkgever het beste zo snel mogelijk op de hoogte brengen van uw zwangerschap. Hoewel het verleidelijk kan zijn om het eerste trimester af te wachten om zo een eventuele miskraam niet direct met iedereen te hoeven delen, is het informeren van uw werkgever cruciaal voor uw rechten. Pas als u uw werkgever op de hoogte heeft gebracht, heeft u recht op de wettelijke bescherming.

Wettelijk gezien hoeft u uw werkgever pas drie weken voor de start van uw zwangerschapsverlof te informeren. Echter, om uw eigen veiligheid te waarborgen en uw werkgever de kans te geven tijdig vervanging te regelen, is het raadzaam dit eerder te doen. Een goed moment kan zijn na de eerste 12 weken van de zwangerschap.

Een formele mededeling aan uw werkgever is aan te raden. Plan een een-op-een gesprek met uw leidinggevende en communiceer het nieuws direct. Laat vervolgens ruimte voor uw leidinggevende om te reageren en vragen te stellen. U kunt direct afspraken maken over praktische zaken of een nieuwe afspraak inplannen om alles op een rijtje te zetten.

Het kan zijn dat uw werkgever om een zwangerschapsverklaring vraagt. Deze krijgt u van uw huisarts of verloskundige en bevat informatie over uw zwangerschap en uitgerekende datum. Uw werkgever heeft deze verklaring nodig om de zwangerschapsuitkering voor u aan te vragen bij het UWV. U hoeft deze verklaring niet aan uw werkgever te geven, maar bewaar hem wel voor uw eigen administratie.

Illustratie van een vrouw die haar zwangerschap aankondigt aan haar werkgever, met een kalender op de achtergrond.

Uw Rechten en Bescherming Tijdens de Zwangerschap

Uw werkgever is verplicht om zowel uw gezondheid als de gezondheid van uw baby te beschermen tijdens uw zwangerschap en de periode dat u borstvoeding geeft. Dit betekent dat het werk zo georganiseerd moet worden dat u veilig en gezond kunt werken, zonder negatieve invloed op uw zwangerschap.

Veilig en Gezond Werken

Werk dat fysiek zwaar is, langdurig staan vereist, blootstelling aan chemische stoffen of straling met zich meebrengt, of veel stress veroorzaakt, kan een risico vormen. Het uitgangspunt is dat u tijdens deze periode zoveel mogelijk uw eigen werk moet kunnen blijven doen, in uw eigen functie en op uw eigen werkplek.

Binnen twee weken nadat u uw zwangerschap heeft gemeld, moet uw werkgever u voorlichting geven over veilig en gezond werken binnen het bedrijf. Hierbij hoort informatie over mogelijke gevaren voor u en uw ongeboren kind, en de getroffen beschermende maatregelen.

Als u twijfelt of uw werk wel veilig en gezond genoeg is, kunt u de Arbo-dienst inschakelen. Vlak voordat uw verlof ingaat, dient uw werkgever u voorlichting te geven over de maatregelen die zijn getroffen voor de periode na de bevalling.

Maatregelen bij Risico’s

Als er specifieke gevaren voor u zijn tijdens de zwangerschap, is uw werkgever verplicht maatregelen te nemen. Dit kan leiden tot aanpassingen van uw werk of werktijden. In het uiterste geval kan tijdelijk ander werk worden aangeboden of kunt u zelfs geheel worden vrijgesteld van werk, mits een (bedrijfs)arts dit bevestigt.

Wanneer u niet kunt werken als gevolg van uw zwangerschap, heeft u recht op een Ziektewetuitkering ter hoogte van uw Ziektewetdagloon.

Specifieke Rechten Tijdens de Zwangerschap

  • Regelmatige werk- en rusttijden.
  • Extra pauzes, tot maximaal 1/8 deel van uw werktijd.
  • Een geschikte, afsluitbare ruimte om te kunnen rusten (met bed of rustbank).
  • Vrijstelling van de verplichting tot overwerk en nachtdiensten.
  • Zwangerschapsonderzoek in werktijd, waarbij het loon wordt doorbetaald.
  • Inzage in de Risico-Inventarisatie & Evaluatie (RI&E) van het bedrijf.
  • Voorlichting over uw rechten en plichten binnen twee weken na uw melding.
Infographic die de extra rechten van zwangere werknemers visualiseert, zoals extra pauzes en aangepaste werktijden.

Bescherming Tegen Discriminatie en Ontslag

Uw werkgever mag u nooit benadelen vanwege uw kinderwens, zwangerschap of ouderschap. Dit is altijd discriminatie en dus verboden. Helaas komt het nog steeds voor, op verschillende manieren en momenten.

Solliciteren

Als u solliciteert op een nieuwe baan, hoeft u niet te vertellen dat u zwanger bent, zwanger wilt worden of kinderen heeft. Het bedrijf mag hier niet naar vragen. Vragen ze er toch naar, dan hoeft u geen antwoord te geven. Kiest u er zelf voor dit wel te vertellen, dan mag u niet worden afgewezen vanwege uw zwangerschap of gerelateerde zaken zoals uw verlof of kinderopvang. Zelfs bij werk met gevaarlijke stoffen mag een werkgever u niet om die reden afwijzen. Dit geldt voor zowel vaste als tijdelijke banen, en via uitzendbureaus.

Promotie en Opleiding

Tijdens uw zwangerschap moet u dezelfde kansen op promotie en opleidingen krijgen als voorheen. Als uw werkgever bijvoorbeeld eist dat u een bepaald aantal uren gewerkt moet hebben voor een promotie, en u haalt dit niet door uw zwangerschapsverlof, dan valt dit onder zwangerschapsdiscriminatie.

Ontslag

Uw werkgever mag u niet ontslaan vanwege uw kinderwens, zwangerschap, verlof of ouderschap. Dit geldt ook tijdens uw proeftijd. U kunt echter wel ontslagen worden in specifieke situaties, zoals bij ernstig wangedrag, faillissement van het bedrijf, of het opheffen van uw afdeling. Zwangerschap mag in deze gevallen nooit de reden voor ontslag zijn.

Contractverlenging

Heeft u een tijdelijk contract dat afloopt? Uw kinderwens, zwangerschap, verlof of ouderschap mag niet de reden zijn om uw contract niet te verlengen. Het is ook niet toegestaan om na uw tijdelijke contract een nieuw contract aan te bieden dat pas na uw verlof ingaat.

Na Uw Verlof: Terugkeer naar Werk

Na uw zwangerschaps- en bevallingsverlof heeft u recht op terugkeer in uw oude functie. Is dit niet mogelijk, bijvoorbeeld door een reorganisatie? Dan moet uw werkgever nagaan of een soortgelijke functie beschikbaar is. Als er twijfel is over uw geschiktheid voor de oude functie vanwege uw ouderschap, en u daardoor niet kunt terugkeren, is er sprake van discriminatie.

Borstvoeding en Kolven

De eerste negen maanden na uw bevalling mag u uw werk betaald onderbreken om in afzondering uw kind borstvoeding te geven of te kolven. Daarna mag dit ook, maar dan in uw eigen tijd. Uw werkgever moet hiervoor een besloten ruimte ter beschikking stellen die u kunt afsluiten. Dit mag per werkdag of dienst niet langer dan een vierde van de arbeidstijd in beslag nemen, zonder inhouding van loon.

Hoe werkt zwangerschapsverlof? - Werkplan

Verlofregelingen

Naast zwangerschaps- en bevallingsverlof zijn er ook andere verlofregelingen, zoals ouderschapsverlof. Partnerverlof biedt vijf dagen betaald verlof in de eerste vier weken na de geboorte, gevolgd door vijf weken aanvullend verlof.

Melding Maken van Zwangerschapsdiscriminatie

Helaas komt zwangerschapsdiscriminatie nog vaak voor. Als uw werkgever weigert u rechten toe te kennen, kunt u hiervan melding maken bij het College voor de Rechten van de Mens. Dit kan ook anoniem.

tags: #wanneer #werkgever #verwittigen #bij #zwangerschap