Bernardus Vreeswijk: Leven en Tijdperk van de Vader van B. J. Vreeswijk

De zoekfunctie "Snelzoeken" maakt het mogelijk om te zoeken op naam, voornaam gevolgd door een achternaam. Door minimaal drie letters in te typen, verschijnt direct een lijst met persoonsnamen binnen de betreffende publicatie. Hoe meer letters worden ingevoerd, hoe specifieker de resultaten worden. Bij twijfel over de voornaam of de exacte schrijfwijze kan een asterisk (*) worden gebruikt.

Historische Gebeurtenissen en Context

De geboortedag van Bernardus Vreeswijk viel op 26 december 1820. Zijn overlijden vond plaats op 2 april 1887.

Weersomstandigheden op de Geboortedag

Op 26 december 1820 lag de temperatuur rond de -4,0 °C. De wind kwam overwegend uit het noordoosten. Het weer werd getypeerd als half bewolkt met sneeuw.

Ter context, op 11 mei van dat jaar vond de tewaterlating van de HMS Beagle plaats.

Weersomstandigheden op de Dag van Overlijden

Op 2 april 1887 lag de temperatuur rond de 5,7 °C. De winddruk was 1 kgf/m² en kwam overwegend uit het west-noordwesten. De luchtdruk bedroeg 76 cm kwik, en de relatieve luchtvochtigheid was 87%. Deze gegevens zijn afkomstig van het KNMI.

Politieke Context in Nederland

Koning Willem III (Huis van Oranje-Nassau) regeerde van 1849 tot 1890 over Nederland (ook wel het Koninkrijk der Nederlanden genoemd). Van 23 april 1884 tot 21 april 1888 was er in Nederland het kabinet Heemskerk, met Mr. J. Heemskerk Azn. als minister-president.

Op 28 januari vond de eerstesteenlegging van de Eiffeltoren plaats in Parijs.

Personen en Hun Verbanden

Binnen het onderzoek naar personen valt de naam Cornelis Kraan op, een stuurman en koopvaardijkapitein, geboren rond 1820. Zijn oudere broer was Hieronymus Ibeling von Santen (1818-1894), een bekende kapitein te Bremen en gezagvoerder van diverse schepen.

Volgens het bevolkingsregister van Krimpen aan de Lek had Johann von Santen zich op 1 juni 1841 als stuurman ter koopvaardij in Krimpen gevestigd. Hij woonde in bij schipper Johannes van Vlijmen en Maria van Krimpen. Johann trouwde op 6 juni 1850 te Krimpen met Elisabeth Maria van der Mijle, geboren in 1825 te Ouderkerk aan de IJssel. Zij was de dochter van steenfabrikant Anthonie van der Mijle uit Dubbeldam en Anna Herfst.

In 1877 overleed te Krimpen aan de Lek de oud-kapitein J.H. van Santen. Hij was sinds 1859 boekhouder van de Reederij (J.H. van Santen) te Krimpen aan de Lek en voer destijds met vier schepen onder zijn vlag. Volgens de Memorie van Successie in 1877 was hij scheepsreder en koopman, waarschijnlijk in scheepsproviand. Hij was kapitein op de Graafstroom in 1852 en op de Johanna Christina (1854-1856). In 1857 werd hij directeur van de in mei opgerichte Stoombootdienst op de Lek, en trad hij daarnaast op als zelfstandig reder.

In de Jaarverslagen van de Maatschappij staat kapitein J. Vreeswijk vermeld.

Schepen en Rederijactiviteiten

Kapitein J. Vreeswijk was in 1849 en 1851 schipper van de bark “Graafstroom” (281 last). In 1850 tot 1853 voer hij op de bark “Graafstroom” (gebouwd in 1848, 530 ton). In 1854 voer hij op de bark “den Elshout” (gebouwd in 1844, 629 ton).

In een extract uit het journaal van de bark “Java”, onder kapitein Leendert Tuk, staat het overlijden van een matroos vermeld. Eén van de ondertekenaars was stuurman I.H. van Santen.

In 1863 was J.H. von Santen reder van zijn schip, de bark “Bastiaan Pot” (400 last), die op 17 juli 1863 te water werd gelaten op de werf van de Gebr. Pot aan de Elshout te Kinderdijk. Het schip werd vernoemd naar de vader van de Gebr. Pot. In 1866 liet hij opnieuw een schip bouwen op de werf van de Gebr. Pot.

Afkomst en Invloed van de Familie Van Santen

De uit Antwerpen afkomstige familie Van/von Santen behoorde tot de calvinistische elite van de stad Emden. Hans Pauls van Santen (1578-1641), een lakenhandelaar, was in de zeventiende eeuw Veertiger en raadsheer, en diaken van de gereformeerde gemeente. In de achttiende eeuw raakten zij door huwelijk geparenteerd aan de invloedrijke familie Von Rehden (uit Leer). Otto Christian von Santen (1713-1793) werd in 1774 Veertiger, en zijn neef Hieronymus Ibeling von Santen was meer dan vijftig jaar burgemeester van Emden (1782-1835).

J.H. von Santen werd geboren op 30 oktober 1819 te Emden. Hij was de tweede zoon van Otto Christian von Santen (1788-1853), rentmeester en ontvanger te Pewsum, later belastinginspecteur te Hildesheim, en Anna Meyer uit Bremen, dochter van graanhandelaar Johann Hermann Meyer. Zijn oudere broer Hieronymus Ibeling von Santen (1818-1894) was een bekende scheepskapitein te Bremen.

Volgens het bevolkingsregister van Krimpen aan de Lek vestigde Von Santen zich op 1 juni 1841 als stuurman ter koopvaardij in Krimpen. Hij is genaturaliseerd op 15 december 1857.

Scheepsactiviteiten van J.H. von Santen

Von Santen arriveerde in juli 1852 als gezagvoerder met de Graafstroom bij Port Wakefield, Zuid-Australië. Het schip maakte nog drie reizen naar Australië (1853-1855) onder kapitein K.J. Von Santen werd vervolgens kapitein op de nieuw gebouwde bark Johanna Christina, waarvan hij voor 1/30 part mede-eigenaar was.

Oprichting van de Stoombootdienst op de Lek

In 1857 werd Von Santen directeur (‘boekhouder’) van de Stoombootdienst op de Lek, Fa Von Santen & Co., opgericht in mei 1857. Het oprichtingskapitaal bedroeg ƒ 21.150, met dertien aandeelhouders, waaronder vijf heren Smit, M. Lels, A. Pot, B. Boogaerdt en J.H. von Santen. De stoomboot Stad Schoonhoven werd gekocht voor ƒ 7.500. Op 4 augustus 1857 werd vergunning verleend door Gedeputeerde Staten, en op 10 augustus de dienst aangevangen. In 1860 kwam er een tweede boot, en in 1865 een derde. De familie Smit leende het benodigde kapitaal en het kantoor was gevestigd op de werf van Smit in Krimpen.

In 1869 begon Von Santen een Stoombargedienst tussen Vreeswijk en Utrecht, datzelfde jaar uitgebreid tot IJsselstein. In 1873 werd het vaarschema van de Stoombootdienst op de Lek hierop aangesloten. Zo beheerde Von Santen een heel net van stoombootdiensten waaruit in 1896 de NV Stoombootdienst op de Lek zou ontstaan. In 1922 begon de Reederij op de Lek een eigen busdienst die in 1942 ging samenwerken met de NV Autobusdiensten Vereeniging te Jutphaas, voortgekomen uit de Stoombargedienst van Von Santen.

Overigens had Culemborg nog eerder dan Schoonhoven een eigen stoombootdienst. Reeds in 1850 of 1851 opende de Culemborgsche Stoombootreederij van de firma Van Hoytema & Co een dienst naar Rotterdam met de nieuw gebouwde ijzeren raderboot Stad Culemborg. Dit was een veel groter en moderner schip dan de destijds al ouderwetse, tweedehands aangeschafte kleine houten raderboot Stad Schoonhoven, waarmee J.H. von Santen & Co in 1857 van start ging. Toch heeft de Culemborgse rederij het moeten afleggen nadat Von Santen in 1869 de ijzeren Stad Schoonhoven verving, overigens ook door een tweedehandse. Dit was de in 1859 gebouwde Willem I van de dienst Nijmegen-Rotterdam van de Stoombootonderneming Theunissen en Cie, de voorloper van de Nijmeegsche Stoomboot Reederij.

Zelfstandige Rederijactiviteiten van J.H. von Santen

Von Santen trad ook als zelfstandig reder op. Hij was betrokken bij de volgende schepen:

• 1859-1861: bark Catharina Maria (geb. 1846; kapitein A.T. Schuchardt)
• 1859-1860: bark Jonge Jan (kapitein E.H. Pfeiffer)
• 1864-1867: bark Bastiaan Pot (geb. 1863; kapitein P. van der Hoog, later J.D.P.)
• 1864-1866: driemaster Minister Pahud (kapitein E. Lipjes)
• 1866-1868: driemaster Antje (kapitein [onbekend])
• 1868-1870: bark Tollens (geb. 1856; kapitein B. Verhagen, later H.J. Muller)
• 1871-1877: bark Elisabeth Maria (geb. 1855-56; kapitein H.J. Muller)

Volgens de registers van Rijkstoezicht op het Stoomwezen had J.H. von Santen & Co. verschillende vestigingen:

• Krimpen aan de Lek: J. en K. Smit, Kinderdijk - 1864 overgegaan op J.H. Vreeswijk: Diepeveen, Lels en Smit
• Streefkerk: J.H. von Santen & Co.
• Groot Ammers: J.H. von Santen & Co.

Er was ook een veeboot op de Ned. Provincie Utrecht: IJsselstein, de Vecht en Vreeland, met drie schroefboten van J.H. von Santen.

Publieke Functies en Overlijden

Von Santen was sinds juli 1867 lid van de gemeenteraad van Krimpen en werd herkozen in juli 1873. Zijn beroep werd vermeld als ‘winkelier’. In 1875 werd Von Santen benoemd tot wethouder. Hij was sinds 1853 lid van het Nut, van de sociëteit Harmonie en beschermheer van het Geuzenkorps Pro Patria (1875). Von Santen overleed op 19 april 1877, nog geen 58 jaar oud.

Er is een publicatie over de reder J.H. von Santen (1819-1877), die boekhouder was bij J. & K. Smit’s Scheepswerven te Krimpen aan de Lek en directeur van de Rederij op de Lek.

K.L. Swart en het Zeemanshoop Fonds

K.L. Swart, gezagvoerder van het barkschip SENIOR, overleed te Passaroeang op 26 maart 1863. Zijn echtgenote was H.C. Reiningh. K.L. Swart werd deelnemer in het Weldadig Zeemans Fonds van Zeemanshoop per 2 mei 1848. Ten tijde van de inschrijving waren Swart en zijn vrouw 29 respectievelijk 22 jaar oud.

In de notulen van de Bestuursvergadering van Zeemanshoop op 30 juli 1863 werd de weduwe K.L. Swart vermeld. Op 22 september 1863 werd per 1 mei 1863 een uitkering in de 1e klasse toegekend aan de weduwe K.L. Swart.

Schepen van K.L. Swart

Een schip genaamd "Laura & Adèle" (434 ton, gebouwd in 1851 te Alblasserdam) voer voor Bunge & Co te Amsterdam in 1852-1853 onder kapitein Swart. Het schip "Laura en Adèle", onder kapitein Swart, van Amsterdam naar Batavia, is op 13 oktober j.l. vergaan.

Huwelijken van K.L. Swart

Hij huwde voor de eerste maal te Amsterdam op 11 mei 1848 met Catharina Elisabeth Isselhorst (geb. 14 augustus 1810 te Amsterdam), die overleed op 17 mei 1855. Hij huwde voor de tweede maal te Amsterdam op 11 december 1856 met Carolina Isselhorst (geb. 11 januari 1817 te Amsterdam), die overleed op 22 maart 1858. Zij was de zuster van zijn eerste echtgenote. Hij huwde tenslotte voor de vierde maal te Amsterdam op 27 februari 1879 met Louisa Elisabeth Traphé (geb. 24 oktober 1816 te Amsterdam als vondeling).

T.J. Donema en Zeemanshoop

T.J. Donema werd effectief lid van Zeemanshoop per 6 juni 1854. Hij voer het fregat “Batavier” onder directie van E.& S. & C. St. Martin te Rotterdam. In 1854 was hij kapitein op het 3-mast schip “Batavier” (442 ton, gebouwd in 1830 te Antwerpen).

Schepen onder T.J. Donema

• 1858: 2-mast schoener “Anna” (166 ton, gebouwd in 1857), varend voor J. Sikkens te Sappemeer. Het schip verongelukte bij Rio Grande.
• 1863-1866: brik “Compagnie” (157 ton, gebouwd in 1857), varend voor v/d Wouden & Luber te Amsterdam. Het schip werd in 1866 verkocht en herdoopt in “Sagua Packet”.

H.F.C.L. Noël en Zeemanshoop

H.F.C.L. Noël werd effectief lid van Zeemanshoop per 2 december 1856. Zijn schip was de “Laura en Adèle”. Hij voer de bark “Laura & Adèle” voor rekening van Bunge & Co. In 1859 werd kapitein von Noël als effectief lid ontslagen en zijn deelneming als vernietigd beschouwd.

D.T. Lund en Zeemanshoop

D.T. Lund werd effectief lid van "Zeemanshoop" per 22 april 1856. Ten tijde van de inschrijving was zijn schip de "Walborg". In 1867 vroeg de weduwe D.T. Lund om een uitkering. In 1874 werd een brief van B. Werendlijn Smit vermeld die inlichting vroeg wegens het ontvangen van de uitkering van de Wed. Op 15 oktober 1867 werd een uitkering toegekend aan de weduwe D.T. Lund voor haar en twee kinderen.

Christianus Gerhardus Philippus Rottinghuis

Christianus Gerhardus Philippus Rottinghuis werd geboren op 27 augustus 1843 te Delfzijl als zoon van Johannes Harmannus Rottinghuis en Anne Elisabeth Agnes Meijer. Hij overleed op 20 juni 1882 te Delfzijl, 38 jaar oud.

In de ledenlijsten van het zeemanscollege te Delfzijl en in de reeks monsterrollen komen de initialen G.C.P. voor. In geval van de namen in de monsterrollen passen de afwijkende namen in de reeks van Christiaan Gerhardus Philippus.

C.G.P. Rottinghuis was effectief lid van het zeemanscollege “Vereeniging” te Delfzijl met vlagnummer 8 in de periode 1872 tot 1883. Hij voer in 1876-1880 op de bark “Johannes” (592 ton o.m.), die eerder bekend stond als Laura & Adèle en Graafstroom.

Monsterrollen met Rottinghuis

Diverse monsterrollen vermelden zijn naam of initialen in verschillende functies en schepen:

• Monsterrol 1862-19 (05 maart 1862): kof “Helena”, kapitein Harmannus Schreuder, 48 jaar uit Farmsum. Voorts stuurman Christianus Gerhardus Phillip.
• Monsterrol 1865-43 (03 april 1865): galjoot “Arendina Catharina”, kapitein Leeuwe Roelfs Leeuwes, 54 jaar uit Wildervank. Voorts stuurman C.G.Ph.
• Monsterrol 1866-44 (30 april 1866): kof “Castor”, kapitein Johannes H. Boekhoudt, 42 jaar uit Delfzijl. Voorts een stuurman C.G.Ph.
• Monsterrol 1867-23 (08 maart 1867): kof “Johanna Catharina”, kapitein Berend van Veen, 37 jaar uit Delfzijl.
• Monsterrol 1870-5 (04 maart 1870): galjoot “Pauwel Wiertsema”, kapitein Hindrik Nijhof, 34 jaar uit Delfzijl.
• Monsterrol 1870-92 (17 oktober 1870): schoener “Geessien Schreuder”, kapitein Christianus Gerhardus Philippus Rottinghuis, 27 jaar uit Delfzijl.
• Monsterrol 1871-10 (02 maart 1871): schoener “Geessien Schreuder”, kapitein C.G.Ph. Rottinghuis, 27 jaar uit Delfzijl.
• Monsterrol 1871-56 (16 augustus 1871): schoener “Geessien Schreuder”, kapitein Christianus Gerhardus Philippus Rottinghuis, 27 jaar uit Delfzijl.
• Monsterrol 1872-9 (27 februari 1872): schoener “Geessien Schreuder”, kapitein Christiaan Gerhardus Philippus Rottinghuis, 28 jaar uit Delfzijl.
• Monsterrol 1872-47 (02 mei 1872): schoener “Geessien Schreuder”, kapitein Christiaan Mattheus Philippus Rottinghuis, 28 jaar uit Delfzijl.

Zoeken naar Personen in Archieven

Het Haags Gemeentearchief biedt via een specifieke zoektoegang toegang tot diverse archiefbestanden, waaronder akten van de Burgerlijke Stand van Den Haag, Loosduinen, Veur, Stompwijk en Leidschendam, en Voorburg. Ook is het Haagse bevolkingsregister over 1913-1939 (gezinskaarten) beschikbaar, inclusief kaarten van de voormalige gemeenten Loosduinen, Veur, Stompwijk en Voorburg. Verder zijn er repertoria op het Haagse notarieel archief uit de periode 1843-1935, boedelbeschrijvingen uit het Weeskamerarchief (1482-1856), bedelingsregisters van het Burgerlijk Armbestuur (1770-1870), lidmatenregisters van de Hervormde gemeente Den Haag (1699-1825), inschrijvingen van vreemdelingen in Den Haag (1734-1811), en naamsaannemingen van Hoogduitse Joodse hoofden van geslachten (1811).

Indien via de zoektoegang niet wordt gevonden wat men zoekt, is een bezoek aan de studiezaal mogelijk voor verder onderzoek. Het is nuttig te weten wat er getoond wordt in het Personenoverzicht, aangezien de betekenis van de velden 'plaats' en 'datum' verschilt per bron:

Voor meer informatie kan contact worden opgenomen of kan men meer lezen over het zoeken naar personen.

tags: #geboorte #bernardus #vreeswijk #vader #b #j