De Invloed van Geboorte op Leven en Gedrag

Inleiding: Geboorte als Fundament

De manier waarop een moeder haar kind draagt en hoe de geboorte plaatsvindt, heeft een diepgaande invloed op het verdere leven van dat kind. Dit principe staat centraal in de methode Geboorte In Kaart, ontwikkeld door Martine Bökkers en Marjella Duiker. Deze methode stelt ouders en professionals in staat om de effecten van zwangerschap en geboorte op gedrag te begrijpen en te corrigeren, omdat gedrag altijd logisch verklaarbaar is vanuit deze vroege ervaringen.

Pre- en Perinatale Psychologie: Gedrag Begrijpen vanuit de Oorsprong

Martine Bökkers en Marjella Duiker benadrukken dat veel gedragsproblemen bij kinderen voortkomen uit onbewuste patronen die hun oorsprong vinden rondom de zwangerschap en geboorte. Ze kijken verder dan het directe gedrag en stellen de vraag: "Wat zit daarachter?"

Marjella illustreert dit met het voorbeeld van kleuters die moeite hebben met afscheid nemen van hun ouders. Zij vraagt zich dan af of er rondom de zwangerschap of geboorte sprake is geweest van een scheiding tussen moeder en kind. Zo'n scheiding, zelfs kort na de geboorte, kan een diepe indruk achterlaten die levenslang meegaat.

Hoewel ouders vaak intuïtief aanvoelen dat er iets speelt rondom de zwangerschap of geboorte, kunnen ze dit niet altijd benoemen. De pre- en perinatale psychologie, hoewel complex, biedt hierin inzicht. Om deze materie toegankelijker te maken, hebben Bökkers en Duiker een kaartenset ontwikkeld met herkenbare foto's. Wanneer ouders de bijbehorende geboortepatronen herkennen, zijn ze vaak verbaasd over de treffendheid, en kunnen ze de link leggen met gebeurtenissen zoals het gebruik van een vacuümpomp tijdens de geboorte.

Het observeren van zwangerschap en geboorte biedt de mogelijkheid om de onderliggende behoeften achter bepaald gedrag te herkennen en hieraan te werken.

Prenatale Hechting: De Basis voor Relaties

De manier van geboren worden heeft een directe invloed op relaties, het gevoel van veiligheid en eigenwaarde. De eerste hechting vindt al plaats prenataal, in de baarmoeder. Deze vroege hechting is bepalend voor hoe iemand later relaties aangaat.

Belangrijke factoren hierbij zijn:

• Was de zwangerschap gewenst?
• Werd er veel verbinding met de baby gemaakt?
• Kwamen er moeilijke ervaringen zoals een miskraam of doodgeboorte aan vooraf?
• Was er veel stress of voldoende voeding?

Marjella Duiker benadrukt dat de belevingswereld van de moeder direct de belevingswereld van de baby beïnvloedt. Een gestreste moeder draagt een gestreste baby, mede door de vrijkomende cortisol, die ook bij de baby terechtkomt. Niet alleen voedingsstoffen, maar ook de emoties van de moeder worden overgedragen op de baby.

De Impact van Geboorte op het Zenuwstelsel

De overgang van de warme baarmoeder naar de koudere buitenwereld is op zichzelf al een intense ervaring voor een baby. Deze overgang, samen met medische ingrepen zoals weeënopwekkers, een vacuümpomp of andere interventies, kan leiden tot geboortetrauma. Dit trauma bestaat uit emoties die te overweldigend zijn om direct te verwerken, en die zich vastzetten in het systeem.

Wanneer de linker- en rechterhersenhelft niet optimaal samenwerken tijdens de geboorte, kunnen emoties wel gevoeld, maar niet verwerkt worden. Dit kan leiden tot emotionele blokkades die zich opslaan in het onderbewustzijn en op latere leeftijd sluimerende klachten kunnen veroorzaken, zoals vermoeidheid, hoofdpijn of somberheid.

Een keizersnede, met name een spoedkeizersnede, wordt beschouwd als een potentieel traumatische ervaring. Een baby bereidt zich normaliter voor op de geboorte met een hormonencocktail, maar bij een keizersnede wordt deze voorbereiding onderbroken, wat kan leiden tot een extreem hoge stressniveau.

Ook bij inleiding van de bevalling kunnen vergelijkbare effecten optreden. Baby's die zijn ingeleid, kunnen later onrustig zijn en zich opgejaagd voelen. Het gebruik van synthetische oxytocine kan de natuurlijke aanmaak van dit hormoon remmen, wat de eerste hechting kan verstoren en het risico op een postnatale depressie kan vergroten.

Geboortefases en Zelfherstel

Martine Bökkers beschrijft vier natuurlijke geboortefases waar baby's voor geprogrammeerd zijn: de inwendige draai, dieper in het bekken zakken, de uitwendige spil en het afzetten met de voeten. Het succesvol doorlopen van deze fases geeft een baby kracht en zelfvertrouwen.

De methode Geboorte In Kaart gelooft in het zelfherstellend vermogen van kinderen, mits er verbinding is met ouders en omgeving. Alertheid is vaak een overlevingsmechanisme dat ontstaat bij een kwetsbare start, zoals een vroeggeboorte of scheiding van de moeder na de geboorte. Dit kan leiden tot een blijvende staat van alertheid, waarbij veiligheid niet als vanzelfsprekend wordt ervaren.

Wat Kunnen Ouders Doen?

Ouders hoeven zich geen schuldgevoelens aan te meten, aangezien een geboorte onvoorspelbaar is. Het is echter wel belangrijk dat moeders weten hoe ze kunnen ondersteunen na een uitdagende geboorte. Elke baby heeft behoefte om zijn geboorteverhaal te doen. Door moeders te leren hun baby hierin te begeleiden, wordt een waardevol geschenk voor het leven meegegeven.

Concrete adviezen voor ouders:

• Bespreek de zwangerschap en geboorte met je kind: Vertel de niet-gecensureerde versie, alsof je kind erbij was. Dit helpt het stresssysteem, dat nauwkeurig is afgesteld op deze ervaringen, te reguleren.
• Voer het gesprek vanuit emotionele verbinding: Probeer je in te leven in de ervaring van je kind. Gebruik het fotoboek of speel de geboorte na met poppetjes.
• Herbeleef de geboorte: Laat je kind opnieuw "geboren" worden onder een trui of gebruik een kruiptunnel. Dit kan helpen bij heling.
• Huid-op-huidcontact: Houd je baby dichtbij, gebruik een draagdoek, voed op verzoek en reageer op elk huiltje.
• Laat je kind zijn geboorteverhaal 'vertellen': Dit kan door middel van 'herinneringshuilen', wat anders is dan een behoeftehuiltje. Bespreek met je baby hoe moeilijk het geweest moet zijn en verzeker hem dat je er altijd voor hem bent.

Co-regulatie is hierbij essentieel. Ouders fungeren als het externe regulerende deel van het brein van het kind. Door zelf kalm te zijn, een lage stem te gebruiken, langzaam te ademen en een ontspannen lichaamshouding aan te nemen, kunnen ouders hun kind helpen reguleren. Emotie-coaching, waarbij emoties worden erkend en gevalideerd, is cruciaal voor de emotionele ontwikkeling van een kind.

Het Belang van Veiligheid en Verbinding

De ervaringen rondom zwangerschap en geboorte kunnen de basis leggen voor het gevoel van veiligheid. Een baby die zich niet veilig voelt, kan moeite hebben met ontspannen en zal altijd alert blijven. Dit kan zich uiten in fysieke spanning, zoals gebalde vuisten of aangespannen kaken, en een constant verhoogd cortisolniveau.

Het belang van huid-op-huidcontact, ook wel kangoeroeën genoemd, wordt benadrukt. Dit contact vermindert sterfte bij te vroeg geboren baby's, helpt bij temperatuurregulatie, ademhaling en hersenontwikkeling. Bovendien versterkt het de band tussen ouder en kind en bevordert het motorische ontwikkeling.

Hoewel de ontwikkeling van kinderen vaak besproken wordt, wordt de ontwikkeling van het ouderschap zelf minder belicht. Ouderschap brengt kwetsbaarheid met zich mee en roept diverse gedachten en emoties op. Het is een proces van vallen en opstaan, waarbij steun van anderen van groot belang is.

Heling en Groei

Heling van geboorte-gerelateerde trauma's is vaak een langdurig, lichaamsgericht proces dat geleid wordt door ademhaling, aanraking en aanwezigheid. Door ruimte te maken voor iets nieuws en het oude te ontladen, kan het lichaam leren te ontspannen en echt te leven, in plaats van alleen te overleven.

Het is mogelijk om veiligheid te vinden in jezelf en te landen in het hier en nu. Dit proces begint met ademhaling en een bewuste verbinding met het eigen lichaam.

tags: #geboorte #wegens #serogeniteit