Polen, een land met een oppervlakte van 312.000 km², is onderverdeeld in 16 woiwodschappen en telt ongeveer 38 miljoen inwoners. Meer dan 60 procent van de bevolking woont in stedelijke gebieden. De bevolking van Polen staat echter voor een demografische uitdaging door vergrijzing en een laag geboortecijfer, dat met 1,26 een van de laagste ter wereld is. Sinds Polen lid is geworden van de EU, hebben veel Polen het land verlaten om in West-Europa te gaan werken. Naar schatting werken en wonen er 650.000 Polen in het Verenigd Koninkrijk en 150.000 in Nederland.
Bevolking en Etnische Samenstelling
Ongeveer 95 procent van de Poolse bevolking bestaat uit Polen, die behoren tot de West-Slavische volkeren. Daarnaast wonen er minderheden zoals Duitsers (300.000), Wit-Russen (200.000), Sileziërs (170.000) en Oekraïners (50.000).
Zorgen over Laag Geboortecijfer
De Poolse bisschoppen hebben grote zorgen geuit over het lage geboortecijfer in hun land. In een herderlijke brief werd dit als een "ware catastrofe" bestempeld, aangezien Polen qua geboortecijfer op de 209e plaats staat van de 221 landen. De bisschoppen constateren dat Polen steeds ouder wordt en jonge gezinnen vaak slechts één kind krijgen of helemaal van kinderen afzien. Zij schrijven deze ontwikkeling toe aan "aanvallen" op het traditionele gezinsideaal en maken zich tevens zorgen over de toenemende acceptatie van echtscheidingen en losse verhoudingen in de maatschappij.
Een gevolg van de demografische crisis is de verhoging van de pensioenleeftijd naar 67 jaar. Volgens het Pools bureau voor statistiek werden in 2011 per 1000 inwoners 10,2 kinderen geboren. Aanleiding voor de brief van de bisschoppen was de jaarlijkse 'pausdag', ter ere van paus Johannes Paulus II, waarop het gezin centraal staat.
Demografische Indicatoren (2026)
De mediane leeftijd in Polen is 43 jaar. Het totale vruchtbaarheidscijfer (TFR), dat het gemiddelde aantal kinderen per vrouw aangeeft dat nodig is om de bevolking op peil te houden zonder immigratie, bedraagt 1,3 levendgeborenen per vrouw. Een TFR van 2,1 wordt als vervangingsniveau beschouwd; een waarde daaronder leidt tot een daling van de autochtone bevolking.
Levensverwachting en Sterftecijfers
De levensverwachting bij geboorte, voor beide geslachten, is 79,2 jaar. Voor vrouwen is dit 82,7 jaar en voor mannen 75,5 jaar. Het zuigelingensterftecijfer bedraagt 3,1 per 1.000 levendgeborenen, en het aantal sterfgevallen onder de 5 jaar is 3,6 per 1.000 levendgeborenen.
Verstedelijking en Bevolkingsdichtheid
Momenteel is 59,7% van de Poolse bevolking stedelijk, wat neerkomt op 22.575.951 mensen. De bevolkingsdichtheid in 2026 bedraagt 124 inwoners per km², berekend op een totale landoppervlakte van 306.230 km².
De demografische crisis in Polen | ARTE.tv-documentaire
Recente Demografische Ontwikkelingen
Volgens het Poolse Centraal Bureau voor de Statistiek (GUS) werden er in november 2024 18.500 geboortes geregistreerd, het laagste maandelijkse geboortecijfer sinds minstens de Tweede Wereldoorlog. Dit dieptepunt volgde op een eerder recordlaagte in juni 2024 met 19.000 geboorten. De gestaag dalende geboortecijfers, in combinatie met een stabiel sterftecijfer, leiden tot een natuurlijke bevolkingsafname in Polen. De Poolse bevolking is gekrompen van 40 miljoen in 1989 tot ongeveer 37,5 miljoen nu. Deze trend is vergelijkbaar met uitdagingen in veel andere Europese landen.
De krant benadrukte de mogelijke maatschappelijke gevolgen van deze demografische verschuiving, waaronder een krimpende beroepsbevolking, druk op de gezondheidszorg en overbelaste pensioenprogramma's.
Bevolkingsaantallen en Groei
Op 31 december 2024 bedroeg de bevolking van Polen 37.489.000, met een gewoonlijk verblijvende bevolking van 36.497.495. De bevolking vertoont een negatieve groei van -0,42% per jaar. De bevolkingsdichtheid is 119 inwoners per vierkante kilometer. Het aandeel van de bevolking dat in stedelijke gebieden woont, bedraagt 59%, een cijfer dat afneemt als gevolg van suburbanisatie. De verhouding tussen mannen en vrouwen is 107 vrouwen per 100 mannen.
Volgens de volkstelling van 2021 telde Polen 38.036.118 officiële inwoners, een daling van 0,9% ten opzichte van 2011. De gewoonlijk verblijvende bevolking bedroeg 37.019.327, een daling van 2,7% sinds 2011. Het verschil tussen de officiële en de gewoonlijk verblijvende bevolking is te wijten aan verschillende methodologieën die door GUS worden gebruikt voor bevolkingstellingen. Bovendien wonen er veel buitenlanders in Polen die niet worden meegeteld in de officiële bevolkingsaantallen.
Historische Context en Migratie
De bevolking van Polen groeide snel na de Tweede Wereldoorlog, een periode waarin het land miljoenen burgers verloor. In 2018 was de gemiddelde levensverwachting 77,9 jaar. Etnisch gezien was Polen voor de Tweede Wereldoorlog een van de meest multi-etnische landen in Europa, met een grote Joodse gemeenschap en aanzienlijke aantallen Oekraïners, Wit-Russen en Duitsers. Na de oorlog werd Polen een etnisch homogeen land. De bevolking daalde van meer dan 35 miljoen in 1939 tot minder dan 24 miljoen in 1946, mede door oorlogsslachtoffers, grenswijzigingen en bevolkingsuitwisselingen.
Tussen 1945 en 1989 steeg de Poolse bevolking gestaag tot 37,96 miljoen in 1989, voornamelijk door een positieve natuurlijke groei. Sinds 1990 is de bevolking gestagneerd tussen 38,0 en 38,6 miljoen, met een stijgende mediane leeftijd als gevolg van lage geboortecijfers. Historisch gezien is Polen een emigratieland geweest, maar na 2014 zag het land een toename van immigratie, voornamelijk vanuit Oekraïne.
Bevolking en Verstedelijking
De bevolkingsverdeling in Polen is ongelijk. Het zuiden, met name het gebied langs de A4-snelweg tussen Gliwice en Rzeszów, is dichtbevolkt met meer dan 250 inwoners per vierkante kilometer, terwijl de bevolkingsdichtheid in veel delen van het noorden onder de 50 inwoners per vierkante kilometer daalt.
Polen is relatief landelijk voor een land met zijn bevolking en economische ontwikkeling. Volgens de volkstelling van 2021 woonde 59,8% van de totale bevolking in steden en dorpen, een percentage dat aanzienlijk lager ligt dan het Europese gemiddelde. De urbanisatiegraad is de afgelopen jaren afgenomen (-0,25% per jaar tussen 2015 en 2020) door suburbanisatie.
Grote Steden en Economische Centra
Warschau, de hoofdstad en grootste stad, heeft 1,9 miljoen officiële inwoners en 2,7-3,1 miljoen in het stedelijk gebied. Het is het economische centrum van Polen. Krakau, de historische hoofdstad, is een belangrijk toeristisch en cultureel centrum met 0,8 miljoen inwoners in de stad en 1,2 miljoen in het stedelijk gebied. Katowice is het centrum van een groot stedelijk gebied met 2,2-2,7 miljoen inwoners, oorspronkelijk een centrum van zware industrie en mijnbouw, nu getransformeerd tot een hub voor IT, gezondheidszorg en financiën. Andere belangrijke steden zijn Łódź, Gdańsk en Poznań, elk met hun eigen economische en historische kenmerken.
Immigratie en Buitenlanders in Polen
Polen heeft na 2014 een toename van immigratie gezien, met name vanuit Oekraïne. Het Pools Centraal Bureau voor de Statistiek (GUS) telde in 2021 445.176 buitenlanders die deel uitmaakten van de gewoonlijk verblijvende bevolking en 111.814 buitenlanders voor de officiële bevolking. Daarnaast leefden er 1.433.779 buitenlanders tijdelijk in Polen.
De meeste buitenlanders buiten de EU komen via werkregelingen naar Polen. Werkvergunningen kunnen worden verleend voor maximaal 3 jaar. In 2022 werd 61,1% van de werkvergunningen voor minimaal 12 maanden afgegeven. Er bestaat ook een vereenvoudigd systeem van werkvisums, gebaseerd op werkgeversverklaringen, dat echter beperkter is in duur.
Het Pools sociaal verzekeringsinstituut (ZUS) meldde eind juni 2023 1.094.148 buitenlanders die bijdroegen aan de pensioenverzekering in Polen, een stijging van 8,1% ten opzichte van het voorgaande jaar. Oekraïners en Wit-Russen vormden de grootste groepen buitenlanders.
De Oekraïense Vluchtelingencrisis
Polen heeft een cruciale rol gespeeld in de Oekraïense vluchtelingencrisis, mede door de lange gedeelde grens en de aanwezigheid van veel Oekraïners die al in Polen werkten of studeerden. Poolse autoriteiten hebben de toegang versoepeld en miljoenen burgers hebben hulp geboden. In september 2023 verbleven er nog 958.120 Oekraïense vluchtelingen in Polen, waarvan 408.884 minderjarig.
Etnische en Religieuze Diversiteit
Polen was vóór de Tweede Wereldoorlog een etnisch divers land. Na de oorlog en de daaropvolgende bevolkingsverplaatsingen en genocides, werd Polen een van de meest etnisch homogene landen van Europa. Religieus gezien is Polen na de oorlog overwegend katholiek geworden, met kleine orthodoxe, protestantse en joodse gemeenschappen.