Borstvoeding geven kan een prachtige ervaring zijn, maar niet bij iedereen loopt dit vanaf de eerste dag op rolletjes. Veel moeders ondervinden vooral in de eerste dagen en weken na de bevalling borstvoedingsproblemen, zoals zere tepels bij het voeden en ontstoken of gebarsten tepels. Gelukkig zijn er een aantal manieren om de pijn te verlichten.
In dit artikel lees je meer over pijnlijke tepels bij borstvoeding: hoe je zere tepels kunt voorkomen, waarom je tepels pijn doen, wat te doen tegen pijnlijke tepels bij borstvoeding, en hoe om te gaan met pijnlijke tepels bij het kolven.
Oorzaken van Pijnlijke Tepels Tijdens Borstvoeding
Het is helaas niet altijd mogelijk om pijnlijke tepels helemaal te voorkomen. Je borsten en je tepels zullen even moeten wennen aan het geven van borstvoeding, en dit kan wat ongemak met zich meebrengen. Maak je geen zorgen als je in het begin ongemak hebt bij het geven van borstvoeding en het niet meteen vlot lijkt te gaan, want dat is heel normaal! Het is echter niet normaal als je klachten blijft hebben. Neem in dat geval even contact op met je huisarts of lactatiekundige.
Er zijn verschillende redenen voor gevoelige, pijnlijke en soms zelfs brandende tepels bij borstvoeding. Een tepel doet pijn bij het voeden omdat, hoe natuurlijk het ook is, veel moeders moeten leren hoe ze op de juiste manier borstvoeding kunnen geven.
Veelvoorkomende Redenen voor Pijnlijke of Brandende Tepels:
- Ongeschikte borstvoedingshouding: Welke borstvoedingshouding je ook kiest, je baby moet je ter hoogte van de borst aankijken zonder zijn of haar hoofdje te hoeven draaien. Als het comfortabel en aangenaam is voor jou en je baby, heb je de juiste positie gevonden.
- Onjuist aanleggen: Niet alleen de borstvoedingspositie is belangrijk, maar ook hoe je baby tegen je aan ligt tijdens het voeden. De mond van je baby moet je hele tepel en het grootste deel van je tepelhof bedekken en de lippen moeten naar buiten gedraaid zijn. Als je baby een te korte tongriem heeft, kan het moeilijk zijn om hem of haar goed te laten aanhechten. Vermoed je dat dit het geval is, neem dan even contact op met je huisarts of de verpleegkundige van het consultatiebureau.
- Platte of ingetrokken tepels: Als je tepels plat of ingetrokken zijn, heb je meer kans op pijnlijke tepels. Borstvoeding geven kan gemakkelijker gaan met behulp van een tepelvormer of tepelbeschermer.
- Tepelkloven of een wondje aan je tepel: Je tepel doet pijn bij het voeden als je door problemen met aanleggen scheurtjes in je tepels krijgt.
- Borsten te vol met melk (stuwing): Als je borsten te vol zijn en vol spanning staan voor de borstvoeding, zal je baby geen goede grip op de tepel krijgen en ervan afglijden. Geef vaker borstvoeding om stuwing te voorkomen of kolf tussendoor.
- Gezwollen borsten: Als je borst na de borstvoeding niet helemaal leeg is, kan dat leiden tot verstopte melkklieren of zelfs mastitis. Er zijn stappen die je kunt ondernemen om gezwollen borsten te verlichten.
Behandeling en Verzorging van Zere Tepels
Gelukkig zijn er verschillende effectieve huismiddeltjes en producten voor het behandelen van gevoelige tepels na borstvoeding.
Effectieve Oplossingen:
- Lanolinecrème: Lanoline beschermt en verzorgt ontstoken of pijnlijke tepels. De crème hoeft er niet afgewassen te worden voor de volgende voeding en kan indien nodig gedurende de borstvoeding meerdere keren per dag aangebracht worden. Breng na elke voedingssessie een dun laagje op je tepels aan. Gezuiverde lanoline kan de pijn verminderen doordat het uitdroging van de tepel voorkomt. Het zorgt ook voor een vochtige wondomgeving waardoor de beschadigde huid sneller en mooier geneest.
- Tepelschildjes: Een tepelbeschermer is een dun, doorzichtig, geur- en smaakloos siliconen hulpstuk dat pijnlijke of gebarsten tepels helpt beschermen. Borstvoeding geven wordt meestal draaglijker als je ze gebruikt.
- Borstkompressen: Als je pijn aan je tepels hebt, kan verlichting komen in de vorm van borstkompressen. Je tepels kunnen namelijk nog meer pijn doen als ze tegen je kleren schuren. Wegwerpborstkompressen kunnen helpen. De zachte binnenkant voorkomt extra wrijving, terwijl eventueel lekkende moedermelk onmiddellijk wordt geabsorbeerd en de gevoelige huid droog wordt gehouden.
- Moedermelk: Laat wat borstvoeding over de tepelkloof lopen en opdrogen; het kan het lichaam tot genezing aanzetten en preventief werken tegen bacteriële infecties.
- Lucht en zonlicht: De huid herstelt zich het best door na de voeding een druppel moedermelk over de tepel uit te wrijven en aan de lucht te laten drogen. Zonlicht heeft ook een genezende werking op gevoelige tepels en kloofjes.
- Heilwolle: Heilwolle (gewassen schapenwol met natuurlijke lanoline) kan helpen om beschadigde tepels te herstellen door luchtcirculatie mogelijk te maken en de huid te beschermen. Het wordt echter niet geadviseerd bij open wondjes.
- Hydrogel tepelverband: Dit tepelverband zorgt voor een vochtige omgeving van de wond, wat goed is voor de genezing. Het beschermt tegen bacteriële infectie, neemt wondvocht op en vormt een koele, pijnverlichtende laag.
Wat te Doen Tegen Pijnlijke Tepels bij Kolven?
Als je veel last hebt van tepelpijn bij borstvoeding, kun je ervoor kiezen tijdelijk te kolven in plaats van borstvoeding te geven. Maar wat als juist afkolven pijn doet?
Stappen Tegen Pijnlijke Tepels bij het Kolven:
- Voel je pijn in je tepels of borsten tijdens het kolven, stop dan meteen.
- Controleer of je de juiste maat borstschild gebruikt en dat deze goed op je borst ligt, met je tepel in het midden van de opening.
- Je kunt ervoor kiezen je borst vochtig te maken zodat het borstschild beter contact maakt.
- Begin weer met kolven met een lage zuigkracht en voer deze langzaam op.
Als je borsten gekneusd aanvoelen na het geven van borstvoeding, is het raadzaam om je arts om advies te vragen.
Harde Tepels: Oorzaken en Wat te Doen
Harde tepels of stijve tepels is een volkomen normaal fysiologisch verschijnsel. De zenuwen in de tepel reageren op prikkels, zowel fysieke als psychische. Een opwindende gedachte, verandering in temperatuur, of de stof van je shirt die tegen je huid aan schuurt, kan ertoe leiden dat één of beide tepels rechtop gaan staan.
Er zijn echter ook enkele onderliggende gezondheidsproblemen die kunnen leiden tot tepelhardheid.
Mogelijke Oorzaken van Harde Tepels:
- Allergie of gevoeligheid: Een reactie op producten zoals zeep, douchegel, lotions, wasmiddelen of bepaalde stoffen kan leiden tot harde tepels, vaak gepaard gaand met roodheid, jeuk, irritatie, kloven en huiduitslag.
- Ovulatie of eisprong: Tijdens de eisprong kunnen vrouwen last hebben van gevoelige borsten, wat kan leiden tot harde tepels door een toename in oestrogeenspiegels.
- Zwangerschap: Hormonale veranderingen en een toename van de bloedtoevoer kunnen ervoor zorgen dat tepels groter worden, donkerder en gevoeliger.
- Overgang: Dalende oestrogeenspiegels tijdens de overgang kunnen leiden tot gevoelige borsten en soms harde tepels.
- Postmenstrueel syndroom (PMS): Lichamelijke klachten die afhankelijk zijn van de menstruatiecyclus, zoals borstzwelling en gevoeligheid, kunnen ook af en toe harde tepels veroorzaken.
- Tepelpiercing: Na het aanbrengen van een tepelpiercing kunnen tepels gevoeliger worden en vaker hard worden bij stimulatie.
- Borstvoeding: Rechtopstaande tepels zijn belangrijk voor borstvoeding. Stimulatie tijdens het voeden kan tepels hard maken. Echter, harde tepels tijdens de borstvoeding kunnen ook een teken van mastitis of borstontsteking zijn.
- Borstabces: Een bacteriële infectie kan leiden tot een borstabces, een pijnlijke aandoening die harde tepels kan veroorzaken. Symptomen zijn onder andere gevoelige, rode, warme borsten, koorts en spierpijn.
- Opwinding: Stimulatie van de borsten en tepels, of een seksueel opwindende gedachte, kan ervoor zorgen dat de tepels hard worden.
- Temperatuur: Koud weer of verblijf in een koude omgeving is een veelvoorkomende oorzaak van stijve of harde tepels, doordat temperatuurdalingen bepaalde zenuwcellen stimuleren.
Wanneer de Huisarts Raadplegen?
Als je tepels er anders uit gaan zien, kan dit volkomen normaal zijn, zoals tijdens de zwangerschap. Maar als harde tepels gepaard gaan met andere symptomen, zoals pijn, tepelafscheiding, of als je vermoedt dat er een onderliggend gezondheidsprobleem is, is het raadzaam om een afspraak te maken met je huisarts om dit uit te sluiten.
Als je rechtopstaande tepels te wijten zijn aan een aandoening of factor zoals PMS, de overgang of een allergie, kun je samen met je huisarts bekijken hoe je dat probleem kunt aanpakken.
Behandeling van Stijve Tepels
Er zijn veel zelfzorgmaatregelen die je kunt toepassen om harde tepels te verzachten, waaronder massage, het toepassen van koude theezakjes of warme of koude kompressen, of het gebruik van een moisturizer. Bij tepelveranderingen of afwijkingen in de tepel is het belangrijk om de juiste diagnose en medische behandeling te krijgen.
Als harde tepels en andere klachten optreden na het sporten, kan het helpen om je tepels in te smeren met een dikke laag vaseline voordat je gaat sporten. Dit voorkomt schuren tegen de tepels en houdt de huid zacht.