De bevalling is een bijzondere en intieme gebeurtenis, waarbij het welzijn van zowel de aanstaande moeder als de baby voorop staat. In Nederland bestaan er verschillende mogelijkheden om te bevallen: thuis, in een geboortecentrum, of poliklinisch in het ziekenhuis. De keuze hiervoor hangt af van persoonlijke wensen, voorkeuren en medische indicaties.
Waar Kunt U Bevallen?
Bij een gezonde zwangerschap zonder extra risico's kunt u kiezen voor een bevalling in de 'eerste lijn'. Dit houdt in dat u kunt bevallen:
Thuisbevalling
Een thuisbevalling vindt plaats in uw eigen vertrouwde omgeving, onder begeleiding van uw eigen verloskundige en een kraamverzorgende. Verloskundigen zijn in Nederland uitstekend opgeleid om thuisbevallingen veilig te begeleiden en adequaat te handelen in noodsituaties. Hoewel thuis bevallen over het algemeen even veilig is als een poliklinische bevalling of bevalling in een geboortecentrum, is het belangrijk om te weten dat ongeveer de helft van de thuisbevallingen alsnog een ziekenhuisopname vereist. In geval van spoed kan een ambulance worden ingeschakeld.
Bevallen in een Geboortecentrum
Een geboortecentrum, ook wel een 'verplaatste thuisbevalling' genoemd, biedt een huiselijke sfeer met de faciliteiten van een verloskamer. Hierbij wordt u begeleid door uw eigen verloskundige en een kraamverzorgende. Geboortecentra bevinden zich vaak in of nabij een ziekenhuis, wat snelle toegang tot medische hulp garandeert indien nodig. Na de bevalling kunt u doorgaans binnen twee tot vier uur weer naar huis.
Poliklinische Bevalling
Een poliklinische bevalling vindt plaats in een verloskamer in het ziekenhuis, maar dan zonder medische noodzaak. U wordt hierbij begeleid door uw eigen verloskundige, met ondersteuning van een kraamverzorgende. Ook na een poliklinische bevalling gaat u meestal binnen twee tot vier uur weer naar huis.
De Medische Bevalling (Klinische Bevalling)
Een medische bevalling, ook wel klinische bevalling of tweedelijns bevalling genoemd, vindt plaats in het ziekenhuis vanwege een medische reden. Dit kan een verhoogd risico op complicaties zijn, of de noodzaak van gespecialiseerde apparatuur of medicatie die alleen in het ziekenhuis beschikbaar is. De begeleiding is in handen van een klinisch verloskundige en/of een gynaecoloog. Dit kan bijvoorbeeld het geval zijn bij een meerlingzwangerschap, een bevalling na een eerdere keizersnede, of bij bepaalde gezondheidsproblemen bij moeder of kind.
Soms krijgt u een 'plaatsindicatie', waarbij uw eigen verloskundige de bevalling begeleidt, maar wordt er geadviseerd om in het ziekenhuis te bevallen. Dit kan bijvoorbeeld zijn vanwege eerdere complicaties of medicijngebruik. In dergelijke gevallen kan de verloskundige snel overleggen met een arts die de begeleiding kan overnemen indien nodig.
Voorbereiding op de Bevalling
Kraamzorg Regelen
Het is essentieel om tijdig kraamzorg te regelen, bij voorkeur vóór de 16e week van de zwangerschap. Kraamzorgorganisaties bieden ondersteuning bij de verzorging van de baby, controles bij de moeder en hulp in het huishouden. De kraamverzorgende werkt nauw samen met uw verloskundige.
Bevalplan
Een bevalplan is een document waarin u uw wensen en verwachtingen rondom de bevalling kunt vastleggen. Dit helpt zorgverleners om uw voorkeuren te begrijpen en hier rekening mee te houden, zelfs op momenten dat u zelf niet goed kunt communiceren. Het zorgt ervoor dat u betrokken blijft bij de beslissingen die tijdens de bevalling worden genomen.
Inpakken van de Bevaltas
Het is raadzaam om vanaf 37 weken zwangerschap een bevaltas klaar te zetten. Deze tas kan van pas komen, zelfs als u thuis wilt bevallen, voor het geval een ziekenhuisopname toch noodzakelijk blijkt. De tas dient spullen te bevatten zoals:
- Zwangerschapskaart van huisarts of verloskundige
- Zorgverzekeringspas en identiteitsbewijs
- Dieetvoorschriften en medicijnen
- Toiletartikelen
- Kleding voor uzelf en uw partner (inclusief nachthemden/T-shirts, ondergoed, sokken)
- Eventueel flesvoeding, eigen fles en speen
- Babykleertjes (meerdere setjes, mutsje, jasje, sokjes)
- Mobiele telefoon en oplader, eventueel camera
- Leesmateriaal, snacks en eten
- Autostoeltje voor de baby (wettelijk verplicht)
Het is aan te raden om sieraden, geld en waardepapieren thuis te laten.
Tijdens de Bevalling
Contact Opnemen met het Ziekenhuis
U dient contact op te nemen met het ziekenhuis in de volgende situaties, tenzij anders afgesproken met uw arts:
- Wanneer de weeën gedurende een uur om de 4-5 minuten komen en minimaal één minuut aanhouden.
- Bij het breken van de vliezen. Dit kan zich uiten als een plotselinge plons vruchtwater, maar ook als druppelsgewijs verlies, vooral als het hoofdje van de baby al is ingedaald. Bij twijfel kan een boterhamzakje in de onderbroek uitkomst bieden om het vochtverlies te observeren.
- Bij vaginaal bloedverlies dat heftiger is dan tijdens de menstruatie.
- Bij twijfel, bijvoorbeeld als u de baby minder voelt bewegen.
Aankomst in het Ziekenhuis
Bij aankomst op de Spoedeisende Hulp (SEH) kunt u, indien u poliklinisch gaat bevallen, met uw partner parkeren bij de ingang. De afdeling Geboortezorg is via deze ingang snel te bereiken. Na aankomst op de verloskamers wordt uw partner verzocht de auto te verplaatsen naar de parkeergarage. Andere aanwezige gasten (maximaal twee naast uw partner) kunnen parkeren in de parkeergarage en via de hoofdingang (geopend van 6.00 tot 21.00 uur) de afdeling Geboortezorg bereiken via route 77.
Indien er geen sprake is van spoed, kunt u direct gebruikmaken van de parkeergarage (P1 of P2).
Registratie en Monitoring
Bij aankomst op de verloskamers wordt de Cardio Toco Grafie (CTG) aangesloten. Dit apparaat registreert de conditie van de baby en de weeënactiviteit gedurende de bevalling. De hartslag van de baby kan extern via de buikwand of intern via een schedel-elektrode worden geregistreerd.
Korte video over foetale hartslagbewaking
Begeleiding tijdens de Bevalling
U wordt tijdens de bevalling begeleid door een arts-assistent of een klinisch verloskundige, in samenwerking met een obstetrieverpleegkundige. Mogelijk zijn er ook een co-assistent of obstetrieverpleegkundige in opleiding aanwezig. Indien het medische team niet constant op de kamer aanwezig is, wordt de CTG nauwlettend gemonitord vanuit de centrale bewakingspost.
Medische Interventies en Pijnstilling
Indien de medische situatie daarom vraagt, kunnen medische interventies zoals het aanprikken van een infuus, het kunstmatig breken van de vliezen (met een vliezenbreker) of het toedienen van medicatie plaatsvinden. Dit gebeurt altijd in overleg met u.
Indien u dit wenst, kunt u, afhankelijk van het verloop van de bevalling en in overleg met de arts of klinisch verloskundige, pijnstilling ontvangen. Er zijn diverse opties beschikbaar, waaronder natuurlijke methoden zoals douchen, baden, wisselen van houding en massage, en medische opties zoals lachgas, een ruggenprik (epiduraal) of een pijnverlichtingspomp (Remifentanil). De keuze voor pijnstilling hangt af van de snelheid van de bevalling en de duur tot de geboorte.
Houdingen en Pijnbeheersing
Indien de conditie van moeder en baby het toelaat, kunt u verschillende houdingen aannemen om de weeën op te vangen en te bevallen. Ontspanning en comfort zijn cruciaal voor het aanmaken van hormonen die de bevalling ondersteunen. Stress kan de bevalling belemmeren.
Na de Geboorte
Huid-op-Huid Contact en Navelstreng
Na de geboorte van de baby wordt gestreefd naar huid-op-huid contact met de moeder tot minimaal een uur na de geboorte, indien de conditie van de baby dit toelaat. De navelstreng kan worden doorgeknipt door de partner of moeder, nadat deze is 'uitgeklopt' en de conditie van moeder en kind dit toelaat.
De Placenta (Moederkoek)
De placenta kan, indien gewenst, mee naar huis worden genomen. Anders wordt deze vernietigd of opgestuurd voor onderzoek.
Keizersnede
Een geplande keizersnede begint met een belafspraak of een afspraak op de polikliniek. Een spoedkeizersnede kan plaatsvinden als de bevalling niet volgens plan verloopt. Uw partner mag hierbij aanwezig zijn, en het streven is dat de baby na de geboorte bij u blijft op de operatiekamer.
Verblijf na de Bevalling
Kraamsuite en Gezinsgerichte Zorg
Na de bevalling kunt u, samen met uw partner en baby, enige tijd doorbrengen op de verloskamer. Vervolgens kunt u naar huis of wordt u overgeplaatst naar een kraamsuite. Het moeder- en kindcentrum hanteert het principe van gezinsgerichte zorg, waarbij het gezin zoveel mogelijk bij elkaar blijft. De baby is 24 uur per dag bij u, en partners worden intensief betrokken bij de zorg.
Neonatologie (Couveuseafdeling)
In geval van vroeggeboorte, een laag geboortegewicht of andere medische noodzaak, kan opname op de couveuseafdeling (Neonatologie) nodig zijn. Ouders kunnen dan vaak verblijven in een couveusesuite om dicht bij hun baby te zijn en intensief betrokken te worden bij de zorg. Ouders zijn 24 uur per dag welkom op de couveuseafdeling.
Borstvoeding of Flesvoeding
De keuze voor borstvoeding of flesvoeding is persoonlijk. Verpleegkundigen en kraamverzorgenden bieden begeleiding bij beide opties. Een lactatiekundige is beschikbaar voor gespecialiseerd advies. Indien u kiest voor flesvoeding, kan Nutrilon 1 gebruikt worden, of u kunt een eigen merk meenemen.
Kosten en Verzekering
De vergoeding voor bevalling en kraamzorg is afhankelijk van uw zorgverzekeringspolis. Over het algemeen wordt verloskundige zorg niet aangesproken op het eigen risico. Kosten voor opname van een gezonde zuigeling na de bevalling worden vergoed, evenals de kosten voor een 'Gezonde Moeder' opname (tot 8 dagen, verlengbaar op indicatie). Indien u niet wilt dat het eigen risico wordt aangesproken, kunt u overdag bij uw baby verblijven en 's nachts thuis slapen, waarbij u zelf afspraken maakt met de kraamzorg.
Praktische Zaken en Nazorg
Geboorteaangifte
Na de geboorte dient u binnen drie dagen aangifte te doen bij de Burgerlijke Stand van de gemeente waar de geboorte heeft plaatsgevonden. Hiervoor heeft u uw identiteitsbewijs en het kind-BSN nummer nodig.
Ontslag uit het Ziekenhuis
Wanneer medische opname niet langer noodzakelijk is voor moeder en kind, vindt het ontslag plaats. Dit kan variëren van vier uur na de bevalling (vanaf de verloskamers) tot na een observatieperiode op de kraamafdeling. U ontvangt ontslagpapieren voor de kraamzorg en verloskundige, met informatie over de bevalling en het verblijf.
Registratie van Gegevens
De gegevens van de bevalling worden anoniem doorgestuurd naar PRN (Perinatale Registratie Nederland) voor kwaliteitsbewaking.
Contact en Vragen
Voor verdere vragen kunt u contact opnemen met uw gynaecoloog, verloskundige of huisarts.