Hoera! Je bent zwanger! Maar hoe lang ben je eigenlijk zwanger? En wanneer ben je dan uitgerekend? Hoe wordt de duur van de zwangerschap eigenlijk berekend? Uiteraard bestaan er zwangerschapscalculators om je uitgerekende datum te berekenen. Maar waar wordt dit eigenlijk op gebaseerd? In deze blog vertellen we je hoe je ook zelf kunt berekenen hoe lang je zwanger bent en hoe je uiteindelijk dus ook je uitgerekende datum berekent.
Traditionele zwangerschapsberekening
Over het algemeen wordt de eerste dag van je laatste menstruatie als startpunt van je zwangerschap genomen. Je bent natuurlijk pas echt zwanger geworden op of rondom je eisprong. Waarom wordt er dan een andere datum gehanteerd? In deze blog gaan we hier dieper op in.
Hoeveel weken ben je nu echt zwanger?
Wanneer we uitgaan van de eerste dag van je laatste menstruatie als start van je zwangerschap, dan krijg je eigenlijk een paar weken “cadeau”. Op of rondom je eisprong vindt natuurlijk de bevruchting pas plaats. Deze rekenmethode wordt gehanteerd omdat de daadwerkelijke bevruchting lastiger kan worden vastgesteld. Zelfs met een hele regelmatige cyclus is het daadwerkelijke moment van de eisprong en bevruchting bij iedereen verschillend.
Met een regelmatige cyclus van 28 dagen kun je zelf je uitgerekende datum uitrekenen. Je uitgerekende datum ligt dan precies 40 weken na de eerste dag van je laatste menstruatie. Heb je een langere cyclus van bijvoorbeeld 35 dagen? Dan komt er een week bij. Dus vanaf de eerste dag van je laatste menstruatie reken je dan met 40 weken + 7 dagen. Uiteraard blijft dit een indicatie.
De uiteindelijke bevalling vindt maar in 5% van alle gevallen plaats op de uitgerekende datum. Daarnaast krijg je uiteindelijk met de termijnecho de echte uitgerekende datum te horen. Dit wordt op dat moment berekend door de echoscopiste op basis van de groei van jouw kindje. Tot 12 weken zwangerschap ontwikkelen alle kindjes in hetzelfde tempo namelijk.
Zwangerschapsberekening na vruchtbaarheidsbehandelingen
Een zwangerschapstest is vaak de snelste en meest betrouwbare methode om te weten of je zwanger bent. Weet je niet precies wanneer de eerste dag van jouw laatste menstruatie was of wanneer jouw eisprong heeft plaatsgevonden? Dan kun je in dat geval een zwangerschapstest gebruiken die ook de duur van je zwangerschap inschat en weergeeft in het aantal weken.
IVF en ICSI: berekening na terugplaatsing
Bij een zwangerschap na een behandeling van IVF (in vitro fertilisatie) of ICSI (intracytoplasmatische spermacelinjectie) is niet de eerste dag van de laatste menstruatie leidend, maar de dag van de terugplaatsing. Je uitgerekende datum ligt dan 266 dagen na de terugplaatsing. Je telt hierbij dus echt vanaf de bevruchting.
Bij een zwangerschap na een IUI (intra-uteriene inseminatie) traject wordt je geïnsemineerd op de dag van je eisprong. De beste methode is om dan langs te komen voor een echo. Wanneer je echt onzeker bent over je zwangerschap of een mogelijke miskraam, bel ons gerust.
De dag van de terugplaatsing als startpunt
Er wordt vaak gezegd dat je 14 dagen moet terugtellen vanaf de dag van de follikelpunctie (PU), wat overeenkomt met de eerste dag van de menstruatie bij een spontane zwangerschap. De PU is immers de dag van de eisprong. Bij vruchtbaarheidsbehandelingen wordt er gerekend vanaf de eerste dag van uw laatste menstruatie ofwel de dag van de terugplaatsing (TP) + 14 dagen.
Als je bijvoorbeeld 2 weken na de terugplaatsing een bloedtest liet doen, ben je inderdaad 4 weken zwanger. Meestal ga je daarna wekelijks terug voor bloednames om te zien of je hCG stijgt. Ten vroegste op 7 weken (sommige centra doen het ook vanaf 6 weken) krijg je je eerste echo. Rond 8 weken zwangerschap wordt meestal de eerste echo gemaakt, omdat dan het hartje van de baby te zien is. De echoscopist kan dan perfect zeggen hoe lang je precies zwanger bent, bijvoorbeeld 7 weken en 4 dagen of 8 weken en 1 dag.
IVF en ICSI: de behandeling in detail
IVF is een medische behandeling voor mensen die moeite hebben om zwanger te worden. Tijdens een punctie prikt de arts de eiblaasjes aan en zuigt het vocht met hierin de eicellen op. Het vocht met de eicellen wordt onderzocht in het laboratorium. Hier worden de eicellen samengebracht met de zaadcellen, zodat ze bevrucht kunnen worden. Een paar dagen later plaatst de arts het embryo in uw baarmoeder. Als er meer embryo’s zijn, kunnen die worden ingevroren.
ICSI is een speciale vorm van IVF. Het grootste deel van de behandeling is hetzelfde als bij IVF. Alleen in het laboratorium gaat het anders. Bij ICSI kiest de laborant één zaadcel en brengt die in een rijpe eicel.
Terugplaatsing: Dag 3 versus Dag 5 embryo
Bij een IVF-behandeling worden embryo’s traditioneel drie dagen na bevruchting teruggeplaatst in de baarmoeder. Door verbeteringen in laboratoriumtechnieken kan dit nu ook na vijf dagen (blastocyst-stadium). Daarvan werd aangenomen dat het de kans op een succesvolle zwangerschap verhoogt.
De gedachte is dat bij terugplaatsing op dag vijf alleen levensvatbare embryo’s overblijven, wat de kans op een succesvolle zwangerschap verhoogt. Eerder onderzoek wijst uit dat de kans op succes na de eerste terugplaatsing inderdaad hoger is als die plaatsvindt op dag vijf dan op dag drie. Echter, deze studies keken niet altijd naar de resultaten van het hele IVF-traject, met eventuele latere terugplaatsingen van ingevroren embryo’s.
De keuze voor terugplaatsing op dag drie of dag vijf is een persoonlijke afweging. Voor de één is zo snel mogelijk zwanger worden heel belangrijk, bijvoorbeeld als de vrouw al wat ouder is. Iemand anders hecht meer waarde aan een groter aantal ingevroren embryo’s achter de hand of wil de kans op vroeggeboorte zo klein mogelijk houden. Er is geen universele richtlijn over de dag van terugplaatsing.
Cryo-terugplaatsing
Na de bevruchting met ICSI of IVF kunnen meerdere mooie embryo’s zijn ontstaan. Meestal wordt er één teruggeplaatst. De goede embryo’s die overblijven kunnen worden ingevroren voor een eventuele andere poging. Een ingevroren embryo kan op een speciale manier weer ontdooid worden. Zo kan hij alsnog teruggeplaatst worden. Dit wordt een cryo-terugplaatsing genoemd.
Een cryo-terugplaatsing kan plaatsvinden in je natuurlijke menstruatiecyclus of in een kunstmatige cyclus. Bij terugplaatsing in een natuurlijke cyclus volgt de behandeling jouw eigen cyclus. Bij terugplaatsing in een kunstmatige cyclus gebruik je medicijnen om je cyclus te reguleren en het baarmoederslijmvlies op te bouwen.
De terugplaatsingsprocedure
De terugplaatsing van een embryo, ook wel embryotransfer genoemd, is een relatief korte en meestal pijnloze procedure. Je ligt op een onderzoeksbank, vergelijkbaar met een inwendige echo. Onder echogeleide brengt de arts of fertiliteitsverpleegkundige een dun kathetertje via de baarmoederhals naar binnen.
Met behulp van een eendenbek brengt de arts het slangetje met daarin het embryo voorzichtig in je baarmoeder. Vaak maakt de arts of een verpleegkundige tegelijkertijd een echo van je onderbuik. Zo kan je zien wat hij of zij doet. In je baarmoeder wordt het druppeltje vloeistof met het embryo voorzichtig losgelaten. Voor een duidelijk echobeeld en het makkelijk inbrengen van de katheter is het goed om een volle blaas te hebben.
Na de terugplaatsing: de wachtweken
Na de terugplaatsing breekt een spannende periode van wachten aan. Pas wanneer je een positieve zwangerschapstest in handen hebt, weet je dat het gelukt is. Meestal kan je na 10 tot 12 dagen na de terugplaatsing een test doen.
Het is belangrijk om te weten dat de terugplaatsing van een embryo niet altijd voor een zwangerschap zorgt. Dit is niet anders dan bij een natuurlijke zwangerschap. Het embryo kan zich niet goed innestelen of doorgroeien. De periode na de terugplaatsing wordt vaak de wachtweken genoemd. Voor veel vrouwen is dit mentaal het zwaarste deel van het traject. Onzekerheid, piekeren en het gevoel van controleverlies zijn volkomen normaal.
Leefstijladviezen na terugplaatsing
Er zijn geen speciale strikte leefregels voor na een terugplaatsing. Wel draag je vanaf dat moment een embryo in je buik, en wil je dit embryo de best mogelijke kans geven om door te groeien. Daarom is het verstandig om je vanaf nu te houden aan wat je wel en niet mag tijdens de zwangerschap.
- Niet roken, geen alcohol of drugs: Roken, alcohol en drugs zijn schadelijk voor je ongeboren kindje, ook in dit vroege stadium.
- Leef gezond: Probeer zo gezond mogelijk te leven. Beweeg veel, drink voldoende water en volg een gezond voedingspatroon met veel afwisseling.
- Rusten hoeft niet: Je hoeft na de terugplaatsing geen (bed)rust te houden. Het embryo zit veilig tussen de bekleding van je baarmoeder en kan er niet zomaar uitvallen. Je kan eigenlijk alles doen wat je normaal ook zou doen, zoals sporten, werken en vrijen.
- Gebruik foliumzuur en vitamine D: Voor een gezonde zwangerschap is het aan te raden om foliumzuur en vitamine D te gebruiken.
Sauna, heet bad en zware krachttraining worden afgeraden.
Medicatiegebruik na terugplaatsing
Het medicatiegebruik na terugplaatsing hangt af van de gebruikte cyclus:
- Verse terugplaatsing na follikelpunctie: Je gebruikt vaginale capsules (Progesteron®) tot de dag van de zwangerschapstest.
- Terugplaatsing van een ontdooid embryo (cryo embryo) in een natuurlijke cyclus: Na de terugplaatsing hoef je meestal geen medicatie te gebruiken.
- Terugplaatsing van een ontdooid embryo (cryo embryo) in een kunstmatige cyclus: Je gebruikt Estradiol® en Progesteron® doorgaans tot een zwangerschapsduur van 12 weken.
Let op: Progesteron® kan de menstruatie uitstellen, zonder dat er sprake is van een zwangerschap.
Risico's en complicaties
Hoewel de kans op succes groot is, zijn er ook risico's en mogelijke complicaties verbonden aan IVF/ICSI-behandelingen:
- Ovarieel hyperstimulatiesyndroom (OHSS): Dit kan ontstaan door de hormoonbehandeling en hCG-injecties. In ernstige gevallen kan het bloed dikker worden, met risico op trombose of longembolie.
- Infectie na de punctie: Bacteriën kunnen in de eierstokken komen, wat tot een infectie kan leiden.
- Bloedverlies na punctie: Dit is normaal gesproken licht en stopt vanzelf.
- Miskraam: Bij een IVF- of ICSI-behandeling is de kans op een miskraam iets groter (20-25%), vaak door de hogere leeftijd van de vrouwen die deze behandeling ondergaan.
- Buitenbaarmoederlijke zwangerschap: Soms nestelt een embryo zich buiten de baarmoeder, meestal in de eileider. Dit is gevaarlijk en kan leiden tot hevige buikpijn en bloedverlies.
- Meerlingzwangerschap: Bij het terugplaatsen van twee embryo’s is de kans op een tweeling ongeveer 20-25%. Meerlingen brengen meer risico's met zich mee.
Over de gevolgen op lange termijn van IVF/ICSI-behandelingen bestaat nog geen volledige duidelijkheid. Uit onderzoek blijkt echter dat vrouwen hierdoor geen grotere kans hebben op kanker.