Tips voor ouders van huilende baby's bij het kinderdagverblijf

Een baby huilt om de aandacht van de ouders te trekken. Een baby heeft nog niet veel andere manieren om te communiceren, en huilen is meestal erg effectief: er zijn maar weinig ouders die rustig blijven zitten als hun kind huilt. Huilen is voor baby's ook een manier om hun emoties te verwerken. Het is daarom belangrijk om je baby op een vertrouwde manier bij je te laten uithuilen, zodat hij of zij zijn of haar emoties kan verwerken.

Baby's kunnen nog niet praten of aangeven wat zij wel of niet willen. Ze communiceren door middel van klanken, huilen, gezichtsuitdrukkingen en bewegingen. Huilen hoort dan ook bij de ontwikkeling van kinderen. Vaak zijn we bij het huilen van een kind erg gericht op het stoppen van het huilen. Veel ouders lopen heen en weer, wiegen of sussen een huilende baby in hun armen. Dat is begrijpelijk, maar het zijn gedragingen die erop gericht zijn het huilen te stoppen. De vraag is echter: waarom het huilen stoppen?

Ten eerste is huilen een belangrijk communicatiemiddel voor baby's. Als volwassene met verdriet wil je ook af en toe even uithuilen. Als we al deze emoties zouden inhouden, zou dat veel opgekropte ellende opleveren.

Wat te doen bij een huilende baby?

Huilt je baby? Geef dan snel aandacht, dat is belangrijk. Laat je baby vooral op een vertrouwde en veilige manier huilen. Neem je baby lekker bij je en laat je baby zijn emoties verwerken. Ook al heb je het gevoel dat je het huilen moet stoppen, probeer alle rust te bewaren en vanuit de verbondenheid met je baby de emotie er te laten zijn.

Ervaringen met het kinderdagverblijf

Een ouder deelt haar ervaring: "5 jaar geleden Dag dames, ik heb nu al een paar keer meegemaakt dat als ik mijn zoontje van 3,5 maand oud ophaal bij de kinderopvang dat ik hem zie huilen/krijsen. Gisteren lag hij paniekerig op een voedingskussen te krijsen en omdat er een moeder voor mij was waar hun mee bezig waren lieten ze mijn zoontje liggen (geen idee hoe lang hij al lag te huilen). Ik moest wachten en het enige wat ik kon doen was naar mijn krijsende zoontje kijken en wachten totdat die andere moeder wegging, pas later toen de leidster klaar was met die andere moeder, pakte ze mijn zoontje op en toen ze hem aan mij gaf stopte hij met huilen (al die keren trouwens). Na mij stonden nog 2 moeders te wachten, dus als ik er niet was geweest dan weet ik zeker dat ze hem al die tijd hebben laten krijsen. En als ik dan vraag hoe de dag was gegaan krijg ik elke keer te horen dat het goed gaat maar heb zo'n gevoel dat hij vaak aan zijn lot wordt overgelaten en ze hem daar echt laten huilen. Zodra hij na de opvang thuis is is hij doodop en slaapt hij uuuuuren, gisteren heeft hij van 19.00 uur tot 03.00 uur geslapen. Ik weet echt wel dat baby's huilen en dat hij niet de enige baby daar is maar is het puur toeval dat ik hem elke keer zie huilen als ik hem ophaal? En het is niet elke keer rond dezelfde tijd. Ik krijg hem ook vaak ondergekotst terug, terwijl ik altijd schone kleertjes in de tas doe."

Een ander ervaart: "Breng je je kind naar het kinderdagverblijf, zet-ie het non stop op een huilen: het is de nachtmerrie van elke ouder, want niemand wil z’n bloedje overstuur achterlaten. Wat kun je op zo’n moment doen?"

Scheidingsangst

Op jonge leeftijd snappen kinderen nog niet dat wanneer je als ouders weggaat, je ook weer terugkomt. Dit fenomeen wordt scheidingsangst genoemd. Deze angst is heel normaal voor een kind en maakt deel uit van de ontwikkeling, maar het kan wel heftig zijn. Vaak begint deze fase rond de leeftijd van acht maanden en is deze op z'n piek tussen de acht en achttien maanden.

Tips voor afscheid op het kinderdagverblijf

Hoe lang zo’n eenkennigheidsfase duurt, daar is geen peil op te trekken. Bij het ene kind is het na een paar maanden voorbij, maar het kan soms ook duren tot ze drie jaar zijn. En dan kan zo’n emotioneel wegbrengmoment op het kinderdagverblijf best pittig zijn. Daarom enkele tips op een rij:

• Houd een vast ritueel aan, net als bij het naar bed gaan. Bijvoorbeeld: doe het jasje uit, ga nog even samen spelen, geef je kind vervolgens een kus en zeg dat je weer terugkomt.
• Vermijd het spitsmoment zo tussen 8.15 en 8.45 uur (als dat mogelijk is). Vaak is het dan erg druk en zijn er veel prikkels van andere (verdrietige) kinderen.
• Probeer van het afscheid geen enorm ‘ding’ te maken: hou het kort. Door steeds weer terug te komen om je kind te troosten, kan het voor je kind lastiger zijn om rustig te worden. Vaak zie je dat als papa of mama eenmaal weg is, het huilen ook voorbij is.
• Geef iets vertrouwds mee. Van een favoriete knuffel tot een t-shirt dat naar jou ruikt: een vertrouwde geur kan rustgevend werken voor kinderen.
• Probeer zelf rustig te blijven, hoe verdrietig je kind ook is. Je kunt zodra je weg bent altijd even met de leidsters bellen om te vragen of alles goed is gegaan. Of je ziet in de opvang-app wat geruststellende foto’s voorbijkomen.

Gaat jouw kind één dag per week naar de opvang en wordt het huilen echt niet minder? Dan kun je overwegen om een extra dag opvang te nemen als dat financieel mogelijk is, of voor twee halve dagen te gaan. Bij één dag opvang zie je namelijk vaker dat kinderen steeds weer opnieuw moeten wennen.

Huilbaby's in de opvang: aanpak en communicatie

In KIDDO 1, 2004 kon je een interview lezen met psychoanalytica Claudine Crommar, die zich bezighoudt met de begeleiding van ouders met huilbaby's. Een huilbaby in de opvang kan ook erg belastend zijn. Hoe gaan opvangouders en kinderdagverblijven om met dit probleem? En wat kun je doen als een baby ontroostbaar is?

Uit een korte rondvraag bij enkele opvangouders en kinderdagverblijven blijkt dat het probleem van huilbaby's in de opvang weinig voorkomt. En als het voorkomt, gaat het meestal om een beperkte periode. Soms slagen ouders en groepsleiding erin om samen een oplossing te vinden voor het 'probleem', in andere gevallen gaat het huilen spontaan over - meestal rond de leeftijd van zes maanden.

Een huilbaby in de kinderopvang kan behoorlijk belastend zijn. Een eerste stap om tot oplossing van het probleem te komen, is het huilgedrag in kaart brengen. Huilt het kind alleen veel in de opvang of huilt het thuis ook veel? In het eerste geval kan er iets misgegaan zijn bij het wennen. In het tweede geval is het belangrijk dat medische oorzaken worden uitgesloten. Soms kan in overleg met de ouders professionele hulp van bijvoorbeeld een psycholoog worden ingeschakeld.

Een open en eerlijke communicatie tussen ouders en begeleid(st)ers is van cruciaal belang bij het zoeken naar de oplossing voor het huilen. Opvallend is dat opvangouders en groepsleid(st)ers het woord 'huilbaby' niet gemakkelijk in de mond nemen. Men hoedt er zich blijkbaar - terecht - voor om baby's van een etiket te voorzien. Toch moeten ook professionals toegeven dat sommige kinderen veel meer huilen dan andere. En in bepaalde gevallen kan dat leiden tot moeilijkheden in de opvang.

Een opvangouder voelt zich schuldig omdat zij zo veel tijd besteedt aan de huilende baby. Hierdoor heeft ze minder aandacht en energie voor de andere kinderen. In sommige gevallen gaat het zelfs zo ver dat de normale gang van zaken en de geplande activiteiten in het gedrang komen door de extra zorgen die het huilende kind vraagt. Een dergelijke situatie kan niet blijven voortduren. Het is in het belang van alle betrokkenen - kinderen, personeel en ouders - dat er wordt gezocht naar een oplossing.

Het huilgedrag in kaart brengen

Het huilgedrag in kaart brengen kan een eerste stap in de goede richting zijn. Huilt het kind steeds op dezelfde tijdstippen? Is er een verband met eet- of slaapmomenten? En vooral: huilt het kind thuis ook veel of beperkt het probleem zich tot de opvang? Dit zijn tenslotte twee totaal verschillende situaties, die ook op een andere manier moeten worden aangepakt.

Als een kind veel huilt in de opvang, terwijl het zich thuis wél goed voelt, dan kan het zijn dat er iets is misgelopen tijdens het wennen. Misschien had het kind meer tijd nodig om te wennen aan de opvang? Het kan dan helpen om de gewenningsprocedure nog eens over te doen en bijvoorbeeld meer momenten af te spreken waarop ouders en kind samen naar de opvang komen en er een leuke tijd hebben.

Belangrijk is ook dat ouders zich zelf goed voelen bij de opvang die ze voor hun kind hebben gekozen. Wanneer ouders - vaak onbewust - aan hun kind laten voelen dat ze het niet graag achterlaten in de crèche of bij de opvangouder, dan heeft dat zijn invloed op het welbevinden van de baby. Ouders moeten met andere woorden een positieve boodschap geven aan hun kind: jij mag hier leuk spelen tot ik je straks kom ophalen. Wanneer er een goede verstandhouding bestaat tussen ouders en opvang, dan is de kans groot dat het kind zich ook rustiger en gelukkiger zal voelen in de opvang. Het kan daarom niet genoeg worden benadrukt dat ouders en groepsleiders moeten investeren in deze relatie. Het is belangrijk dat beide partijen openlijk durven praten over hun gevoelens en verwachtingen.

In uitzonderlijke gevallen is het zo dat veranderen van opvang een oplossing biedt. Soms voelt een kind zich echt niet goed in een bepaalde omgeving, terwijl hij elders weer opbloeit. Sommige baby's kunnen bijvoorbeeld niet goed tegen de drukte van een grote groep en voelen zich beter in een omgeving waar op kleinere schaal wordt gewerkt.

Omgaan met een huilbaby thuis

Wanneer het kind thuis ook veel huilt, dan is er sprake van een heel ander probleem. Allereerst moeten alle mogelijke medische oorzaken worden uitgesloten. Wanneer het kind in goede gezondheid blijkt en toch veel huilt, dan moet er een andere verklaring worden gevonden. En zolang die niet wordt gevonden, moet je leren 'omgaan' met het huilen.

Het kan voor ouders een hele steun betekenen wanneer zij voelen dat de groepsleiding samen met hen naar een oplossing wil zoeken. En voor de groepsleiding of opvangouder is het soms een geruststelling te weten dat het thuis ook niet altijd van een leien dakje loopt. Een mogelijke oplossing kan zijn om, in nauw overleg met de ouders, professionele hulp in te schakelen, bijvoorbeeld van een psycholoog die het kind thuis en/of in de opvang volgt.

Open communicatie: de sleutel tot succes

In ieder geval is het een absolute voorwaarde dat er een eerlijke en open dialoog is tussen ouders en opvang. Als die eerlijkheid er van het begin niet is, dan verliest men het vertrouwen in elkaar. En het is bijzonder moeilijk dit vertrouwen weer te herstellen. Nu blijkt deze eerlijke en open communicatie in de praktijk niet altijd even makkelijk.

Ouders verzwijgen soms dat het thuis ook moeilijk gaat. Ze zijn misschien bang om hun opvangplaats te verliezen of hebben het gevoel dat ze 'falen' als ouder. Probeer hiervoor begrip op te brengen en zorg voor een sfeer waarin ouders zich op hun gemak voelen. Omgekeerd is het ook voor het personeel in de opvang niet altijd makkelijk om eerlijk te zijn tegenover ouders. Het valt niet mee om aan de ouders te vertellen dat het kind heel veel heeft gehuild. Om de ouders te sparen kun je de neiging hebben de situatie wat beter voor te stellen dan die in werkelijkheid was, maar op lange termijn is dit funest voor het vertrouwen.

Heel veel overleg is dus nodig tussen ouders en opvang, elke dag opnieuw. Het is, zeker wanneer de baby het wat moeilijker heeft, van cruciaal belang om zoveel mogelijk informatie uit te wisselen. Ten slotte kan ieder detail, hoe onbelangrijk het ook lijkt, bijdragen tot een oplossing voor het kind. Uit de gesprekken met ouders kun je bijvoorbeeld leren wat het kind wel leuk vindt en misschien kunnen bepaalde zaken ook worden toegepast in de opvang.

Net als bij ouders het geval is, raak je als groepsleider of opvangouders ook gespannen wanneer een baby extreem veel huilt. In dat geval is het enorm belangrijk dat deze stress niet wordt doorgegeven aan het kind. Anders kom je in een vicieuze cirkel terecht. Groepsleiders in een kinderdagverblijf hebben het op dit gebied iets makkelijker dan opvangouders: zij kunnen af en toe aan een collega vragen om het huilende kind even over te nemen, zodat ze zelf even tot rust kunnen komen. Steun van collega's is overigens altijd enorm belangrijk in dit geval. Het mag echter niet zover komen dat een kind dat veel huilt steeds maar 'doorgegeven' wordt. De continuïteit in de opvang moet immers altijd behouden blijven, in het belang van het kind.

Hulpbronnen

Meer lezen? Kind en Gezin heeft een brochure over huilbaby's: 'Als troosten niet helpt'. In deze brochure vind je tips die kunnen helpen om deze vermoeiende periode door te komen. Er zit ook een huilkaart bij, die je kunt gebruiken om het huilgedrag in kaart te brengen. Je kunt de brochure bestellen bij: www.kindengezin.be of via tel (B) 02 533 1240.

Een specifieke situatie: baby van 6 maanden

Een ouder deelt: "Hey, Wij hebben een zoontje van 6 maanden oud, en het is vanaf het begin al drama. Veel huilen, moeilijk slapen, slecht drinken, echt heel onrustig. We hebben vanaf het begin al structuur proberen aan te brengen, bedritueel, zelf in slaap vallen, wakkertijden aanhouden. Nu hadden we vooraf bedacht dat hij vanaf 4 maanden naar de opvang zou gaan, maar we hebben toen de opvang uitgesteld omdat hij naar onze mening echt te onrustig was. Opa en oma pasten wel eens een dagje op, maar ook die worden gillend gek. Hij huilt bij hun ook de halve dag door, echt zo sneu! Ik heb nu tussen 4-6 maanden extra ouderschapsverlof opgenomen om voor hem te zorgen, maar mij werkgever begint ook ongeduldig te worden, en mijn dagen gaan er zo ook heel hard doorheen. Wat zouden jullie zelf doen? Gewoon naar de opvang brengen? Ik kan het eigenlijk mentaal niet aan om te bedenken dat hij daar de halve dag aan het huilen is. Of zou het daar beter gaan?"

tags: #huilbaby #naar #kinderdagverblijf