Borstvoeding: Een Uitgebreide Gids

Inleiding tot Borstvoeding

Tijdens de zwangerschap bereiden zowel uw lichaam als uw baby zich al voor op de borstvoeding. Uw baby oefent door te zuigen op de duim en door vruchtwater door te slikken. Tegelijkertijd groeien in uw borsten veel melkkliertjes en melkkanalen, om uw baby na de geboorte precies de juiste melk te geven.

Borstvoeding geven is een natuurlijk proces dat door uw lichaam en uw baby samen wordt geregeld. Vanaf de eerste gele druppels tot rijpe moedermelk: uw lichaam weet wat uw baby nodig heeft. Dit artikel biedt handige en interessante informatie over het geven van borstvoeding.

De Voorbereiding van het Lichaam op Borstvoeding

Uw lichaam begint al vroeg in de zwangerschap met de voorbereiding op de borstvoeding. Uw borsten worden groter doordat er meer bloed en vocht naartoe gaat. In uw borsten groeien melkkliertjes die de melk zullen aanmaken, en melkkanalen waardoor de melk naar de tepel kan stromen. Uw tepels worden donkerder, zodat uw baby ze straks beter kan zien. Vanaf week 24 maakt uw lichaam al de eerste melk aan, en soms komen er in de laatste maanden wat druppels uit uw tepels.

De Eerste Momenten na de Geboorte: De Breast Crawl en Colostrum

Als uw baby na de geboorte bloot op uw blote borst ligt, gaat deze uit zichzelf op zoek naar uw tepel. Dit gebeurt met behulp van de zintuigen: de baby gaat op de geur en de donkere kleur van uw tepel af. Daarbij zet de baby zich af met de voetjes, hapt aan en begint te zuigen en te slikken. Dit zijn natuurlijke reflexen waarmee een baby wordt geboren. Het kruipen naar de borst voor een voeding wordt ook wel de breast crawl genoemd.

De eerste melk die uw baby uit uw borsten drinkt, heet colostrum. Dit is een dikke, gele melk, die ook wel vloeibaar goud wordt genoemd. Het bevat zeer veel voedingsstoffen, waardoor uw baby er maar kleine beetjes van hoeft te drinken. De eerste dagen drinkt een baby weinig, omdat de maag nog erg klein is. Colostrum bevat ook veel antistoffen die uw baby beschermen tegen ziektes en werkt laxerend, wat helpt bij de ontlasting van uw baby.

De Overgang naar Rijpe Moedermelk

In de eerste twee weken na de geboorte gaat het colostrum geleidelijk over in rijpe moedermelk. Deze melk bevat in verhouding meer vetten en voedingsstoffen voor groei, en minder antistoffen. Doordat uw baby ook meer gaat drinken, krijgt deze met deze melk nog steeds veel bescherming tegen ziektes en infecties. De samenstelling van de moedermelk wordt continu aangepast aan wat uw baby nodig heeft, gedurende de gehele borstvoedingsperiode.

Melkproductie en Stuwing

Vanaf ongeveer 48 uur na de geboorte begint de borstvoeding goed op gang te komen. Uw borsten kunnen voller, warm en gevoelig aanvoelen. Tussen dag twee en zes kunnen uw borsten ook hard en pijnlijk aanvoelen; dit heet stuwing. Het ontstaat doordat er meer bloed en vocht naar uw borsten stroomt en betekent dat er meer melk wordt aangemaakt. Stuwing is een normaal verschijnsel en duurt meestal één à twee dagen.

Tips bij Stuwing:

• Voed uw baby vaak, het liefst 8-12 keer per 24 uur.
• Leg warme kompressen (doeken) tegen uw borsten of douche vlak vóór het voeden.
• Gebruik koude kompressen na het voeden om zwelling tegen te gaan.
• Wissel van houding tijdens het voeden.
• Raak uw borsten tijdens stuwing niet te veel aan.

Hoe het Lichaam Zorgt voor Genoeg Melk: De Toeschietreflex

Wanneer uw baby aan uw tepel zuigt, komt er oxytocine vrij. Dit hormoon zorgt ervoor dat de melk naar uw tepel stroomt; dit heet de toeschietreflex. Dit kan warm en tintelend aanvoelen in uw borst. Na de voeding blijven de kliertjes in uw borsten nieuwe melk maken. Hoe vaker uw baby drinkt, hoe meer melk u maakt, waardoor vraag en aanbod op elkaar worden afgestemd.

Voordelen van Borstvoeding

Borstvoeding geven is niet alleen gezond voor moeder en kind, maar biedt ook tal van andere voordelen.

Voordelen voor de Moeder:

• De melk is altijd bij de hand, op de juiste temperatuur.
• Het bespaart geld doordat er geen flesvoeding gekocht hoeft te worden.
• U hoeft 's nachts niet uit bed om een fles te maken, wat kan helpen om makkelijker weer verder te slapen na de voeding.
• Uw baarmoeder wordt sneller weer kleiner na de bevalling.
• De oxytocine die vrijkomt bij borstvoeding zorgt voor een rustig gevoel en verbondenheid met uw baby.
• Het verkleint de kans op borst- en eierstokkanker.

Voordelen voor de Baby:

• De hoeveelheid en samenstelling van moedermelk passen zich continu aan aan de behoeften van uw baby voor groei en ontwikkeling.
• Moedermelk bevat veel antistoffen die uw baby beschermen tegen ziekteverwekkers.
• In moedermelk zit een hormoon dat uw baby slaperig maakt (cholecystokinine), waardoor deze beter slaapt na een voeding.
• Baby's die borstvoeding krijgen, hebben later vaker een gezond eetpatroon en minder kans op overgewicht.
• Hoge bloeddruk, middenoorontsteking en infecties aan het maag-darmkanaal komen minder vaak voor bij kinderen die borstvoeding hebben gehad.
• Borstvoeding biedt troost, warmte en veiligheid, en draagt bij aan een hechte band tussen moeder en kind door het knusse contact en de vrijkomende oxytocine.

Bovendien is moedermelk beter voor het milieu dan flesvoeding, gezien de impact van de zuivelindustrie, verpakking en transport van flesvoeding.

Voeden op Verzoek: Het Uitgangspunt

Voeden op verzoek is het uitgangspunt bij borstvoeding. Dit betekent dat u uw baby aanlegt wanneer deze honger heeft, en dat de baby drinkt zolang deze wil. In de eerste dagen na de geboorte legt u uw baby erg vaak aan, omdat de maagjes klein zijn en de baby snel weer honger krijgt. Het regelmatig aanleggen helpt bij de melkproductie, waardoor vraag en aanbod op elkaar worden afgestemd.

Soms raden verloskundige en kraamverzorgende aan om de baby de eerste dagen in ieder geval elke drie uur te voeden, om te voorkomen dat de baby te veel gewicht verliest en de bloedsuikerspiegel stabiel te houden. Zodra uw baby weer aankomt in gewicht, hoeft u niet meer op tijden te letten, maar alleen op de hongersignalen van uw baby.

Hongersignalen van uw Baby:

• Zoekbewegingen: uw baby beweegt het hoofd of de mond om de tepel te zoeken.
• Sabbelen op de handjes.
• Smakkende geluiden.
• Onrustig worden.
• Huilen: dit is een laat hongersignaal.

Het is raadzaam uw baby te voeden zodra u de eerste signalen ziet. Wachten tot uw baby huilt van de honger kan het aanleggen bemoeilijken.

Herkennen van Voldoende Melkopname

Hoewel u niet precies kunt meten hoeveel melk uw baby uit de borst drinkt, zijn er duidelijke tekenen dat uw baby goed drinkt:

• Uw baby poept en plast regelmatig.
• Uw baby groeit goed en komt aan in gewicht.
• Uw baby is tevreden na een voeding.
• U hoort uw baby slikken tijdens het drinken aan de borst.

De Praktijk van Borstvoeding Geven: Aanleggen en Houdingen

Moeder en kind weten van nature hoe borstvoeding werkt, maar in het begin kan het even zoeken zijn naar de beste aanpak. Uw verloskundige of kraamverzorgende kan u hierbij begeleiden en tips geven.

Aanleggen en Aanhappen:

1. Zoek een comfortabele houding.
2. Houd uw baby dicht tegen u aan, buik tegen buik.
3. Wacht tot uw baby de mond wijd opent.
4. Breng uw baby naar uw borst, niet andersom (buig niet voorover).
5. Zorg dat uw baby een grote hap neemt, om uw tepel en tepelhof heen.

Tekenen dat uw baby goed is aangelegd zijn: ronde wangen, lippen naar buiten gekruld, ritmisch zuigen en slikken, en een ontspannen drinken. Het zuigen mag u geen pijn doen (een wat stekend gevoel in het begin is normaal).

Borstvoedingshoudingen:

• Wieghouding/Madonna-houding: uw baby ligt in uw arm, buik tegen buik.
• Rugbyhouding: uw baby ligt tegen uw zij, met de voeten richting uw rug en het hoofd bij uw borst. U ondersteunt uw baby met uw onderarm. Deze houding is ideaal na een keizersnede.
• Zijligging: u en uw baby liggen allebei op uw zij, buik tegen buik.
• Achterover liggen: u leunt achterover tegen kussens en uw baby ligt op uw buik.
• Doorgeschoven houding: u zit rechtop en ondersteunt uw baby met de arm aan de kant waar de baby drinkt, zodat de baby met de buik tegen uw buik ligt.

Benodigdheden voor Borstvoeding

Eigenlijk heeft u niets speciaals nodig om borstvoeding te kunnen geven. Veel moeders vinden het echter handig om de volgende items in huis te hebben:

• Voedingsbeha's: te koop rond week 36 van de zwangerschap voor de juiste maat.
• Zoogcompressen: om melklekkage op te vangen.
• Tepelcrème: voor gevoelige tepels.
• Borstvoedingskussen: een lang, U-vormig kussen ter ondersteuning tijdens het voeden.

Een kolf, fles en bewaarzakjes voor moedermelk hoeft u niet van tevoren aan te schaffen. Dit kan later, wanneer de borstvoeding goed op gang is en u weet waarvoor u de kolf wilt gebruiken. Indien nodig in de eerste weken, kan een professionele borstkolf gehuurd worden.

Leefstijladviezen tijdens Borstvoeding

Uw leefstijl heeft invloed op de moedermelk. Het is belangrijk om gezond en gevarieerd te eten, genoeg te drinken (ongeveer 2 liter per dag) en voldoende rust te nemen. Bij dorst of warm weer extra drinken.

Houd rekening met de volgende stoffen die via moedermelk bij uw baby terechtkomen:

• Cafeïne: drink niet meer dan 2 koppen koffie, thee of andere dranken met cafeïne per dag.
• Alcohol: 1 glas betekent minimaal 3 uur geen borstvoeding geven. Het advies is om geen alcohol te drinken tijdens de borstvoedingsperiode.
• Medicijnen: overleg altijd met een arts over medicijngebruik tijdens borstvoeding.
• Roken: dit is schadelijk voor u en uw baby. Rook na een voeding en nooit in de buurt van uw baby.
• Kruiden: matig met thee van venkel, anijs en/of kaneel vanwege mogelijke plantengifstoffen. Saliekruiden kunnen de melkproductie verminderen, fenegriek kan deze stimuleren.
• Drugs: gebruik geen drugs, aangezien dit schadelijk is voor uw baby en uw zorg voor de baby kan beïnvloeden.

Voorbereiding op Borstvoeding

Hoewel borstvoeding natuurlijk is, kan het helpen om u van tevoren in te lezen. Lees boeken, luister podcasts, bekijk filmpjes of ga naar informatiebijeenkomsten. Ook moeders die borstvoeding geven kunnen waardevolle informatie en steun bieden. Betrouwbare informatie is te vinden op Voedingscentrum.nl, Thuisarts.nl en bij het consultatiebureau.

De Rol van de Partner

Uw partner kan op veel manieren ondersteunen bij borstvoeding:

• Zorgen voor eten en drinken tijdens het voeden.
• De baby bij u brengen voor nachtvoedingen.
• De baby laten boeren na de voeding.
• De baby verzorgen, knuffelen en/of helpen inslapen na een voeding.
• Afgekolfde melk geven.

Hulp en Ondersteuning bij Vragen

Uw verloskundige is uw eerste aanspreekpunt. Bij problemen met borstvoeding kan zij advies geven of u doorverwijzen naar een lactatiekundige, een specialist op het gebied van borstvoeding.

Organisaties zoals Borstvoedingorganisatie La Leche League (LLL) bieden wereldwijd hulp en informatie aan ouders die borstvoeding willen geven.

De Keuze voor Borstvoeding en de Eigenschappen van Moedermelk

Borstvoeding is de meest natuurlijke en geschikte voeding voor zuigelingen. Moedermelk is een uniek, levend product, perfect aangepast aan de behoefte van uw baby. Het geven van borstvoeding biedt ook voordelen voor u, zoals een verminderde kans op eierstokkanker, borstkanker en osteoporose bij langdurige borstvoeding. Tevens zorgt het ervoor dat de baarmoeder beter samentrekt, wat bloedverlies na de geboorte vermindert. Borstvoeding is altijd beschikbaar en op temperatuur, gemakkelijk en voordelig.

Moedermelk is niet na te maken. Het bevat niet alleen de benodigde voedingsstoffen, maar ook antistoffen die beschermen tegen ziekten. Groeifactoren en enzymen ondersteunen de ontwikkeling van onrijpe organen. Hoe langer u borstvoeding geeft, hoe beter uw baby beschermd is tegen bepaalde ziekten, met effecten die zelfs op latere leeftijd nog aantoonbaar zijn.

De belangrijkste voordelen van borstvoeding voor uw baby zijn: bescherming tegen bepaalde ziekten, eczeem en allergieën; ondersteuning bij de hersenontwikkeling; bescherming tegen hart- en vaatziekten en suikerziekte op latere leeftijd; en een verminderde kans op overgewicht.

Vuistregels voor Succesvolle Borstvoeding

De tien vuistregels van de WHO/UNICEF vormen wereldwijd een leidraad voor het bevorderen van borstvoeding. Deze omvatten onder andere:

• Een beleid ten aanzien van borstvoeding binnen zorginstellingen.
• Voorlichting aan zwangere vrouwen over de voordelen en praktijk van borstvoeding.
• Ononderbroken huid-op-huidcontact na de geboorte en het eerste aanleggen binnen het eerste uur.
• Uitleg over aanleggen en melkproductie in stand houden, zelfs bij scheiding van moeder en kind.
• Pasgeborenen geen andere voeding geven dan borstvoeding, tenzij medisch geïndiceerd.
• Dag en nacht contact tussen moeder en kind.
• Borstvoeding op verzoek nastreven.
• Pasgeborenen die borstvoeding krijgen geen speen of fopspeen geven.
• Contacten onderhouden met andere instellingen en disciplines, en ouders doorverwijzen naar borstvoedingsorganisaties.

Borstvoeding in de Praktijk: Hoe het Werkt

In de borst liggen melkklieren die via melkkanalen uitmonden in de tepel. Spiercellen rond de melkklieren zorgen ervoor dat de melk naar voren stroomt. Wanneer uw baby aan de borst drinkt, wordt een signaal naar de hersenen gestuurd om de hormonen prolactine (voor melkproductie) en oxytocine (voor toeschietreflex) vrij te geven. Oxytocine zorgt ook voor het samentrekken van de baarmoeder, wat na de geboorte voelbaar kan zijn.

Vraag en Aanbod:

Uw baby mag drinken naar behoefte. Kijk niet naar de klok, maar naar de hongersignalen en het drinkpatroon van uw baby. Hoe vaker u uw baby aanlegt, hoe meer melk er wordt aangemaakt.

De Eerste Borstvoeding en de Eerste Dagen

Het eerste aanleggen vindt meestal binnen een uur na de geboorte plaats, wanneer baby's vaak een sterke zuigreflex hebben. Lukt dit niet direct, dan is dat geen reden tot paniek; leg uw baby aan zodra het wel kan. Als uw baby onvoldoende drinkt, kan gestart worden met kolven. De eerste melk, colostrum, is dikker, geler en zeer voedzaam, met veel antistoffen.

Alle baby's vallen de eerste dagen na de geboorte iets af; dit is normaal. Zodra de melkproductie toeneemt, zal uw baby vanzelf minder vaak willen drinken. Vaak aanleggen helpt de melkproductie op gang te brengen en stuwing te voorkomen.

Hongersignalen Herkennen:

• Zoeken, op handjes sabbelen, likken.
• Huilen is een laat signaal en kan het aanleggen bemoeilijken.

Tips bij het Aanleggen:

• Voed in een rustige omgeving en neem een prettige houding aan.
• Leg uw baby met de buik tegen uw buik, zodat oren, schouders en heupen op één lijn liggen.
• Zorg dat het hoofd van uw baby vrij naar achter kan bewegen, met de neus ter hoogte van uw tepel.
• Breng uw baby naar uw borst wanneer deze de mond wijd opent.
• Zorg dat de neus vrij blijft en de kin tegen uw borst rust.
• Goed aanleggen voorkomt problemen zoals tepelkloven, stuwing en borstontsteking.

Het zuigen kan in het begin gevoelig zijn, maar mag geen pijn doen. Is het pijnlijk, vraag dan advies.

De Baby Correct aan de Borst:

• De buik van de baby tegen uw buik.
• Oren, schouders en heupen op één lijn.
• De kin tegen uw borst, de neus vrij.
• De mond wijd open.
• Lippen naar buiten gekruld.
• Wangen bol.
• De mond omvat zowel tepel als tepelhof.
• Zuigen en slikken veranderen na het toeschieten van de melk.
• Geen pijn tijdens het voeden.

De Baby van de Borst Halen:

Om pijnlijke tepels en tepelkloven te voorkomen, brengt u uw pink in een mondhoek van de baby om het vacuüm te verbreken alvorens de baby van de borst te halen.

De Toeschietreflex

Emoties, spanning en pijn kunnen de toeschietreflex beïnvloeden. Een rustige omgeving, warmte en ontspanning bevorderen de toeschietreflex.

Duur van de Voeding

Uw baby mag in principe zo lang drinken als hij zelf wil. Meestal is de baby na tien tot vijftien minuten verzadigd. Wissel van borst als de baby de borst loslaat of het drinken overgaat in sabbelen. Bied beide borsten aan voor optimale stimulatie. Wanneer de voeding goed op gang is, is het verstandig de borst goed leeg te laten drinken voordat u de andere borst aanbiedt, om te zorgen dat de baby ook de vettere achtermelk binnenkrijgt.

Zekerheid dat de Baby Voldoende Drinkt

Bij borstvoeding kunt u niet exact meten hoeveel uw baby drinkt. Volgende richtlijnen bieden zekerheid:

• Vanaf de derde dag: Vier tot zes plasluiers per 24 uur.
• Twee tot vijf maal ontlasting per 24 uur (zacht en mosterdgeel).
• Zes tot twaalf keer per 24 uur drinken, gedurende 10 tot 40 minuten per keer.
• Meerdere keren per dag twee à vier uur rustig slapen.
• Meerdere keren per dag goed wakker zijn.
• Minimaal 50 gram groei per drie dagen.

Vanaf zes tot acht weken kunnen pauzes tussen voedingen langer worden en de ontlasting minder frequent. Nachtvoedingen blijven normaal.

Regeldagen

Regeldagen zijn periodes waarin de melkbehoefte van uw baby toeneemt, vaak rond 10 dagen, 3, 6 en 9 maanden, of na ziekte. Uw baby wil dan vaker drinken, soms ieder uur. Neem extra rust; na één tot vijf dagen is de balans tussen vraag en aanbod weer hersteld.

Verzorging van de Borsten

• Was voor het voeden de handen met zeep en eenmaal daags de borsten zonder zeep.
• Verschoon regelmatig uw beha en zorg dat deze niet knelt.
• Verwissel zoogkompressen na elke voeding.
• Voorbereiding van de borsten of tepels tijdens de zwangerschap is niet nodig; zorgvuldig aanleggen na de geboorte voorkomt tepelkloven.

Stuwing van de Borsten

Enkele dagen na de bevalling kunt u last krijgen van stuwing: een gespannen, soms pijnlijk gevoel dat aangeeft dat de melkproductie op gang komt. Vaak voeden, warme doeken op de borst vóór het voeden, en eventueel de gespannen tepelhof leeg masseren, verminderen de stuwing.

Bijvoeding en Fopspeengebruik

Bijvoeding is meestal niet nodig en kan het natuurlijke proces van vraag en aanbod verstoren. Indien medisch noodzakelijk, kan bijvoeding via fingerfeeding (een dun slangetje langs de tepel) gegeven worden om zuigverwarring te voorkomen. Het gebruik van een fopspeen wordt afgeraden in de eerste weken, om de melkproductie en voedingen niet te verstoren. Indien toch gewenst, wacht dan tot minimaal vier weken na de geboorte en gebruik deze alleen als de borstvoeding goed verloopt.

Verschillende Houdingen bij het Voeden

Naast de eerder genoemde houdingen, zijn er specifieke aanpassingen:

• Zittend (Doorgeschoven houding): Gebruik de arm aan de zijde waar de baby niet drinkt om de baby te ondersteunen.
• Madonna houding: Het hoofd van de baby rust op uw bovenarm.
• Bakerhouding of rugbyhouding: Vooral prettig bij zware borsten, stuwing, veel melk, een kleine baby, gevoelige tepels, een verstopt melkkanaal en na een keizersnede.
• Liggend (Zijligging): Ideaal voor nacht- en ochtendvoedingen.
• Rugligging: U ligt op uw rug met uw baby boven op u.

Belangrijke Vitamines en Supplementen

Uw baby krijgt na de geboorte druppels vitamine K (voor bloedstolling) van de verloskundige. Vanaf de tweede week dagelijks vitamine K (150 microgram) en vitamine D (10 microgram, voor botontwikkeling). Deze zijn verkrijgbaar bij drogist of apotheek.

Borstvoeding en Werk

Op uw werk heeft u recht op tijd om te voeden of te kolven. Tot 9 maanden na de bevalling mag u hiervoor een kwart van uw werktijd gebruiken.

Problemen met Borstvoeding

De meeste problemen met borstvoeding zijn oplosbaar. Aarzel niet om hulp te zoeken bij een lactatiekundige bij problemen zoals tepelkloven, stuwing of borstontsteking.

Vruchtbaarheid en Borstvoeding

Informatie over de kans om zwanger te worden tijdens borstvoeding is beschikbaar via uw zorgverlener.

Verder Lezen en Hulp Vinden

Voor meer informatie over gezonde voeding tijdens borstvoeding kunt u terecht bij het Voedingscentrum. Voor hulp van een lactatiekundige kunt u de website van de Nederlandse Vereniging van Lactatiekundigen (NVL) of lactatiekundige.nl raadplegen.

tags: #kiem #a #ad #voor #borstvoedung