Koemelkallergie is de meest voorkomende voedselallergie bij baby's. Het aantal kinderen dat in het eerste levensjaar een koemelkallergie ontwikkelt, wordt geschat op 2 tot 3%. Kinderen met een erfelijke aanleg voor allergie hebben een grotere kans op het ontwikkelen van koemelkallergie dan andere kinderen. Koemelkallergie wordt meestal vastgesteld in het eerste levensjaar.
Vaak verdwijnen de klachten als de kinderen ouder worden: iets meer dan de helft van de kinderen met een koemelkallergie verdragen koemelk weer rond de eerste verjaardag. Er zijn kinderen ouder dan 4 jaar en volwassenen met een koemelkallergie, maar dat komt heel erg weinig voor. De kans dat je als volwassene, dus op latere leeftijd, koemelkallergie ontwikkelt, is heel erg klein.
Heb je (ineens) klachten na het drinken of eten van koemelkproducten? De aard en de ernst van de klachten kunnen bij koemelkallergie erg verschillen. Bij vermoeden van koemelkallergie is het raadzaam om direct contact op te nemen met het consultatiebureau.
Behandeling en alternatieven bij Koemelkallergie
Met een bewezen koemelkallergie moeten koemelk en kunstvoeding op basis van koemelk vermeden worden. Het beste alternatief voor gewone kunstvoeding bij bewezen koemelkallergie is hypoallergene kunstvoeding, op basis van sterk gehydrolyseerd (wei) eiwithydrolystaat. Dit staat dan op het etiket vermeld.
Het consultatiebureau of de arts kan adviseren welke kunstvoeding het meest geschikt is. In sommige gevallen reageert een baby met een koemelkallergie allergisch op borstvoeding, wanneer de moeder koemelk consumeert. In dat geval krijgt de moeder het advies om koemelk en producten met koemelk volledig te vermijden. Het is echter niet zo dat het beter is om de borstvoeding te staken, aangezien borstvoeding beschermende stoffen bevat en de voorkeur heeft boven kunstvoeding.
Omdat koemelkallergie vaak weer overgaat, is het in overleg met de arts goed om regelmatig te proberen of een kind koemelk weer verdraagt. Kinderen met een verhoogd risico op koemelkallergie kunnen borstvoeding of gewone kunstvoeding gebruiken. Hypoallergene kunstvoeding, op basis van partieel eiwithydrolysaat, kan een allergie niet voorkomen en wordt daarom niet aangeraden voor baby's met een verhoogd risico op koemelkallergie. Intensief gehydrolyseerde kunstvoeding wordt zelfs afgeraden in dit geval.
Vervangende Voedingen en hun Beperkingen
Zowel dierlijke koemelkvervangers, zoals geitenmelk en schapenmelk, als plantaardige alternatieven zoals sojadrank, haverdrank en amandeldrank worden in de eerste 6 maanden afgeraden als vervangende voeding. Veel van deze vervangers zijn minder optimaal van samenstelling dan (hypoallergene) zuigelingenvoeding. Als je baby koemelkallergie heeft, dan is de kans op een allergie voor geitenmelk en melk van andere dieren heel groot.
Het beste om te geven is hypoallergene flesvoeding op basis van koemelk. In hypoallergene melk zijn de eiwitten in stukjes geknipt, waardoor er geen allergische reactie meer ontstaat. Het is belangrijk om bijvoeding niet tot na de leeftijd van 6 maanden uit te stellen, omdat dan de behoefte aan voedingsstoffen verandert en het kind moet leren kauwen.
Intensief Gehydrolyseerde Zuigelingenvoeding: Wat is het?
De meeste gangbare flesvoedingen die in de supermarkt en drogist te vinden zijn, zijn gemaakt op basis van koemelk. Bij koemelkallergie kan een kindje intacte koemelkeiwitten niet verdragen. Echter, wanneer deze eiwitten in kleine stukjes worden geknipt, wordt de allergeniciteit steeds lager.
Reguliere zuigelingenvoeding en opvolgmelk bevatten volop intacte koemelkeiwitten. Bij deze voeding zijn de koemelkeiwitten in grove stukken geknipt. Bij intensief gehydrolyseerde voeding zijn alle koemelkeiwitten in kleine stukjes geknipt. Baby's met (verdenking op) koemelkallergie krijgen meestal eerst een voeding op basis van intensief hydrolysaat voorgeschreven door een arts. Deze voeding wordt gebruikt onder medisch toezicht.
De meeste kindjes met koemelkallergie verdragen deze voeding goed. Houdt je baby toch klachten terwijl je een intensief gehydrolyseerde voeding geeft? Dan kan overleg met een arts of diëtist nodig zijn.
Verschillen tussen Gehydrolyseerde en Standaard Babymelk
Net als standaard zuigelingenmelk is gehydrolyseerde zuigelingenmelk (ook wel HP-melk genoemd, van Hydrolysed Protein) samengesteld op basis van koemelk. Het verschil is dat de HP-melk gehydrolyseerde koemelkeiwitten bevat, wat wil zeggen dat ze afgebroken worden tot kleinere moleculen die gemakkelijker kunnen worden opgenomen. Dit proces is erop gericht het allergene karakter van melkeiwitten te verminderen, toekomstige allergierisico's te voorkomen en de symptomen van een atopische huid te verminderen.
Bovendien bevat HP-melk dezelfde voedingsstoffen en vitaminen als conventionele zuigelingenvoeding om de ontwikkeling van de baby te ondersteunen.
Wanneer wordt Gehydrolyseerde Zuigelingenmelk Aanbevolen?
Gehydrolyseerde zuigelingenmelk is een preventieve melk die de arts kan adviseren in geval van een allergie in de familie om toekomstige risico's te verminderen. Hoewel een allergie niet erfelijk is, kan de allergische neiging genetisch worden overgedragen.
Voor pasgeborenen tot de leeftijd van 6 maanden blijft moedermelk de ideale voeding, vooral als de ouders allergisch zijn. Maar wanneer dit niet (meer) mogelijk is, is gehydrolyseerde zuigelingenmelk een goede optie. Je vindt deze in de apotheek in de vorm van zuigelingenmelk en opvolgmelk (6-12 maanden).
Geschiktheid van HP-Zuigelingenmelk bij Koemelkallergie
Omdat gehydrolyseerde zuigelingenvoeding gebaseerd is op koemelk, is deze niet geschikt voor baby's die allergisch zijn aan koemelkeiwit. Ook al zijn de eiwitten gedeeltelijk gehydrolyseerd, ze blijven allergeen voor wie er gevoelig voor is. Bij een bewezen allergie voor koemelk zal de arts een therapeutische melk op basis van gehydrolyseerde rijsteiwitten of een koemelkeiwit-hydrolisaat voorschrijven. De koemelkeiwitten zijn daarin zoveel mogelijk gefractioneerd om een allergische reactie te voorkomen.
Gehydrolyseerde Zuigelingenmelk en Lactose-intolerantie
Nee, gehydrolyseerde kindermelk bevat lactose. Baby's met lactose-intolerantie kunnen de suiker in melk (lactose) niet verteren omdat lactase, het enzym dat verantwoordelijk is voor de vertering ervan, afwezig of ontoereikend is. Dit leidt tot buikpijn, een opgeblazen gevoel, winderigheid, diarree en soms zelfs eczeem. Bij lactose-intolerantie schrijft de arts een lactosevrije zuigelingenmelk voor.
De Beste Gehydrolyseerde Zuigelingenmelk
Net als bij gewone zuigelingenvoeding is er geen groot kwaliteitsverschil tussen de verschillende merken gehydroliseerde zuigelingenvoeding. Ze moeten voldoen aan de Belgische en Europese voorschriften inzake samenstelling. Ze bevatten alle mineralen, vitaminen en andere voedingsstoffen die nodig zijn voor de goede ontwikkeling van de baby. Prijsverschillen weerspiegelen geen hogere of lagere kwaliteit van het product.
Andere Indicaties voor Gehydrolyseerde Voeding
In de praktijk betekent dit meestal: start met Extensief Gehydrolyseerde Voeding (EHF) (dit is goedkoper en ligt dichter bij standaard kunstvoeding). Stap niet te snel over op andere voedingen. Het zal niet vaak nodig zijn om een andere voeding dan EHF te geven (een uitzondering kan zijn bij kinderen die op EHF in groei evident afbuigen).
Voor kinderen met een allergie voor meerdere, veelvoorkomende voedingseiwitten, zoals koemelk, kippenei, pinda en soja, hebben een zogenaamde meervoudige voedselallergie (MVA). Van kinderen met koemelkallergie ontwikkelt 25% tot 58% ook andere voedselallergieën. Bij een meervoudige voedselallergie bestaat een groter risico op voedingstekorten omdat specifieke voedingsmiddelen uit het voedingspatroon worden geschrapt. Kinderen met meervoudige voedselallergieën hebben soms een dusdanig ingewikkeld of beperkt dieet nodig dat een hypoallergene voeding nodig is om ernstige deficiënties te voorkomen.
Kinderen met een meervoudige voedselallergie hebben ook vaak aanhoudende klachten op intensief gehydrolyseerde voeding (eHF). Wanneer met de normale voedingsinname niet aan alle voedingsbehoeften kan worden voldaan, kan een arts of diëtist een medische voeding adviseren als basisvoeding of om tekorten aan te vullen.
Observationeel onderzoek toont dat kinderen met allergie vaak kleiner en lichter zijn in hun vroege kindertijd. De prevalentie van allergische kinderen met achterblijvende groei in ontwikkelde landen ligt rond de 9%-14%. Waar gewichtstoename bij allergie vergelijkbaar is bij gebruik van een intensief hydrolysaat danwel aminozuurvoeding, wordt bij gebruik van aminozuurvoeding (AA) een betere lineaire inhaalgroei getoond.
Eosinofiele oesofagitis (EoE) is een chronische, immuungemedieerde, klinisch-pathologische aandoening van de slokdarm. Symptomen van EoE bij jonge kinderen zijn voedingsproblemen zoals braken, regurgitatie, voedselweigering, en soms failure to thrive. Bij oudere kinderen en volwassenen is voedselimpactie een bekend symptoom. In meer dan 90% van de gevallen leidt het gebruik van een aminozuurvoeding tot succes in het bereiken van de remissie.
Food Protein Induced Enterocolitis Syndrome (FPIES) is een niet-IgE-gemedieerde voedselallergie met een potentieel ernstig beloop. Predominante symptomen zijn projectielbraken en diarree. Acute FPIES presenteert zich typisch op de zuigelingenleeftijd met herhaaldelijk braken ongeveer 1-4 uur na inname van het allergeen, vaak in combinatie met extreme lethargie/slapheid, bleekheid en hemodynamische instabiliteit met hypotensie. Chronische FPIES ontstaat geleidelijker en de relatie met het genuttigde allergeen is niet meteen duidelijk. Wanneer FPIES voorkomt in combinatie met groeiachterstand, krijgt een aminozuurvoeding de voorkeur.
Food Protein-Induced Enteropathy (FPE) is een ernstige vorm van niet-IgE-gemedieerde koemelkallergie. Food Protein-Induced Allergic Proctocolitis (FPIAP) is een milde tot matige vorm van niet-IgE-gemedieerde voedselallergie bij jonge zuigelingen. Short bowel syndroom (SBS) is een vorm van darmfalen en wordt meestal veroorzaakt door aandoeningen waarbij een deel van de dunne darm moet worden verwijderd.
Indien polymere voedingen of voeding op basis van gehydrolyseerd eiwit niet worden getolereerd, kan aminozuurvoeding worden overwogen als aanvullende of volledige voeding.
Vergelijking van Verschillende Zuigelingenvoedingen
Er is momenteel onduidelijk welke formule het meest gunstig is op het gebied van IgE-gemedieerde reacties, darmproblemen en financiële aspecten. Bovendien zijn toxiciteit (arseengehalte) en langetermijneffecten relevant, bijvoorbeeld de ontwikkeling van tolerantie.
Intensief gehydrolyseerde voeding (EHF) lijkt als voordeel te hebben dat het een iets grotere kans geeft op de ontwikkeling van tolerantie voor koemelk en minder kans op ernstig braken (betere verdraagzaamheid). Een mogelijk nadeel is dat de lengte- en gewichtsgroei kunnen achterblijven.
Aminozuurvoeding (AAF) wordt soms geadviseerd bij kinderen die op EHF in groei evident afbuigen of in zeldzame gevallen waarbij IgE-gemedieerde reacties optreden op EHF. Ook bij eosinofiele oesofagitis en FPIES, vooral in combinatie met groeiachterstand, heeft aminozuurvoeding de voorkeur.
Rijsthydrolysaten en sojazuigelingenvoeding zijn niet op voorschrift verkrijgbaar en worden dus ook niet vergoed. Sojavoeding als volwaardige melkvervanger voor kinderen <1 jaar is in Nederland niet meer beschikbaar. Sojavoeding wordt als melkvervanger pas geadviseerd bij kinderen vanaf 1 jaar.
Het verschil tussen zuigelingenvoeding is niet erg groot als het gaat om duurzaamheid. Plantaardige voeding is mogelijk relatief duurzamer, maar alle kunstvoedingen die worden gebruikt vereisen een intensief productieproces.
Er is op basis van de literatuur geen voorkeur voor een bepaalde voeding, en ook niet voor de toevoeging van pre- of probiotica. De keuze voor voeding kan het beste worden gemaakt in samenspraak met de ouders, waarbij ook de kosten in overweging moeten worden genomen. Omdat EHF over het algemeen goedkoper is dan AAF, verdient het de voorkeur om met EHF te starten als alternatieve voeding voor kinderen met een IgE-gemedieerde koemelkallergie.
tags: #koemelkvrije #zuigelingenvoeding #intensief #gehydrolysserde #eiwit