Tijdens de zwangersheid is de baby via de navelstreng verbonden met de moeder. Na de geboorte wordt deze navelstreng afgeklemd en doorgeknipt, waarbij een restant, het navelstompje, achterblijft. Dit stompje is aanvankelijk nat en gelig van kleur en moet in de eerste periode na de bevalling genezen om er uiteindelijk af te vallen.
Het navelstompje droogt geleidelijk in, verschrompelt en krimpt na verloop van dagen. Het is belangrijk om het stompje niet proberen sneller te verwijderen, omdat het vanzelf zal loslaten wanneer het volledig is ingedroogd. Dit proces kan variëren van vier tot veertien dagen na de geboorte.
Verzorging van het navelstompje
Het navelstompje kan worden beschouwd als een wondje dat moet genezen. Om infecties te voorkomen, is het essentieel om het stompje schoon en droog te houden. De verzorging omvat de volgende stappen:
- Was uw handen grondig met water en zeep voordat u het stompje verzorgt.
- Maak het stompje eenmaal per dag schoon met water en zeep.
- Dep het stompje voorzichtig droog met een hydrofiele luier.
Probeer te voorkomen dat de luier over het navelstompje heen komt. Als dit lastig is, zorg er dan in ieder geval voor dat de luier er los omheen valt. Kies voor loszittende en ademende kleding voor uw baby.
In de eerste dagen na de geboorte zal het navelstompje indrogen, krimpen, verschrompelen en zwart kleuren. Er kunnen zich rondom en op het stompje korstjes van bloed vormen; laat deze zitten, want ze vallen er vanzelf af. Door aan de korstjes te peuteren, kan het stompje juist weer gaan bloeden.
Wat te doen bij problemen?
Ontstoken navelstompje
Een navelstompje kan ontstoken raken. Dit merkt u aan een vieze geur, roodheid en zwelling rondom de navel, of aanwezigheid van pus op het stompje. In dergelijke gevallen is het raadzaam om advies in te winnen bij uw kraamverzorgster, verloskundige of huisarts.
Wild vlees (navelgranuloom)
Soms kan een stukje 'wild vlees' achterblijven op de plek waar het navelstompje is afgevallen. Dit wordt een navelgranuloom genoemd en manifesteert zich vaak als een bolletje met een steeltje. Door dit extra weefsel kan de navel vochtig blijven. Een navelgranuloom verdwijnt meestal vanzelf voordat de baby vier weken oud is, maar kan ook groeien.
Indien het granuloom groeit, kunnen de volgende stappen gevolgd worden, bij voorkeur wanneer de baby slaapt:
- Behandel het granuloom tweemaal daags met keukenzout (zonder jodium). Dit is een pijnloze en veilige methode.
- Dek de navel af met een gaasje.
Na 2 tot 3 dagen wordt het granuloom kleiner en droger en verandert het van kleur. Een lichte bloeding is mogelijk en niet zorgwekkend. Soms is een langere behandelperiode nodig.
Als thuisbehandeling onvoldoende helpt, kan de jeugdarts of jeugdverpleegkundige het granuloom aanstippen met zilvernitraat. Na het aanstippen verschrompelt het granuloom. Dit proces moet soms herhaald worden. Ter bescherming van de huid rondom de navel wordt vaseline aangebracht. Na het aanstippen is het cruciaal dat de navel 24 uur droog blijft; baden of douchen is dan niet toegestaan.
Wanneer medische hulp inschakelen?
Neem contact op met uw huisarts als de navel vies ruikt, er vies vocht uitkomt, of als de huid eromheen dik, rood of warm wordt. Schakel ook medische hulp in als u na twee weken nog geen verbetering ziet.
Als u na ongeveer vier weken voor de eerste controle naar het consultatiebureau gaat en het navelwondje is nog niet gesloten, neem dan contact op. De jeugdarts of jeugdverpleegkundige kan beoordelen of verdere behandeling noodzakelijk is.
Het navelstompje bewaren
Het afvallen van het navelstompje is een belangrijke mijlpaal. Sommige ouders kiezen ervoor om het stompje te bewaren als herinnering. Laat het stompje goed aan de lucht drogen en bewaar het in een doosje of zakje. Het kan ook in het kraam- of fotoboek geplakt worden. Als het klemmetje er nog aanhangt, kan daar eventueel de naam van het kindje op geschreven worden.
Navelklem en alternatieven
Het restant van de navelstreng wordt meestal afgeklemd met een navelklem, die standaard in het kraampakket te vinden is. Soms wordt een ouderwets navelbandje gebruikt, maar een navelklem is hygiënischer en bevordert een sneller loslaatproces. Een steeds vaker gebruikte optie is de cordring, die kleiner is en minder in de weg zit, bijvoorbeeld tijdens het verschonen van de luier.
Navelklem of Navelveter? Wat is een navelveter?
Als het stompje helemaal verschrompeld is, mag de navelklem verwijderd worden, mits dit in overleg met de verloskundige of kraamverzorgster gebeurt.