De cruciale rol van energiebalans in de lactatieperiode
Koeien die in de eerste weken van de lactatie constant blijven in conditie of zelfs conditie winnen, zijn gezonder en vruchtbaarder dan dieren die conditie verliezen. Dit blijkt uit onderzoek in de Verenigde Staten. Professor Fricke, een autoriteit op het gebied van de vruchtbaarheid van melkvee aan de Universiteit van Wisconsin, heeft onderzoek gedaan naar de relatie tussen management en vruchtbaarheid. Uit zijn onderzoek blijkt dat het verloop van de conditiescore in de eerste weken na het afkalven van grote invloed is op de gezondheid en vruchtbaarheid van koeien.
Koeien die conditie verliezen, lopen meer risico op ziekten als ketose, uierontsteking en longontsteking. Het negatieve effect van het verlies van lichaamsconditie op de koegezondheid wordt volgens Fricke onder meer veroorzaakt door ketonlichamen en vrije vetzuren in het bloed. Deze afbraakstoffen van lichaamsreserves hebben niet alleen een negatieve invloed op de gezondheid, maar zijn ook slecht voor de vruchtbaarheid. Hoge concentraties ketonlichamen en vrije vetzuren zijn funest voor de kwaliteit van de eicellen die koeien tijdens periodes van een negatieve energiebalans produceren.
Energie: de brandstof voor het rund
Energie is voor een rund erg belangrijk en is de brandstof voor het lichaam. Als een koe goed in haar energie zit, dan zal dit onder andere een positieve bijdrage hebben op de melkproductie, vruchtbaarheid, immuniteit en het afkalven. Helaas zijn er momenten dat de energievoorziening in het gedrang komt, met grote gevolgen voor de vruchtbaarheid.
De transitieperiode: een energetisch dal
Het is onvermijdelijk dat melkkoeien na het afkalven in een energetisch dal terecht komen. Ze nemen op dat moment nog te weinig voedsel op om te kunnen voorzien in de energie die nodig is voor de melksynthese. Deze uitdaging kan al twee weken voor het afkalven ontstaan. Het ongeboren kalf groeit hard in de laatste twee weken van de droogstand, waardoor de omvang van de baarmoeder toeneemt en de pens in het gedrang komt. Een koe die zich in een te diepe negatieve energiebalans bevindt, mobiliseert en gebruikt haar eigen lichaamsvet als energiebron om de balans te herstellen.
Wanneer een koe veel lichaamsvet mobiliseert, kan de lever dit niet goed verwerken. Dit heeft als gevolg dat de lever als het ware dichtslibt. Bovendien kunnen er ook uitdagingen rondom de stofwisseling ontstaan. De lever kan dan minder glucose produceren, wat belangrijk is voor een goede productie en een goed werkend afweersysteem. Tevens zal een vervette lever minder goed werken als filter van het bloed. Als u de vervetting niet aanpakt, kan dit vergaande gevolgen hebben voor de vruchtbaarheid van uw koeien, aangezien vervetting van de lever een belangrijke oorzaak is van vruchtbaarheidsproblemen.
De impact van negatieve energiebalans op eicellen en baarmoeder
Professor Jo Leroy legt in zijn artikel het verband uit tussen een negatieve energiebalans en vruchtbaarheid. "Inmiddels is aangetoond dat een te diepe negatieve energiebalans resulteert in een slechtere ontwikkeling van de eicel van de koe. Daarnaast heeft een te diepe negatieve energiebalans een nadelige impact op de kwaliteit van de baarmoeder", aldus Leroy. Kort samengevat: door een tekort aan glucose vermindert de kwaliteit van de eicel en de baarmoeder.
Tijdens een te diepe negatieve energiebalans komen NEFA's en ketonen in het bloed van de koe. "NEFA's en ketonen zijn toxisch voor eicellen", stelt professor Leroy. Hij benadrukt dat de eicel al drie tot vier maanden voor de tochtigheid wordt ontwikkeld, waardoor de periode vóór de tocht juist belangrijk is voor de ontwikkeling van de eicel. Metabole stress heeft ook invloed op de kwaliteit van de baarmoeder.
Onderzoek laat zien dat koeien die een te diepe negatieve energiebalans doormaken, kwalitatief minder goede embryo's hebben. Dit komt doordat bij een tekort aan glucose de productie van het hormoon IGF-1 daalt. IGF-1 helpt de koe normaal gesproken bij de groei en het functioneren van organen, en heeft ook een belangrijke functie bij de ontwikkeling van de eicel.
Strategieën voor het optimaliseren van de energiebalans en vruchtbaarheid
Optimale vruchtbaarheid is een voorwaarde voor een gezonde veestapel. Het resulteert in een hogere melkproductie, beter dierenwelzijn, snellere genetische vooruitgang en een kleinere ecologische voetafdruk. Een uitgebalanceerd rantsoen is de sleutel om aan de hoge energiebehoefte van hoogproductieve koeien te voldoen, vooral in de eerste helft van de lactatie. Vaak is die behoefte groter dan de energie-opname, met als gevolg dat de energie naar de melkproductie gaat en er onvoldoende over is voor andere lichamelijke processen, waaronder vruchtbaarheid.
Management rondom het afkalven
Er zijn verschillende momenten waarop u kunt werken aan een betere vruchtbaarheid van uw koeien. Optimale vruchtbaarheid begint bij optimaal startmateriaal. Daarnaast is het tijdens de lactatie van belang om te voorkomen dat koeien met een te hoge body condition score (BCS) de droogstand ingaan. Heeft de koe bij een vorige lactatie een te lange tussenkalftijd gehad, dan riskeert ze vervetting omdat ze meer heeft kunnen eten dan dat ze nodig had voor de melkproductie.
In de droogstandsperiode zijn veel maatregelen te treffen: het beperken van stress en het comfort van de droge koeien maximaliseren zijn de eerste maatregelen. Daarnaast is het belangrijk om de energieopname te beperken en de eetlust van de droge koeien te maximaliseren. Het is noodzakelijk om de risicokoeien te identificeren en deze, in samenspraak met de dierenarts, te beschermen tegen ketose. De dieren die extra aandacht verdienen in de preventie van ketose zijn vette vaarzen en koeien, koeien die in een eerdere lactatie problemen met de opstart hebben gehad en alle koeien vanaf de derde kalving.
Voeding en supplementatie
Door slimmer voeren zorg je voor een gezonde veestapel, een betere energiebalans van de dieren en een hogere vruchtbaarheid. Vooral bij afkalfkoeien is het beperken van die negatieve energiebalans belangrijk. De activiteit van de eierstokken en de eisprong zijn namelijk sterk afhankelijk van de ernst en duur van de negatieve energiebalans. Een negatieve energiebalans geeft ook meer risico op baarmoederontsteking, aan de nageboorte blijven staan, lebmaagdraaiing of ketose, wat weer negatief is voor de vruchtbaarheid en melkproductie.
Zorg voor voldoende energie in het begin van de lactatie (bij voorkeur glycogene energie met bestendig zetmeel) en let op de krachtvoergift bij lagere ruwvoeropname om pensverzuring te voorkomen. Met beschermd vet vult u uitgeputte energiereserves bij koeien weer aan. Deze plantaardige vetbron verhoogt de energiedichtheid van het rantsoen en verkleint het risico op een negatieve energiebalans. Pensbestendige vetten, zoals Mega-Max, die een hoog gehalte C18:1 bevatten, vullen het energietekort aan en stimuleren de ontwikkeling van de follikel en eicel.
Energiebalans uitgelegd - in één minuut
Hygiëne en management
Voor gezonde en vruchtbare koeien is hygiëne in de stal een belangrijk aandachtspunt. Door preventieve maatregelen te treffen op het gebied van hygiëne beperk je problemen als mastitis, klauwaandoeningen en verminderde vruchtbaarheid. Bacteriën kunnen zorgen voor uierontsteking en klauwaandoeningen. Koeien met bijvoorbeeld mastitis zijn vaak minder vruchtbaar en hebben een grotere kans op vroeggeboorte. Zorg er daarom voor dat je het aantal bacteriën in bijvoorbeeld de ligbedden van de koeien zo laag mogelijk houdt.
Goede ventilatie kan bijdragen aan optimale hygiëne in de stal. Houd de temperatuur in de stal zo goed als gelijk aan de buitentemperatuur. Voor de warmere dagen met weinig wind kun je hiervoor het beste een mechanische ventilator gebruiken. Verder is goede verlichting in de stal van groot belang. Streef ernaar dat de stal zo’n 16-18 uur is verlicht met een lichtsterkte tot 200 lux.
Maak de ligboxen regelmatig schoon, verwijder vieze en natte plekken en zorg voor droge stalvloeren. Het regelmatig reinigen van de stalvloer is van groot belang om de groei van bacteriën tegen te gaan. Zo blijven de klauwen en uiers schoner en beperk je dus het risico op infecties. Slimme keuzes op het gebied van hygiëne, zoals regelmatig schuiven of de mestrobot zijn ronde laten doen, zorgen voor schone vloeren en maken daarmee de leefomgeving van je dieren zo comfortabel mogelijk.
AHV-oplossingen voor optimale vruchtbaarheid
Een te diepe negatieve energiebalans kan voorkomen worden door de oplossingen van AHV. Het is belangrijk tijdig in te grijpen op verminderde energiewaarden, zodat de koe optimale prestaties kan blijven leveren. AHV gelooft dat de beste aanpak is om dieren proactief te ondersteunen in verschillende stadia van hun cyclus.
- De AHV Booster Tablet 14 dagen voor het afkalven is erg belangrijk. Door het groeiende kalf neemt de energiebehoefte toe en neemt de baarmoeder steeds meer ruimte in, waardoor de koe vlak voor het afkalven niet meer zoveel droge stof kan opnemen. Daarnaast heeft de koe rond het afkalven een verminderde eetlust. Het is dus erg belangrijk om een koe in staat te stellen om zelf te blijven eten en haar energiebalans op peil te houden.
- De AHV Booster Tablet 7 dagen na het afkalven zorgt ervoor dat de koe in staat is om zich voldoende te blijven voeden en noodzakelijke mineralen op te nemen. Hierdoor kan een koe beter en sneller herstellen na het afkalven en kan ze meer energie overhouden die ze in de melkproductie kan steken.
Voor optimale resultaten raadt AHV aan om de Booster Tablet te combineren met hun Metri Tablet, StartLac Paste (of 2 StartLac Tablets) en Aspi Tablet. De Metri Tablet is speciaal ontwikkeld om de baarmoederhygiëne te verbeteren en het vrijkomen van de placenta te stimuleren. StartLac vermindert het risico op melkziekte en subklinische hypocalciëmie door te zorgen voor voldoende inname van magnesium, calcium en fosfor.
tags: #negatieve #energiebalans #vruchtbaarheid