De verkiezingen voor de Tweede Kamer vonden plaats op woensdag 29 oktober 2025. Op deze pagina leest u welke gebeurtenissen daaraan vooraf gingen en welke stappen nog volgen in het proces van kabinetsformatie en verkiezingen.
Van Verkiezingsuitslag tot Nieuw Kabinet: Een Gedetailleerd Overzicht
Het proces van kabinetsformatie begint direct na de Tweede Kamerverkiezingen. De gekozen lijsttrekkers wijzen een verkenner aan. Deze verkenner voert gesprekken met alle politieke partijen om mogelijke samenwerkingsverbanden te inventariseren. Vervolgens debatteert de Tweede Kamer over de verkiezingsuitslag en het verslag van de verkenner. Hierna kiest de Kamer een informateur, die de onderhandelingen tussen de politieke partijen begeleidt. De partijen die tot samenwerking besluiten, stellen samen met de informateur een regeerakkoord op, waarin hun plannen en doelen voor de komende vier jaar worden vastgelegd. Na afronding van de onderhandelingen overhandigt de informateur het eindverslag en het regeerakkoord aan de Tweede Kamer. De Kamer debatteert hierover en kiest vervolgens een formateur, meestal de beoogde toekomstige minister-president. De formateur stelt een kabinet samen door ministers en staatssecretarissen te zoeken. Alle ministers en staatssecretarissen worden beëdigd door de Koning, waarna de nieuwe minister-president het nieuwe kabinet presenteert aan de Tweede Kamer.
De Tweede Kamer vergaderde op donderdag 2 oktober voor de laatste keer voor het verkiezingsreces. De weken daarna ondersteunden de Kamerleden hun politieke partijen bij de campagne voor de verkiezingen van 29 oktober. Kamervoorzitter Martin Bosma stond aan het einde van de vergadering stil bij dit moment met een kort gedicht.
Verkiezingen en Kiesstelsel
In Nederland worden er verkiezingen gehouden voor de Tweede Kamer, Provinciale Staten, de gemeenteraad, het algemeen bestuur van het waterschap en het Europees Parlement. Nederlanders die buiten Nederland wonen, kunnen stemmen voor een ‘kiescollege’ en zo invloed uitoefenen op de samenstelling van de Eerste Kamer. Er zijn drie kiescolleges voor inwoners van Bonaire, Sint Eustatius en Saba.
Het kabinet (ministers en staatssecretarissen) wordt niet rechtstreeks gekozen. Na de Tweede Kamerverkiezingen proberen de gekozen partijen een kabinet te vormen met partijen die samen een meerderheid van zetels hebben gekregen.
Tweede Kamerverkiezingen
De Tweede Kamerverkiezingen worden doorgaans één keer per vier jaar gehouden. Alleen wanneer een kabinet voortijdig is gevallen, vinden de Tweede Kamerverkiezingen eerder plaats. De Kiesraad heeft op vrijdag 19 september in de Tweede Kamer bekendgemaakt welke politieke groeperingen een geldige kandidatenlijst hebben ingeleverd, met welke kandidaten. Dit gebeurde tijdens een openbare zitting in de Tweede Kamer. De zitting is terug te zien via Debat Direct. Tot en met dinsdag 23 september kunnen belanghebbenden in beroep gaan tegen beslissingen van de Kiesraad over de geldigheid van de kandidatenlijsten. De Raad van State doet uiterlijk maandag 29 september uitspraak.
Leden van de commissie voor het Onderzoek van de Geloofsbrieven legden op 29 oktober, direct na de sluiting van de stembureaus, een aantal werkbezoeken af. Ze bezochten stembureaus in Schipluiden, Delft en Den Haag en zagen hoe het tellen van de stemmen daar georganiseerd is.
Op woensdag 29 oktober waren de verkiezingen. Op de dag van de verkiezingen kunnen inwoners van Den Haag stemmen in de Tweede Kamer. Een van de eerste stemmers bij het stembureau in het Kamergebouw is de 25-jarige Wouter. Direct om 7.30 uur stond hij in de rij. "Ik was onderweg naar kantoor, maar wilde eerst graag stemmen. De Tweede Kamer is naast het centraal station, daar moet ik de trein pakken. En het is de Tweede Kamer! Dus alles bij elkaar is dit een perfecte locatie", zegt hij. Wouter vindt het erg belangrijk om zijn stem te laten horen. "Stemmen in Nederland hoort erbij. Naast het uitbrengen van een stem, kunnen bezoekers op verkiezingsdag een rondleiding krijgen door het Kamergebouw. De NOS verzorgt in de verkiezingsweek televisie-uitzendingen vanuit de Tweede Kamer. De Statenpassage vormt het decor. Het slotdebat is op dinsdagavond 28 oktober vanaf 19.00 uur live te volgen.
Kandidatenstelling en Lijsten
De Kiesraad bepaalt op welke dagen de voorinlevering van kandidatenlijsten plaatsvindt. Partijen kunnen geen rechten ontlenen aan de voorinlevering. Als bij de voorinlevering blijkt dat alle stukken in orde zijn, moeten partijen de stukken alsnog op de dag van kandidaatstelling inleveren.
Op de dag van kandidaatstelling leveren politieke partijen hun kandidatenlijst(en) en documenten in bij de Kiesraad. Het inleveren van de kandidatenlijsten moet tussen 09.00 en 17.00 uur gebeuren bij de Kiesraad in de Zürichtoren, Muzenstraat 85 te Den Haag. Of bij de gezaghebbers van Bonaire, Sint-Eustatius of Saba op het bestuurskantoor, op 15 september van 9.00 uur tot 17.00 uur plaatselijke tijd.
De Kiesraad controleert één dag na de dag van kandidaatstelling in een besloten zitting om 16.00 uur de geldigheid van de kandidatenlijsten, de daarop voorkomende kandidaten en de naam van de partijen boven de lijst. Direct na het onderzoek van de ingeleverde kandidatenlijsten, legt de Kiesraad de lijsten en eventuele ondersteuningsverklaringen ter inzage, tot een dag nadat de lijsten definitief zijn geworden. Op deze lijsten staan ook geboortedata van kandidaten. De partij kan op woensdag 17 september van 09.00 tot 17.00 en op donderdag 18 september van 09.00 tot 17.00 uur bepaalde verzuimen herstellen bij de Kiesraad. Als de kandidatenlijst is ingeleverd in Den Haag, geldt de ‘Nederlandse’ tijd, ook voor op de BES-eilanden afgelegde ondersteuningsverklaringenverklaringen. Ook worden de kandidatenlijsten genummerd. Er is geen beroep mogelijk tegen beslissingen over de nummering van de kandidatenlijsten. De Raad van State doet maximaal zes dagen later uitspraak, uiterlijk maandag 29 september 2025.
De kandidatenlijsten zijn definitief als er niet binnen vier dagen beroep is ingesteld bij de Raad van State, of als uitspraak is gedaan in eventuele beroepszaken.
Overige Verkiezingen
Gemeenteraad
De verkiezingen voor de gemeenteraden vinden om de vier jaar plaats.
Europees Parlement
De verkiezingen voor het Europees Parlement worden één keer per vijf jaar gehouden, en wel in alle lidstaten van de Europese Unie (EU).
Eerste Kamer
De Eerste Kamer wordt niet rechtstreeks gekozen. De burgers kiezen de leden van Provinciale Staten in hun provincie. Alle Statenleden samen (en vier kiescolleges) kiezen vervolgens de leden van de Eerste Kamer. Drie kiescolleges worden gekozen door Nederlandse inwoners van Caribisch Nederland: Bonaire, Sint Eustatius en Saba. Het vierde kiescollege is het kiescollege niet-ingezetenen.
Kieskringen en Stembureaus
Nederland is verdeeld in 19 kieskringen, die een provincie of een gedeelte daarvan omvatten. Daarnaast bestaat er nog een kieskring in de Caraïben, die drie ‘bijzondere gemeenten’ omvat. Iedere kieskring heeft een hoofdstembureau. Daarnaast is er voor elke verkiezing een centraal stembureau. Voor de verkiezingen van de Tweede Kamer treedt de Kiesraad als zodanig op.
Kiezers die op 29 oktober in een andere gemeente willen stemmen dan waar ze wonen, moeten een kiezerspas aanvragen. Met een kiezerspas kan in iedere gemeente van Nederland worden gestemd. Aanvragen voor een kiezerspas moeten worden ingediend bij de gemeente waar de kiezer geregistreerd staat. De Kiesraad benadrukt dat het schriftelijk aanvragen van een kiezerspas tot 5 dagen voor de verkiezingen mogelijk is. Uiterlijk vrijdag 24 oktober moet het ingevulde formulier bij de gemeente binnen zijn.
‘Oproep voor de verkiezing van de leden van de Tweede Kamer der Staten-Generaal op woensdag 29 oktober 2025’. Deze woorden staan in grote letters op de post die elke kiezer uiterlijk twee weken voor de verkiezingen heeft ontvangen: de stempas. Deze maakt het mogelijk om op 29 oktober te gaan stemmen bij een stembureau binnen de gemeente. De stempas moet op 15 oktober bij alle kiezers bezorgd zijn. Het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties raadt aan om actie te ondernemen als de pas dan nog niet binnen is. Bij het stemmen neemt de kiezer zijn stempas en identiteitsbewijs mee naar een stembureau. Beide zijn nodig om een stem uit te kunnen brengen.
Versnelde Kabinetsformatie
Als een kabinet valt, is het mogelijk om binnen drie maanden nieuwe verkiezingen te houden. Dat is ongeveer twee maanden sneller dan nu het geval is, zegt de Kiesraad in een advies dat vandaag is gepresenteerd. Voorwaarde is wel dat gemeenten en politieke partijen altijd klaar zijn voor een stembusgang. En dat er minder rekening gehouden wordt met vakantieperiodes.
Het kabinet-Schoof viel op 3 juni, en het duurde tot 29 oktober voordat er verkiezingen gehouden werden. De Tweede Kamer vond dat te lang duren en droeg de regering op om te onderzoeken of het sneller kan. De Kiesraad, die toeziet op eerlijke verkiezingen en adviseert, komt tot de conclusie dat het inderdaad sneller kan. De verkiezingsdag zelf kan het beste niet in een vakantie vallen, maar de voorbereidingen kunnen wel in zo'n periode plaatsvinden, mits er voldoende personeel beschikbaar is. Dat vraagt om investeringen, stelt de Kiesraad.
Er zou ook iets kunnen veranderen in de registratie van nieuwe partijen en het aanmelden van kandidaten. Dat proces kan verkort worden als ze gecombineerd worden. Ook oppert de Kiesraad om de registratie van partijnamen en logo's meteen te sluiten na de val van een kabinet. Politieke partijen kunnen zich het hele jaar door laten registreren en hoeven niet te wachten tot er nieuwe verkiezingen aankomen.
'Fundamentele keuzes nodig' Volgens voorzitter Wim Kuijken van de Kiesraad zijn er "fundamentele keuzes" nodig om tussentijdse verkiezingen sneller mogelijk te maken. Het komt erop neer dat alle betrokkenen altijd klaar moeten zijn voor verkiezingen, ook als er geen verkiezingen gepland zijn. Die permanente voorbereiding kost geld en aanpassingen in het systeem.
Belangrijke Momenten in de Kabinetsformatie
Kamervoorzitter Thom van Campen heeft op zaterdag 21 februari het eindverslag in ontvangst genomen van formateur Rob Jetten. Jetten heeft de afgelopen weken in opdracht van de Tweede Kamer een team van ministers en staatssecretarissen samengesteld die het nieuwe kabinet gaan vormen. Voorafgaand aan de overhandiging van het eindverslag hield het beoogde nieuwe kabinet een constituerend beraad.
De Tweede Kamer heeft D66-leider Rob Jetten benoemd tot formateur. Dat gebeurde op dinsdag 3 februari na het debat over het eindverslag van informateur Rianne Letschert. De Tweede Kamer stemde in met een motie van Jetten waarin staat dat hij de taak krijgt om binnen drie weken een kabinet te vormen van D66, VVD en CDA.
Kamervoorzitter Thom van Campen heeft op vrijdag 30 januari het eindverslag van informateur Rianne Letschert in ontvangst genomen. Letschert heeft de afgelopen weken de onderhandelingen geleid tussen de fracties van D66, CDA en VVD. Zij doet in haar eindverslag een voorstel tot een minderheidskabinet met deze partijen, een kabinet dat steunt op een minderheid (minder dan 76 van de 150 zetels) in de Tweede Kamer.
Kamervoorzitter Thom van Campen heeft op maandag 8 december het eindverslag ontvangen van informateur Sybrand Buma. De informateur gaf ook een verklaring voor de pers.
Kamervoorzitter Thom van Campen heeft op dinsdag 2 december het tussenverslag ontvangen van informateur Sybrand Buma. De informateur gaf voorafgaand een verklaring voor de pers. Ook de fractievoorzitters van D66 en CDA, Rob Jetten en Henri Bontenbal, legden een verklaring af.
Kamervoorzitter Thom van Campen heeft kennis gemaakt met informateur Sybrand Buma. Van Campen heeft naast de Voorzittershamer ook de coördinerende rol in het formatieproces van zijn voorganger Martin Bosma overgenomen. Op het moment van de kennismaking voerden D66 en CDA gesprekken over diverse onderwerpen. De informateur levert uiterlijk 9 december zijn eindverslag op.
Thom van Campen (VVD) is verkozen tot Voorzitter van de Tweede Kamer. In de derde ronde van de stemming kreeg hij 79 van de 148 geldig uitgebrachte stemmen. Van Campen is Kamerlid sinds 2021, sinds mei 2025 zit hij in het Presidium en was hij tweede ondervoorzitter. Bij het oppakken van de voorzittershamer bedankte hij de collega's die op hem stemden.
Informateur Hans Wijers heeft zich teruggetrokken. D66 en CDA hebben dit meegedeeld aan Kamervoorzitter Martin Bosma.
Kamervoorzitter Martin Bosma heeft de informateurs Hans Wijers en Sybrand Buma ontvangen en hun opdracht overhandigd. Tijdens het debat over de verkiezingsuitslag eerder op de dag benoemde de Kamer hen tot informateur. De fracties van D66 en CDA gaan een begin maken in de informatiefase. Verkenner Wouter Koolmees heeft dit geadviseerd. De twee informateurs begeleiden hen daarbij.
De nieuwe Tweede Kamer is op woensdag 12 november geïnstalleerd. Kamervoorzitter Martin Bosma werd als eerste beëdigd, daarna volgden de andere 149 Kamerleden. Zij legden de eed of verklaring en belofte af. Dit gebeurde op alfabetische volgorde. Na de beëdiging van alle Kamerleden stelde de Kamer de definitieve profielschets vast voor de Kamervoorzitter.
Verkenner Wouter Koolmees heeft zijn verslag overhandigd aan Kamervoorzitter Martin Bosma. Met een persoonlijk woord van Kamervoorzitter Martin Bosma hebben op dinsdag 11 november zeventig Kamerleden afscheid genomen. 47 van hen stonden wel op de kieslijst maar zijn niet verkozen, 23 leden hadden zich niet herkiesbaar gesteld. Tijdens deze laatste vergadering van de Tweede Kamer in de 'oude' samenstelling werden ook zes vertrekkers benoemd tot Ridder in de Orde van Oranje Nassau.
Kamervoorzitter Martin Bosma heeft op vrijdag 7 november de definitieve uitslag van de Tweede Kamerverkiezingen ontvangen van de voorzitter van de Kiesraad, Wim Kuijken. Ieder stembureau in Nederland telt aan het einde van een verkiezingsdag de stemmen en legt de uitslag daarvan vast in een proces-verbaal. De commissie voor Onderzoek van de Geloofsbrieven controleert deze processen-verbaal, ongeveer 10.000 stuks, op 6 en 7 november. Dit gebeurt in de plenaire zaal van de Tweede Kamer. Er wordt vooral gekeken naar telverschillen en onregelmatigheden.
De lijsttrekkers hebben Wouter Koolmees aangewezen om verkenner te worden in de kabinetsformatie. Zij deden dat tijdens een bijeenkomst met Kamervoorzitter Martin Bosma in het gebouw van de Tweede Kamer. De taak van een verkenner is om aan de nieuw gekozen fracties te vragen welke mogelijke samenwerking zij voor zich zien. Kamervoorzitter Martin Bosma overhandigde verkenner Wouter Koolmees zijn opdracht. De verkenner moet zijn verslag uiterlijk op dinsdag 11 november aanbieden aan de Tweede Kamer. De nieuwe Kamerleden, die op 12 november worden beëdigd, voeren naar verwachting op 13 november een debat over het verslag.
Afronding van de Kabinetsformatie
Met het afleggen van de regeringsverklaring en het debat daarover is de kabinetsformatie afgerond. Minister-president Rob Jetten sprak de regeringsverklaring uit op woensdagochtend 25 februari. Daarin schetste hij het beleid dat het kabinet de komende jaren wil voeren. Aansluitend begon het debat over deze verklaring, waarvoor de Kamer twee dagen had ingeruimd. Ten overstaan van Koning Willem-Alexander hebben op maandag 23 februari de ministers en staatssecretarissen van het kabinet-Jetten de eed of belofte afgelegd. Dit gebeurde op Paleis Huis ten Bosch.
tags: #nieuwe #verkiezingen #aankondigen