Almere staat voor een aanzienlijke stedelijke ontwikkelingsopgave, met name in het toekomstige stadsdeel Almere Pampus. Dit gebied is ontworpen voor de huisvesting van ongeveer 30.000 nieuwe woningen en de creatie van 16.000 arbeidsplaatsen. Het onderzoek naar de 'Amsterdam Bay Area' (ABA) vormt de basis voor de verdere uitwerking van Almere Pampus, waarbij VINU-leden Inge van Huffelen, Esther Matthijsen en Fabienne Miltenburg zich richten op een verdiepingsslag van dit onderzoek. In opdracht van de gemeente Almere zijn zij verantwoordelijk voor het proces- en stakeholdermanagement van het bereikbaarheidsonderzoek voor de IJmeerlijn en HOV Almere Pampus. De kernuitdaging ligt in het continu afstemmen van de grootschalige regionale bereikbaarheidsopgave, inclusief de bijbehorende besluitvorming, met de lokale besluitvorming over een omvangrijk ontwikkelingsgebied als Almere Pampus. Hierbij is het cruciaal om lokale belangen te waarborgen binnen de regionale en landelijke besluitvormingsprocessen.
Investeringen in Bereikbaarheid en Infrastructuur
In de nabije toekomst bouwt Almere, in opdracht van het Rijk, tienduizenden woningen. Om de bereikbaarheid van de regio te waarborgen en Almere Pampus toegankelijk te maken voor toekomstige bewoners en werknemers, is een uitbreiding van de reizigerscapaciteit noodzakelijk. De IJmeerverbinding speelt hierin een cruciale rol. Het coalitieakkoord van december 2021 voorziet in een investering van € 7,5 miljard voor de ontsluiting en bereikbaarheid van nieuwe woningen. Deze afspraken zijn vastgelegd in het BO Leefomgeving van 2022 (kamerstuk 35925-A-76) en het BO MIRT van 2022 (kamerstuk 36200-A-9).
De genoemde middelen zijn toegevoegd aan het Mobiliteitsfonds en worden beheerd en verantwoord vanuit het interdepartementale programma Woningbouw en Mobiliteit. Vanwege de diverse investeringstypes voor verschillende modaliteiten zijn de middelen ondergebracht onder diverse artikelen, aangevuld met middelen voor apparaatskosten op Hoofdstuk XII. Inmiddels is er loon- en prijsbijstelling toegevoegd aan deze middelen, wat nader wordt toegelicht bij de projecten in de artikelgewijze toelichting.
Overzicht van Toegekende Middelen voor Ontsluiting Woningbouw
De volgende tabel geeft een overzicht van de toegekende middelen voor de ontsluiting van woningbouw binnen het Mobiliteitsfonds, gepresenteerd op prijspeil 2022.
| Artikel-nummers | 2023 | 2024 | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 | Totaal |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Artikel 11: Verkenningen, reserveringen en investeringsruimte | |||||||||
| RegioExpress (11.03.01) | 80.000 | 80.000 | |||||||
| EurregioRail (11.03.01) | 30.000 | 30.000 | |||||||
| CID Binckhorst (11.03.01) | 1.000 | 7.000 | 10.000 | 16.000 | 19.000 | 30.000 | 40.000 | 40.000 | 213.000 |
| Oeververbinding Rotterdam (11.03.01) | 2.000 | 3.000 | 5.000 | 5.000 | 10.000 | 30.000 | 50.000 | 80.000 | 634.000 |
| Station Groningen Suiker (11.03.01) | 40.000 | 48.600 | 88.600 | ||||||
| Ontsluiting Groot Merwede (11.01) | 5.000 | 5.000 | 5.000 | 10.000 | 10.000 | 100.000 | 125.000 | 100.000 | 600.000 |
| Hub Den Bosch (11.02) | 1.000 | 1.000 | 1.000 | 2.000 | 2.000 | 5.000 | 15.000 | 20.000 | 60.000 |
| Oude Lijn* (11.03.03) | 5.000 | 13.000 | 66.000 | 79.000 | 118.000 | 161.000 | 208.000 | 30.000 | 680.000 |
| Brainport Eindhoven (11.03.01) | 2.000 | 4.000 | 10.000 | 10.000 | 25.000 | 50.000 | 80.000 | 100.000 | 469.000 |
| Res. Bereikbaarheid WOMO HWN (11.03.02) | 1.796 | 1.490 | 1.855 | 60.000 | 60.000 | 60.000 | 60.000 | 54.859 | 360.000 |
| A16 Van Brienenoordcorridor** (11.01) | 13.750 | 13.750 | 55.000 | ||||||
| Programmabeheersing*** (11.03.03) | 7.400 | 1.300 | 1.300 | 1.300 | 1.300 | 1.300 | 5.000 | 5.000 | 28.900 |
| Overige reserveringen (11.03.03) | 9.750 | 9.750 | |||||||
| Rijnbrug (11.03.03) | 40.000 | 40.000 | |||||||
| MIRT onderzoek Westflank Groningen (11.03.03) | 2.000 | 3.000 | 10.000 | 30.000 | 30.000 | 7.000 | 82.000 | ||
| HOV4 Eindhoven (11.03.03) | 2.000 | 30.000 | 30.000 | 30.000 | 40.000 | 132.000 | |||
| HOV lijn Almere Pampus en/of Oosterwold (11.03.03) | 2.000 | 2.000 | 25.000 | 25.000 | 54.000 | ||||
| Artikel 12: Hoofdwegennet | |||||||||
| Mobiliteitsmaatregelen Ring Eindhoven (12.03.03) | 46.250 | 3.750 | 50.000 | ||||||
| Mobiliteitsmaatregelen Ringen MRA (12.03.03) | 10.000 | 10.000 | 10.000 | 10.000 | 10.000 | 50.000 | |||
| Infra-Optimalisatie Ringen MRA (12.03.03) | 10.000 | 10.000 | 10.000 | 10.000 | 10.000 | 50.000 | |||
| Infra-Optimalisatie A12 Zone - Ring Utrecht (12.03.03) | 10.000 | 10.000 | 10.000 | 10.000 | 10.000 | 50.000 | |||
| Mobiliteitsmaatregelen Ringen MRU-UNED (12.03.03) | 10.000 | 10.000 | 10.000 | 10.000 | 10.000 | 50.000 | |||
| Mobiliteitsmaatregelen Ringen MRDH (12.03.03) | 10.000 | 10.000 | 10.000 | 10.000 | 10.000 | 50.000 | |||
| A7-A8 Amsterdam Hoorn** (12.03.02) | 50.000 | 50.000 | 50.000 | 150.000 | |||||
| A6 Almere Oostvaarders-Lelystad** (12.03.02) | 10.000 | 10.000 | 10.000 | 30.000 | |||||
| A4 N14 Burgerveen** (12.03.02) | 20.000 | 20.000 | 20.000 | 20.000 | 80.000 | ||||
| InnovA58 Eindhoven-Tilburg ** (12.03.02) | 31.500 | 31.500 | 31.500 | 126.000 | |||||
| Artikel 13: Spoorwegen | |||||||||
| Toekomstvast Spoor Zuid Oost Ned. ** (13.03.04) | 1.000 | 1.000 | 1.000 | 2.000 | 2.000 | 5.000 | 10.000 | 15.000 | 37.000 |
| Spoorcapaciteit 2030** (13.03.01) | 20.000 | 50.000 | 80.000 | 110.000 | 110.000 | 110.000 | 80.000 | 25.000 | 585.000 |
| Artikel 14: Regionale infrastructuur en bereikbaarheidsprogramma's | |||||||||
| Woningbouw op korte termijn door bovenplanse infrastructuur (14.03.04) | 543.000 | 710.000 | 114.000 | 69.000 | 1.436.000 | ||||
| Mobiliteitspakketten (14.03.05) | 341.000 | 275.000 | 66.000 | 35.000 | 15.000 | 30.000 | 93.000 | 855.000 | |
| Hoofdstuk XII (HXII) | 3.364 | 4.464 | 4.464 | 4.464 | 4.464 | 3.700 | 24.920 | ||
| BZK apparaatskosten (BZK-begroting) | 2.166 | 2.166 | 2.166 | 2.166 | 2.166 | 10.830 |
* Inmiddels is de startbeslissing voor de Oude Lijn genomen en is het totaal overgeboekt naar verkenning Oude Lijn.
** Middelen voor ontsluiting woningbouw zijn toegevoegd aan reeds bestaande projecten en verkenningen.
Ontwikkeling van Almere Pampus: Visie en Ambities
Almere Pampus wordt beschouwd als een van de grootste gebiedsontwikkelingen in Europa, met volop ruimte voor werkgelegenheid, woningen en duurzame innovaties, waarbij water en bodem sturend zijn in de ontwikkeling. Er is sprake van een nauwe samenwerking tussen het Rijksvastgoedbedrijf en de gemeente Almere. De planvorming richt zich op het recht doen aan volgende generaties door belangrijke keuzes niet af te wentelen op de toekomst. Het streven is een natuurinclusief stadsdeel, rekening houdend met de specifieke kenmerken van de ondergrond, en tegelijkertijd hoogstedelijk met alle benodigde voorzieningen voor een prettig en gezond leven.
Almere Pampus beslaat een gebied van circa 1.000 hectare aan het IJ- en Markermeer. Hier zijn 25.000 tot 35.000 woningen gepland, volledig op rijksgronden. Ongeveer tweederde van de geplande woningen zal betaalbaar zijn (huur en koop). Conform het rijksbeleid is het uitgangspunt 'water en bodem sturend', wat inhoudt dat de bodem een leidende rol speelt bij de gebiedsinrichting. Hiervoor wordt een gebied dekkend bodemonderzoek uitgevoerd, uniek in Nederland qua schaal. Het doel is een gezonde, robuuste en toekomstbestendige bodem. Archeologische waarden worden geïnventariseerd en gewaardeerd. Daarnaast moet het gebied bestand zijn tegen de gevolgen van klimaatverandering, met preventie of beperking van overstromingen, wateroverlast en waterschaarste.
Concrete Plannen en Besluitvorming
In 2024 is er gewerkt aan de plannen voor Almere Pampus, resulterend in drie producten: een masterplan voor zowel de boven- als ondergrond, een voorstel voor de eerste 7.500 woningen, en een bereikbaarheidsonderzoek. Deze voorstellen worden in februari 2025 ter besluitvorming voorgelegd aan de gemeenteraad.
De ontwikkeling van Almere Pampus wordt gezien als het laatste stukje van de puzzel dat de stad 'af' maakt. Hoewel er landelijk wellicht andere grootschalige gebiedsontwikkelingsoperaties in beeld komen, zijn er op dit moment geen concrete plannen voor de ontwikkeling van gebieden zoals de kust van de Noordzee, de Waddenzee of het Markermeer.
De IJmeerverbinding: Cruciaal voor Toekomstige Ontwikkeling
De IJmeerverbinding, een oeververbinding tussen Almere en Amsterdam IJburg via het IJmeer, is cruciaal voor de ontsluiting van Flevoland en maakt de weg vrij voor de bouw van tienduizenden woningen. Almere Pampus, gelegen aan de westzijde van Almere, biedt ruimte aan 25.000 tot 35.000 woningen.
Over de IJmeerverbinding wordt al twintig jaar gesproken, maar het Rijk heeft er tot nu toe geen middelen voor vrijgemaakt. Recentelijk is er echter een doorbraak in de impasse rondom de IJmeerverbinding en de realisatie van Pampus. Het kabinet, vertegenwoordigd door minister Mona Keijzer van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening en de minister en staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat, Barry Madlener en Chris Jansen, heeft afspraken gemaakt. De Metropoolregio Amsterdam (MRA) zal volgend jaar, samen met het Rijk, een verkenning uitvoeren naar de mogelijkheden van alternatieve financiering, zoals private bekostiging van de IJmeerverbinding. Daarnaast is afgesproken dat de uitwerking van de eerste fase van woningbouw in Almere Pampus start, met als doel om vóór 2030 te beginnen met de bouw van 7.500 woningen.
Verhaal en samenhang van de drie Werelderfgoederen in 2 minuten
Lokale Perspectieven en Vereisten
De Almeerse VVD benadrukt het belang van een IJmeerverbinding tussen Almere en Amsterdam als vereiste voor de realisatie van woningbouw in Almere Pampus. Een goede ontsluiting met zowel openbaar vervoer als de auto is essentieel. De partij pleit er ook voor om eerst een goed plan voor de voorzieningen in Almere Pampus te realiseren, zoals scholen, gezondheidszorg en politiebureaus, om te voorkomen dat de ontsluiting van wegen en de plaatsing van noodzakelijke voorzieningen te laat worden aangepakt, zoals in Almere Poort.
De visie voor Almere Pampus omvat ook het creëren van een typisch Almeers stadsdeel met gevarieerde woningbouw. In de kernen is er ruimte voor laagbouw met gezinswoningen, terwijl langs het station hogere bouw mogelijk is. Verder wil men de Duinkust doortrekken naar Almere Pampus. Het station in Almere Pampus wordt direct verbonden met Amsterdam en zal de eerste halte naar Almere zijn, wat ideaal is voor bedrijvigheid. Ook wordt voorgesteld om het tweede deel van Oosterwold te verdichten.
Concrete Werkzaamheden en Planning
Diverse werkzaamheden zijn in voorbereiding of reeds gestart:
- Paradijsvogelweg: Er wordt riolering aangelegd ter voorbereiding op de aansluiting van Kreekvelden. De eerste onderlaag van de wegverbreding is reeds aangelegd.
- Vogeldreef: De aanleg van de rotonde is uitgesteld tot 2026.
- Verbinding Paradijsvogelweg en Harriët Martineauweg: De voorbereidingen voor de verbinding over de Kievitstocht zijn gestart.
- Fatima Al-Fihriyaweg: In samenwerking met Nobelhorst wordt deze weg ontworpen en voorbereid. De aansluiting met de Paradijsvogelweg zal een rotonde worden, met geplande aanleg eind 2026-2027.
- Nieuwe weg Veld P (voor scholen): Ter hoogte van de Goethelaan wordt een nieuwe weg aangelegd vanaf de Goudplevierweg richting de A27.
- Watergangen Staatsbosbeheer: In oktober 2025 zijn de geplande watergangen op terrein van Staatsbosbeheer uitgezet en zijn snoei- en kapwerkzaamheden uitgevoerd. In januari 2026 is gestart met het graven van de watergangen in opdracht van de gemeente.
De bereikbaarheid van Almere is vlak voor de landelijke verkiezingen een veelbesproken onderwerp. Kiezers kunnen op de website de standpunten van de landelijke politieke partijen hierover raadplegen.
tags: #ontsluiting #van #almere