Ouderschapsverlof: Wetgeving, Aanvragen en Rechten van Werknemers en Werkgevers

Wanneer een medewerker een kind krijgt, heeft hij of zij recht op ouderschapsverlof. Sinds augustus 2022 hebben medewerkers die een kind krijgen zelfs recht op negen weken betaald ouderschapsverlof. Dit verlof moeten zij opnemen vóór het kind 1 jaar wordt. Door deze verandering neemt het aantal ouderschapsverlofaanvragen natuurlijk toe. Dit kan soms lastige situaties opleveren binnen jouw bedrijf.

Een werknemer heeft veel vrijheid bij de opname van ouderschapsverlof. Het verlofrecht - dat de werknemer voor elk kind verkrijgt - is te gebruiken tijdens de eerste zeven levensjaren van een kind. Op welk moment de werknemer het verlof opneemt, mag hij in principe zelf beslissen. Ook hoeft hij de opname niet te verantwoorden tegenover zijn werkgever; de werkgever heeft geen recht op uitleg van de werknemer over de reden van de verlofopname of over de activiteiten die hij tijdens het verlof wil gaan ondernemen. De werknemer kan het verlof bij wijze van spreken ook benutten om op reis te gaan of een opleiding te volgen.

Wel staan er in de wet voorschriften voor de manier waarop de werknemer een aanvraag voor ouderschapsverlof moet doen. De werknemer dient de aanvraag uiterlijk twee maanden voor de gewenste ingangsdatum in bij de werkgever (tenzij de cao een andere termijn bevat). In de aanvraag vermeldt hij in welke periode hij het verlof wil opnemen, voor hoeveel uur per week en de spreiding van de verlofuren.

Aanvragen van Ouderschapsverlof

U vraagt ouderschapsverlof ten minste 2 maanden van tevoren schriftelijk aan bij uw werkgever. In uw verzoek geeft u ook aan hoe u het ouderschapsverlof wilt opnemen. Uw werkgever mag uw verzoek om ouderschapsverlof niet weigeren.

Als u gebruik wilt maken van ouderschapsverlof, moet u dit minimaal twee maanden voor de ingangsdatum van het verlof schriftelijk melden aan uw werkgever. Het is belangrijk dat u goed nadenkt over de invulling van het ouderschapsverlof, voordat u het verlof aanvraagt bij uw werkgever. U kunt namelijk alleen in bijzondere en onvoorziene omstandigheden terugkomen op de gemaakte verlofafspraken. Ga altijd tijdig met uw werkgever hierover in overleg om te kijken hoe u uw verlof op een andere manier kan indelen.

Indeling van het Ouderschapsverlof

Er zijn verschillende manieren waarop u het ouderschapsverlof kunt indelen:

  • U neemt alle uren achter elkaar op en werkt deze periode niet. U richt u op volledig ouderschap.
  • Een halfjaar lang de helft van uw normale aantal uren werken. Heeft u een contract van 40 uur per week? Dan werkt u 20 uur en neemt u 20 uur ouderschapsverlof op per week.
  • U kunt de uren ook spreiden. In plaats van het verlof in één keer op te nemen, kunt u er bijvoorbeeld voor kiezen om een kleiner aantal uren of dagen per week op te nemen gedurende een langere periode. Elke periode moet minimaal een maand duren.

Rechten en Plichten van de Werkgever

Uw werkgever mag de verdeling van uw werkuren weigeren. Hij mag dat alleen als uw verlof het bedrijf ernstig in de problemen brengt. Als uw verlof het bedrijf ernstig in de problemen brengt, mag uw werkgever de indeling van de verlofuren na overleg met u wijzigen. Dit kan tot 4 weken voor de ingangsdatum van het ouderschapsverlof.

De werkgever mag het ouderschapsverlof sinds 1 januari 2019 niet weigeren, ook niet als het om betaald ouderschapsverlof gaat. Ga wel altijd in gesprek met elkaar om te kijken hoe u het verlof kunt inzetten. Uw werkgever kan namelijk vanwege een zwaarwegend bedrijfs- of dienstbelang wel vragen of u het verlof anders wilt indelen.

De werkgever moet aantonen dat er sprake is van een zwaarwegend bedrijfs- of dienstbelang. Dit is alleen het geval als de gewenste verdeling van het ouderschapsverlof het bedrijf ‘ernstig ontwricht’. Dit betekent dat de afwezigheid van een werknemer niet via de normale bedrijfsvoering en inzet van het overige personeel kan worden opgevangen én dit ernstige consequenties heeft.

Infographic met de belangrijkste regels rondom ouderschapsverlof: aanvraagtermijn, maximale duur, betaalde weken en wanneer werkgever kan weigeren.

Duur en Omvang van Ouderschapsverlof

Uw recht op ouderschapsverlof bedraagt 26 keer het aantal uren dat u per week werkt. Dit geldt als onbetaald verlof. De 9 weken betaald ouderschapsverlof vallen binnen deze periode.

U kunt voor meerdere kinderen tegelijk ouderschapsverlof opnemen. U kunt ook ouderschapsverlof opnemen voor uw pleegkind, stiefkind of aspirant-adoptiekind. Voorwaarde is dat het kind bij u woont.

Betaald Ouderschapsverlof

Sinds 2 augustus 2022 hebben beide ouders recht op 9 weken betaald ouderschapsverlof in het eerste levensjaar van hun kind. Werknemers in loondienst hebben recht op 9 weken betaald ouderschapsverlof binnen het eerste levensjaar van hun kind. De uitkering loopt via het UWV en bedraagt 70 procent van het dagloon, tot maximaal 70 procent van het maximumdagloon.

Ouders die gebruikmaken van het betaald ouderschapsverlof krijgen van het UWV een uitkering ter hoogte van 70% van hun dagloon. Dit is nooit hoger dan 70% van het vastgestelde maximumdagloon (€ 304,25). Het maximum dagloon wordt ieder half jaar bijgesteld, op 1 januari en op 1 juli.

Specifieke Situaties

Ouderschapsverlof en Ziekte

Wordt u ziek terwijl u (on)betaald verlof hebt? Dan loopt uw verlof en uw uitkering gewoon door. U kunt wel met uw werkgever afspreken dat u het verlof later opnieuw opneemt, bijvoorbeeld als u weer (gedeeltelijk) kunt werken. Dit hoeft u niet door te geven aan UWV.

Krijgt u tijdens uw ouderschapsverlof te maken met een onverwachte situatie, zoals ziekte? Dan mag u uw werkgever schriftelijk vragen om het verlof te stoppen of tijdelijk te onderbreken. Uw werkgever moet binnen vier weken reageren, behalve als dit grote problemen oplevert voor het bedrijf. Stop u het ouderschapsverlof, dan gelden weer de gewone re-integratieafspraken en wordt uw loon tijdens ziekte (deels) doorbetaald volgens de wet en, indien van toepassing, de CAO. Soms kan een deel van uw ouderschapsverlof daardoor vervallen. Kijk daarom goed in uw CAO welke regels er precies gelden.

Uw werkgever mag de uitkering voor betaald ouderschapsverlof aftrekken van het loon dat u tijdens ziekte krijgt.

Ouderschapsverlof bij Meerdere Werkgevers

Werk u bij meerdere werkgevers? Dan heeft u bij elke werkgever recht op ouderschapsverlof. Dat verlof hoeft u niet gelijktijdig op te nemen. Werk u bij uw ene werkgever 10 uur per week en bij de andere 12 uur per week? Dan heeft u bij de ene werkgever 26 x 10 uur recht op verlof en bij de andere werkgever 26 x 12 uur recht op verlof. Heeft u eerder bij een buitenlandse werkgever ouderschapsverlof opgenomen onder andere regelgeving? Dit wordt niet in mindering gebracht op de uren waar u recht op heeft in Nederland.

Ouderschapsverlof en een Nieuwe Baan

Heeft u een nieuwe baan en nog ouderschapsverlof over? Dan kunt u dit verlof opnemen bij uw nieuwe werkgever. Uw nieuwe werkgever kan vragen of u al ouderschapsverlof heeft opgenomen bij een vorige werkgever. Daarom vraagt u uw vorige werkgever om een verklaring waaruit blijkt op hoeveel ouderschapsverlof u nog recht heeft. Uw werkgever is verplicht u deze verklaring te geven. Het restant mag u dan opnemen bij uw nieuwe werkgever.

Ouderschapsverlof Onderbreken of Stoppen

U kunt uw ouderschapsverlof onderbreken of beëindigen in de volgende gevallen:

  • U gaat zwangerschapsverlof, bevallingsverlof, adoptieverlof of pleegzorgverlof opnemen.
  • Er is een bijzondere onvoorziene situatie ontstaan.

Als u tijdens uw ouderschapsverlof met zwangerschapsverlof gaat, kunt u het ouderschapsverlof onderbreken of stoppen. De werkgever mag dit verzoek niet weigeren. Het ouderschapsverlof vervalt niet, maar wordt tijdelijk gestopt. De werknemer kan het verlof later alsnog opnemen. Bij betaald ouderschapsverlof moet dit wel gebeuren binnen het eerste levensjaar van het kind.

De werknemer kan ook verzoeken om het ouderschapsverlof toch niet op te nemen of niet te verlengen als er sprake is van onvoorziene omstandigheden. De werkgever mag dit verzoek alleen weigeren als sprake is van een zwaarwegend bedrijfs- of dienstbelang.

Mogelijke Gevolgen van Ouderschapsverlof

Houd er rekening mee dat zogenoemde ‘inkomensafhankelijke regelingen’ (zoals huurtoeslag, kinderopvangtoeslag en de bijdrage voor thuiszorg) zijn gekoppeld aan uw salaris. Door onbetaald verlof op te nemen, kan uw inkomen veranderen en dit kan gevolgen hebben voor de toeslagen. Of de pensioenopbouw doorloopt tijdens het verlof, is afhankelijk van de pensioenregeling. Vraag dit van te voren bij uw werkgever.

Tijdens het onbetaald ouderschapsverlof bouwt u geen vakantiedagen op. Over de betaalde ouderschapsuren wel. Sommige werkgevers hebben hier andere afspraken over. Vraag dit dus altijd na bij uw werkgever.

Over het algemeen geldt dat u tijdens onbetaald ouderschapsverlof geen vakantiegeld opbouwt, omdat u geen loon ontvangt. Alleen over het salaris dat u van uw werkgever ontvangt, bouwt u vakantiegeld op. Hierdoor kan uw vakantiegeld lager zijn dan u verwacht. Sommige werkgevers wijken hiervan af en kunnen bijvoorbeeld het salaris aanvullen of toch vakantiegeld opbouwen tijdens ouderschapsverlof.

Tijdens ouderschapsverlof blijft de arbeidsovereenkomst gelden. Wordt de werknemer ziek, dan loopt het verlof door.

Als u in loondienst werkt en een kind krijgt, heeft u recht op 9 weken gedeeltelijk betaald ouderschapsverlof. Uw recht op ouderschapsverlof bedraagt 26 keer het aantal uren dat u per week werkt.

Tabel met een vergelijking van de regels voor ouderschapsverlof vóór en na de wetswijziging in augustus 2022, met nadruk op betaald verlof.

Bij het samenstellen van dit artikel is geen rekening gehouden met eventuele bijzondere van toepassing zijnde wetgeving en afspraken zoals opgenomen in de CAO en/of (arbeids)overeenkomst. Daarbij is rekening gehouden met de wetgeving die op het moment van het schrijven van de tekst geldend is.

tags: #ouderschapsverlof #geen #reactie