Verkoudheid, hoesten en koorts bij peuters: symptomen, oorzaken en behandeling

Inleiding: Wat is een verkoudheid bij peuters?

Kinderen zijn vaker verkouden dan volwassenen. Meestal gaat dit binnen twee weken vanzelf over. Een verkoudheid is een ontsteking van het slijmvlies in de keel, neus en bijholten. Normaal gesproken maakt het slijmvlies in de neus en keel een beetje vocht en slijm (snot) aan. Verkoudheid wordt veroorzaakt door verschillende virussen en is vrij besmettelijk. Het komt regelmatig voor bij kinderen, omdat zij minder weerstand hebben opgebouwd dan volwassenen.

Er zijn meer dan 200 verschillende verkoudheidsvirussen. Volwassenen hebben tijdens hun leven een weerstand opgebouwd tegen veel van deze virussen, maar kinderen nog niet. Een verkoudheid is bij kinderen moeilijk te voorkomen. Op de kinderopvang of speelleergroep wordt je kind misschien wel tien keer per jaar verkouden. Kinderen die als peuter niet naar de kinderopvang gingen, zijn minder virussen en bacteriën tegengekomen. Boven de 12 jaar is je kind waarschijnlijk minder vaak verkouden dan toen hij of zij klein was.

RS-virus: Een veelvoorkomende oorzaak van luchtweginfecties

Het RS-virus (Respiratoir Syncytieel Virus) is de belangrijkste oorzaak van luchtweginfecties bij baby's en kinderen onder de 4 jaar. Bijna ieder kind is voordat het drie jaar is, besmet geweest met dit virus. Meestal heeft een kind alleen een verkoudheid. Baby's kunnen echter erg ziek worden en in het ziekenhuis terechtkomen door het virus.

Besmetting met het RS-virus

Het RS-virus is erg besmettelijk en wordt overgedragen door 'dichtbijcontact', bijvoorbeeld zoenen, knuffelen en uitgehoeste lucht van een ander inademen. Op plaatsen waar veel mensen bij elkaar zijn, zoals scholen en kinderdagverblijven, is de kans op besmetting het grootst.

Als een groter kind of een volwassene het RS-virus bij zich draagt, merkt hij of zij dat meestal niet. Oudere kinderen en volwassenen worden vaak niet ziek van het virus of hebben alleen last van een verkoudheid. Is er een klein kind in de buurt, dan kan hij of zij vervolgens wel flink ziek worden. Dat is meestal niet te voorkomen, omdat nooit aan iemand te zien is dat hij het virus bij zich heeft.

Het virus kan via de lucht en via handen in de neus, mond of ogen komen. Iemand met het RS-virus kan anderen al besmetten voordat hij zelf klachten heeft. Je kunt dus bijna niet voorkomen dat anderen besmet worden. Iemand met het RS-virus blijft ongeveer 1 week besmettelijk. Kinderen jonger dan 2 jaar kunnen 4 weken besmettelijk blijven.

Het RS-virus komt vaker voor in de wintermaanden: van oktober tot april. Vooral in drukke ruimtes met veel mensen en kinderen (kinderdagverblijf, wachtkamer) kunt u of uw kind besmet worden.

Symptomen van het RS-virus

In het begin lijkt het RS-virus vaak op een verkoudheid. De klachten kunnen zijn: milde koorts (meestal minder dan 38.5° C), loopneus, lichte hoest, slecht(er) drinken.

Soms krijgen kinderen ook last van hun longen. Dat merkt u aan: benauwd zijn, erg moeten hoesten, moeite hebben met ademhalen, een piepende ademhaling, neusvleugelen (het heen en weer bewegen van de neusvleugels), een grijs-blauwe huid rond de mond, een andere kleur huid dan normaal, weinig drinken (minder dan de helft van normaal), spugen door het hoesten.

Deze kinderen worden vaak in het ziekenhuis opgenomen.

Behandeling van het RS-virus

Er zijn geen medicijnen waar uw kind snel beter van wordt. In het ziekenhuis kan men uw kind wel helpen met: zuurstof, voeding via een sonde, medicijnen tegen de koorts en pijn van het hoesten, en rust.

Wanneer een kind erg uitgeput raakt door de ziekte en veel moeite heeft met ademhalen, is het soms nodig een kind tijdelijk te beademen. Soms moet uw kind naar een kinder-intensive care. Dit is zeldzaam.

Hoesten bij peuters: oorzaken en mechanismen

Af en toe hoesten is normaal. Het is een natuurlijke manier van het lichaam om de keel, luchtpijp en longen schoon te maken. Door te hoesten haalt je kind daar slijm, stof en vuil weg.

Hoe werkt hoesten?

Aan de binnenkant van de keel, luchtpijp en longen zit slijmvlies. Dit is huid met een laagje slijm. Onder het slijmvlies liggen zenuwen. Stof, vuil en extra slijm geven een prikkel aan die zenuwen. Door die prikkel hoest je kind. Het slijm komt door het hoesten in de mond. Je kind slikt het door. Het gaat dan naar de maag en komt met de poep het lichaam uit.

Soms moet je kind hoesten zonder dat er slijm komt. We noemen dat een droge hoest of kriebelhoest.

Waarom gaat je kind meer hoesten?

In het slijmvlies kunnen wondjes komen door bijvoorbeeld een virus of rook. Hierdoor voelt je kind een prikkel en gaat het hoesten. Ook gaat het slijmvlies vaak meer slijm maken.

Oorzaken van hoesten

• Hoesten door een virus: Meestal komt hoesten door een virus, bijvoorbeeld bij verkoudheid of griep. Soms kan het komen door het RS-virus.
• Een longontsteking: Je kind is dan vaak ook erg ziek.
• Kinkhoest: Je kind heeft dan heftige hoestbuien en ademt lang in met een gierend geluid.
• Pseudokroep: Je kind is in de avond of nacht benauwd en moet dan hard hoesten.
• Astma: Je kind kan dan ook benauwd zijn of piepend ademen.
• Stoffen waar het allergisch voor is: Bijvoorbeeld bij allergie voor huisstofmijt of huisdieren. Of hooikoorts.
• Roken of vapen: Als er in de buurt van je kind gerookt wordt, kan je kind daardoor ook gaan hoesten.
• Vaak de keel schrapen: Je kind krijgt daardoor wondjes in de keel.

Verkoudheid bij peuters: symptomen en gevolgen

Als je kind verkouden is, is de binnenkant van de neus en keel ontstoken. De neus zit dicht en er komt snot uit. Je kind kan niezen, hoesten en koorts hebben.

Symptomen van verkoudheid

• De neus van je kind zit dicht.
• Er komt snot uit de neus.
• Niezen.
• Hoesten.
• Keelpijn.
• Hees zijn.
• Vieze ogen: 's Ochtends kunnen de ogen van je kind dichtgeplakt zijn.
• Koorts.
• Oorpijn.

Tussen de neus, keel en oor van je kind is een smal gangetje: de buis van Eustachius. Virussen kunnen door dit gangetje naar het oor van je kind gaan. Je kind kan daardoor een oorontsteking krijgen.

Besmetting en preventie

Via de lucht en de handen: Als iemand uitademt, komen er druppeltjes in de lucht. Als die persoon verkoudheid heeft, zit er virus in die druppeltjes. Het verkoudheidsvirus kan zo via de lucht van de een naar de ander gaan. Dit gebeurt vooral als mensen dichtbij elkaar zijn en er weinig frisse lucht is. Bijvoorbeeld in de bus, op school of in het kinderdagverblijf.

De virussen kunnen ook via de handen van de een naar de ander gaan. Een goede hygiëne draagt wel een steentje bij. Leer je kind om bij het hoesten en niezen de elleboog voor de mond te houden. Leer je kind ook om de handen regelmatig te wassen.

Laat je kind papieren zakdoeken gebruiken en die meteen weggooien. Geen zakdoek bij de hand? Hoesten en niezen in de kraag van het shirt of de trui is dan het beste.

Wanneer naar de huisarts bij verkoudheid?

Voor een gewone verkoudheid hoeven kinderen niet naar de huisarts. Bel direct je huisarts of de huisartsen-spoedpost als je kind jonger is dan 3 maanden en koorts heeft.

Bel dezelfde dag je huisarts of de huisartsen-spoedpost als je kind 1 of meer van deze klachten heeft:

• Je kind ademt snel of moeilijk.
• Je kind maakt een piepend of gierend geluid bij het ademen.
• Je kind is suf: het reageert niet of bijna niet als je iets zegt tegen je kind. Of je krijgt je kind niet wakker als het slaapt.
• Je kind drinkt minder dan de helft van normaal.

Bel je huisarts op werkdagen als 1 of meer van deze dingen zo zijn:

• Je kind heeft langer dan 5 dagen koorts: 38 graden of hoger.
• Je kind heeft koorts gehad en na een paar dagen krijgt je kind opnieuw koorts.
• Je twijfelt of de klachten komen doordat je kind verkouden is.

Als een kind langere tijd verkouden is, kan er ook een andere oorzaak zijn. Bijvoorbeeld een allergie of vergrote amandelen.

Koorts bij peuters: symptomen en behandeling

Wanneer de lichaamstemperatuur boven de 38 graden komt, heeft uw kind koorts. Dit is een normale reactie van het lichaam op een infectie. De temperatuur kan oplopen tot boven de 40 graden en kan gedurende de dag verschillen.

Oorzaken van koorts

Koorts wordt meestal veroorzaakt door een infectie. Ook kan een kind koorts krijgen na een vaccinatie. Infecties worden vaak door een virus veroorzaakt, zoals bij verkoudheid of griep. Soms is de oorzaak een bacterie. Door een bacterie veroorzaakte koorts bij kinderen komt het vaakst door een longontsteking of nierbekkenontsteking.

Symptomen van koorts

Als uw kind koorts heeft, voelt hij of zij warm aan. Uw kind kan moe en hangerig zijn, of minder willen eten of drinken. Ook kan uw kind hoesten, keelpijn, buikpijn of hoofdpijn hebben.

Meten van koorts

U kunt de temperatuur van uw kind meten met een thermometer. Dit kan via de billen (anus), de oksel, de mond of met een oor-thermometer. Oor-thermometers zijn bij baby’s minder geschikt. Meet de temperatuur altijd op dezelfde manier.

Koortsstuip

Bij kinderen van drie maanden tot zes jaar kan bij koorts een koortsstuip optreden. Dit is een aanval van schokken met armen en/of benen, waarbij het kind het bewustzijn verliest. Dit komt voor bij 1 op de 20 kinderen. Meestal gaat de aanval vanzelf na enkele minuten over. Als uw kind een koortsstuip heeft, blijf dan bij uw kind en zorg dat hij of zij zich niet kan bezeren. Bel 112 als de stuip langer dan 5-10 minuten duurt. Bel anders de huisarts, die u zo nodig doorverwijst naar een kinderarts.

Behandeling van koorts

Koorts is op zich onschuldig en het is niet nodig de temperatuur te verlagen. Dit geldt ook voor hoge koorts boven de 40 graden. Als uw kind pijn heeft, hangerig is of zich ziek voelt, kan paracetamol helpen. Geef paracetamol op vaste tijden volgens de gebruiksaanwijzing. Paracetamol houdt de normale genezing niet tegen.

Soms zijn antibiotica nodig bij infecties. Dit kan via een drankje, tabletten, of bij ernstige infecties via een infuus. Het is belangrijk om te weten dat antibiotica niet helpen tegen virussen. Of uw kind antibiotica nodig heeft, moet een arts beoordelen. Bijwerkingen van antibiotica kunnen zijn: huiduitslag, braken of diarree.

Behandeling en verzorging thuis

Maatregelen bij hoesten

U kunt een aantal dingen doen om te zorgen dat uw kind minder hoest:

• Zorg voor schone lucht in huis: Zet ventilatie-roosters of een raam open. Laat niemand in de buurt van je kind roken.
• Laat je kind vaak iets drinken: Geef bijvoorbeeld water of thee. Vaak een slokje drinken helpt tegen het hoesten.
• Bij oudere kinderen: Vertel je kind dat het niet steeds de keel moet schrapen. Schrapen zorgt voor wondjes in de keel en daardoor gaat je kind meer hoesten.
• Geef je kind af en toe honing: Laat een lepel honing smelten in de mond van je kind. Je kunt ook thee met honing geven. Dit kun je ook doen voor je kind gaat slapen. Na de honing kan je kind gewoon tanden poetsen. Let op: kinderen jonger dan 1 jaar mogen geen honing.
• Geef je kind af en toe een snoepje of kauwgom: Door op een snoepje te zuigen of op kauwgom te kauwen, maakt je kind meer speeksel. Door meer speeksel krijgt je kind minder prikkel om te hoesten.

Behandeling bij een verstopte neus

Als de neus van je kind ook verstopt is, kunnen neusdruppels met zout water helpen om de neus open te houden. Je kind hoeft dan niet steeds door de mond te ademen. De keel wordt dan minder droog, waardoor je kind minder moet hoesten.

U kunt een spray of druppels met zoutoplossing kopen bij de drogist of apotheek (fysiologisch zout neusdruppels of neus-spray). Een recept is niet nodig. U kunt het zoute water ook zelf maken. Dit kan voor kinderen vanaf 6 jaar. Strooi dan 9 gram keukenzout in 1 liter lauw water. Gebruik een schone weegschaal en een schone, uitgekookte fles. Dit zoute water blijft in de koelkast 3 dagen goed.

Druppel of spray het zoute water in de neus van je kind. U kunt dat zo vaak doen als prettig is voor je kind. Dit kan ook bij baby's en kinderen jonger dan 2 jaar, maar zij vinden het vaak niet prettig.

Medicatie en advies

Er zijn geen medicijnen die helpen tegen hoesten. Hoesten komt meestal door een virus, en daar helpen antibiotica niet tegen. Want antibiotica zijn medicijnen tegen bacteriën. Ook hoestdrankjes en hoest-tabletten helpen niet. Je kind gaat er niet minder door hoesten.

Medicijnen tegen ontstekingen door een bacterie helpen niet als je kind verkouden is. Het snot kan een andere kleur krijgen. Het kan bijvoorbeeld geler of groener worden. Ook dan helpen medicijnen niet.

Voor kinderen met een verstopte neus die niet kunnen slapen, kan neusspray met xylometazoline helpen. Dit kan handig zijn voor als de verstopte neus ervoor zorgt dat je kind niet kan slapen. Je kind kan dan makkelijker ademen. Gebruik deze spray niet vaker dan 3 keer per dag. Wacht minstens 8 uur voordat je de spray opnieuw geeft.

• Kinderen jonger dan 2 jaar: Geef geen neusspray of neusdruppels met xylometazoline.
• Kinderen van 2 tot en met 5 jaar: Gebruik xylometazoline liever niet, alleen als zout water niet genoeg helpt.
• Kinderen van 6 tot en met 11 jaar: Gebruik de spray 3 keer per dag, maar niet langer dan 1 week.
• Vanaf 12 jaar: Kan de xylometazoline voor volwassenen gebruikt worden.

Kijk goed op de verpakking hoeveel je mag geven. Koop het alleen als het voor kinderen bedoeld is. Let op: als je kind xylometazoline langer dan 1 week gebruikt, werkt het steeds minder goed en kan het de klachten juist erger maken.

Wanneer direct bellen bij spoed?

Bel direct je huisarts of huisartsen-spoedpost als je kind hoest en 1 of meer van deze klachten heeft:

• Snel of moeilijk ademen.
• Piepen bij het ademen.
• Suf zijn of in de war zijn.
• Soms stoppen met ademen.
• Bloed ophoesten.
• Snel zieker worden.

Wanneer dezelfde dag bellen?

Bel dezelfde dag je huisarts of huisartsen-spoedpost als je kind hoest en 1 of meer van deze dingen kloppen:

• Je kind is jonger dan 3 maanden.
• Je kind is jonger dan 1 jaar en heeft heftige hoestbuien.
• Je kind krijgt opnieuw koorts nadat de koorts een paar dagen weg was.
• Je kind blijft maar huilen en is niet te troosten.
• Je kind drinkt steeds minder: minder dan de helft van normaal.
• Je kind heeft minder afweer door medicijnen of een ziekte.

Wanneer op werkdagen bellen?

Bel op werkdagen je huisarts bij 1 van deze dingen:

• Je maakt je zorgen over het hoesten bij je kind.
• Je kind hoest langer dan 4 weken, maar is verder niet ziek.

Verzorging in het ziekenhuis

In het ziekenhuis kunnen artsen en verpleegkundigen uw kind helpen met zuurstof, voeding via een sonde, medicijnen tegen de koorts en pijn, en rust. Verpleging vindt plaats in isolatie om besmetting van andere kinderen te voorkomen.

Voorbereiding op ziekenhuisopname

Wat neemt u mee?

• Een (geldig) identiteitsbewijs (paspoort, ID-kaart, rijbewijs) van u én uw kind.
• Een medicatie-overzicht. Dat is een lijst met de medicijnen die uw kind nu gebruikt. U haalt deze lijst bij uw apotheek.

Zorgen voor uw zieke kind

Als uw kind koorts heeft, voelt hij of zij warm aan. Uw kind kan moe en hangerig zijn, of minder willen eten of drinken. Ook kan uw kind hoesten, keelpijn, buikpijn of hoofdpijn hebben. Blijf goed op uw kind letten. Wanneer uw kind normaal speelt, drinkt en plast, is dat geruststellend.

Geef uw kind genoeg te drinken, bied regelmatig kleine beetjes aan. Geef uw kind geen koolzuurhoudende dranken. Het is niet erg wanneer uw kind een paar dagen niet eet. Kleed uw kind niet extra warm aan, maar zorg dat het de warmte kwijt kan.

Veelgestelde vragen en advies van de apotheker

Uw apotheker zorgt ervoor dat u uw medicijnen goed en veilig kunt gebruiken. Bij de apotheek kunt u terecht voor advies over medicijnen die u zonder recept (= zelfzorgmedicijnen) kunt kopen, voor verbandmiddelen en cosmetica.

Rol van de apotheker

• Receptcontrole: De apotheker controleert elk recept.
• Overzicht van uw medicijnen: Uw apotheker houdt bij welke medicijnen u gebruikt.
• Delen van informatie over uw medicijnen: Uw apotheker, huisarts en het ziekenhuis kunnen informatie over uw medicijnen met elkaar delen als dat nodig is voor uw behandeling, mits u daar toestemming voor geeft.
• Begeleiding bij nieuwe geneesmiddelen: Krijgt u een medicijn dat u in de afgelopen 12 maanden niet hebt gebruikt? Dan krijgt u extra uitleg.
• Ondersteuning bij vergeten medicijnen: De apotheker heeft daar hulpmiddelen voor.
• Persoonlijk gesprek over uw medicijnen: Heeft u vragen of problemen met het gebruik van medicijnen?
• Medicatiebeoordeling: Uw apotheker en huisarts kunnen u uitnodigen voor een gesprek over uw medicijnen.

tags: #peuter #verkouden #hoesten #koorts