Het is een veelvoorkomend probleem dat kinderen 's nachts in bed plassen. Gelukkig zijn er diverse trainingen en methoden die kinderen kunnen helpen om droog te blijven. Deze informatie en oefeningen zijn bedoeld om u en uw kind te begeleiden bij het proces van zindelijkheid 's nachts.
Begrijpen waarom bedplassen voorkomt
Bedplassen, ook wel enuresis nocturna genoemd, treedt op wanneer het lichaam tijdens de slaap niet merkt dat de blaas vol is, of wanneer het kind niet wakker wordt van dit signaal. Dit kan verschillende oorzaken hebben:
- Volle blaas en onvoldoende signaal: Soms is de blaas vol, maar merkt het kind dit niet direct op. Als dit 's nachts gebeurt, kan het leiden tot bedplassen.
- Kleine blaascapaciteit: Bij sommige kinderen is de blaas nog klein en kan deze minder urine vasthouden.
- Te weinig ontlasting lozen: Wanneer kinderen te weinig poepen, kan de darmen vol raken met ontlasting. Dit drukt op de blaas, waardoor er minder ruimte is voor urine.
- Communicatie tussen hersenen en blaas: Bij veel kinderen is er een gebrek aan goede communicatie tussen de hersenen en de blaas, waardoor het signaal van een volle blaas niet adequaat wordt doorgegeven of verwerkt.
- Productie van urine 's nachts: Bij sommige kinderen maakt het lichaam 's nachts meer urine aan dan nodig is, omdat het hormoon vasopressine (dat de urineproductie regelt) niet optimaal werkt.
- Erfelijkheid: Bedplassen kan genetisch bepaald zijn. Als een ouder als kind ook in bed plaste, is de kans groter dat het kind dit ook doet.
- Diepe slaap: Sommige kinderen slapen zo diep dat ze niet wakker worden van een volle blaas.
- Psychische oorzaken: Stress, angst, problemen thuis of op school, zoals pesten of een scheiding, kunnen bijdragen aan bedplassen.
De rol van de urotherapeut en training
Een urotherapeut is een zorgverlener die gespecialiseerd is in het helpen van kinderen om droog te blijven. Tijdens de training krijgt u en uw kind informatie en praktische oefeningen aangereikt. Dit kan bestaan uit:
- Uitleg en voorlichting: De urotherapeut legt het proces van plassen, poepen en zindelijk worden uit, aangepast aan het ontwikkelingsniveau van het kind. Het is belangrijk om zowel ouders als het kind gerust te stellen, aangezien zindelijkheidsproblematiek veel voorkomt en vrijwel altijd goed komt.
- Leefstijladviezen: Adviezen over een gevarieerd voedingspatroon met voldoende vezels en vocht, waarbij het drinken gelijkmatig over de dag verspreid wordt. Kinderen van 1-13 jaar hebben ongeveer 1-1,5 liter vocht per dag nodig. Het kan helpen om drinkmomenten te koppelen aan plasmomenten.
- Extra plasmoment voor het slapengaan: Advies om goed uit te plassen vlak voor het slapengaan.
- Oefeningen voor thuis: Dit kunnen oefeningen zijn zoals het meten van de hoeveelheid urine, het aanleren van een vaste plasroutine, of het oefenen met het wakker worden in de nacht.
- Regelmatig contact: De urotherapeut zal regelmatig contact opnemen om de voortgang te bespreken en ondersteuning te bieden.
Praktische tips en oefeningen
Een succesvolle training vereist actieve deelname van zowel het kind als de ouders. Hier zijn enkele belangrijke adviezen en oefeningen:
Drink- en eetgewoonten
Het is belangrijk om goed te drinken, maar wel verspreid over de dag. Kies voor voedingsmiddelen met veel water, zoals watermeloen, sinaasappel en druiven. Vermijd grote hoeveelheden eiwitten (zoals melk, yoghurt, kaas of eieren) en cafeïne in de avond, omdat deze de urineproductie kunnen verhogen. Eet minimaal 2 uur voor het slapengaan geen producten met veel eiwit.
Oefenen met wakker worden
Een cruciaal onderdeel van de training is het leren om 's nachts wakker te worden. Dit kan op verschillende manieren:
- Zelfstandig wakker worden: Dit vereist oefening in het lichter slapen en het ontwikkelen van concentratie. Door zich sterk te focussen op het doel om droog te blijven, kan het hoofd deze gedachte onthouden en het kind wakker maken.
- Wakker worden met hulp: Afhankelijk van de leeftijd kan hulp van ouders nodig zijn. Dit kan door middel van een wekker, een nachtlampje, of specifieke wachtwoorden die het kind moet uitspreken bij het wakker worden.
- Oefenen met een plaswekker: Een plaswekker is een hulpmiddel dat het kind helpt wakker te worden van een volle blaas. De wekker, verbonden aan een speciale onderbroek, gaat af zodra deze nat wordt.
Specifieke trainingsmethoden
- Wakker maken: Het kind wordt ongeveer 1,5 tot 2 uur na het inslapen wakker gemaakt om naar het toilet te gaan. Het is belangrijk dat het kind hierbij echt wakker is. Dit kan worden geoefend met een wachtwoord, een rekensom of door even te hinkelen.
- Opnemen: Het kind wordt uit bed gehaald en op het toilet gezet om te plassen, zonder dat het volledig wakker hoeft te zijn. Dit wordt meestal gedaan 1,5 tot 2 uur na het inslapen.
- Plasdagboek: Het bijhouden van een plasdagboek gedurende 7 dagen kan inzicht geven in drink- en plaspatronen en mogelijke oorzaken van het bedplassen. Hierin wordt bijgehouden hoeveel er gedronken wordt en hoe vaak en hoeveel er geplast wordt.
Het gebruik van hulpmiddelen
Naast gedragsmatige trainingen zijn er ook hulpmiddelen die ingezet kunnen worden:
Plaswekker
Een plaswekker is een effectief hulpmiddel dat het kind leert wakker te worden van een volle blaas. De meeste kinderen worden binnen 6 weken droger met een plaswekker. Als de plaswekker na ongeveer 4 weken geen verbetering toont, kan het beter zijn om te stoppen. De plaswekker kan gekocht of gehuurd worden bij een thuiszorgwinkel of online. Het is raadzaam om na te vragen bij de zorgverzekeraar of de kosten vergoed worden.
Medicatie
In sommige gevallen kan medicatie, zoals Desmopressine, overwogen worden. Dit medicijn vermindert de urineproductie 's nachts. Het wordt meestal niet als eerste keus ingezet, omdat er een risico op terugval bestaat na het stoppen van de medicatie. Medicatie kan tijdelijk een oplossing bieden, bijvoorbeeld voor logeerpartijen of schoolkampen, maar is geen structurele oplossing.
Belangrijke aandachtspunten voor ouders
Ouders spelen een cruciale rol in het succes van de behandeling. Het is belangrijk om:
- Positief te blijven: Bedplassen is niet de schuld van het kind en straffen helpt niet. Geef positieve aandacht en complimenten bij droge nachten.
- Geduldig te zijn: Het kan tijd kosten voordat het bedplassen helemaal over is. Stel geen termijnen en wees geduldig.
- Rust en regelmaat te creëren: Zorg voor een vaste routine in de avond, inclusief vaste bedtijden en plasmomenten.
- Niet te bezorgd te zijn over drinken: Kinderen mogen 's avonds gewoon drinken. Drinken is niet de oorzaak van bedplassen en maakt het ook niet erger.
- Niet te bezwijken voor schuldgevoelens: Als uw kind in bed plast, voel u niet schuldig. Help mee met het verschonen van het bed.
Wanneer professionele hulp zoeken?
Als de bedplassen aanhouden ondanks de adviezen en trainingen, of als er sprake is van andere problemen zoals pijn bij het plassen, bloed in de urine, of een stinkende plas, is het raadzaam om een arts te raadplegen. Ook als er overdag problemen zijn met plassen of poepen, of als er sprake is van psychische problemen, is medische hulp aangewezen.
Bij monosymptomatische enuresis (alleen 's nachts plassen zonder andere klachten) kan de jeugdgezondheidszorg kinderen begeleiden. Indien de begeleiding onvoldoende succes heeft, kan verwijzing naar een kinder(bekken)fysiotherapeut, kinderarts, kinderuroloog of gespecialiseerde polikliniek overwogen worden. Soms kan een (klinische) DroogBedTraining, een intensief trainingsprogramma dat ook het gebruik van de plaswekker omvat, uitkomst bieden.