De keuze van dranken voor kinderen is een belangrijk aspect van hun dagelijkse voeding, waarbij water als de absolute aanrader wordt beschouwd. Echter, er zijn diverse andere opties die, mits met mate, een aanvulling kunnen vormen. Dit artikel belicht de verschillende dranken, hun impact op de gezondheid van kinderen, en biedt advies voor ouders.
De Belangrijkste Dorstlesser: Water
Water is de meest ideale dorstlesser: het is fris, bevat geen calorieën en is essentieel voor de hydratatie van kinderen. Kinderen van 3 tot 6 jaar hebben dagelijks 1 tot 1,5 liter vocht nodig, terwijl kinderen vanaf 6 jaar 1,5 liter per dag nodig hebben. Bij warm weer, koorts, diarree of braken kan de vochtbehoefte hoger liggen. Kraanwater, met of zonder prik, is een uitstekende keuze. Om water aantrekkelijker te maken, kunnen ouders creatieve methoden toepassen, zoals het toevoegen van muntblaadjes, komkommer, schijfjes citroen of sinaasappel. Ook het maken van ijsklontjes met fruit, munt of basilicum kan een leuke toevoeging zijn.
Melk en Melkdranken
Melk en melkdranken leveren naast vocht ook belangrijke voedingsstoffen zoals eiwitten, calcium en B-vitaminen. Een halve liter melk per dag wordt als voldoende beschouwd. Halfvolle melk, calciumverrijkte sojadranken (natuur) en karnemelk hebben de voorkeur. Chocomelk, fruitmelkdranken en fantasiesojadranken worden minder aangeraden vanwege hun hogere suikergehalte, wat kan leiden tot tandcariës en overgewicht. Ook yoghurtdranken en speciale zoete melkdranken, hoewel ze calcium bevatten, bevatten vaak veel toegevoegde suikers en calorieën. Varianten zonder toegevoegde suiker (GST) gebruiken zoetstoffen, maar ook deze dranken kunnen beter met mate worden gegeven.
Het is belangrijk om niet te veel melk te geven, om te voorkomen dat kinderen minder trek krijgen in vast voedsel. Daarnaast kan een overmatige melkconsumptie een belasting vormen voor het milieu. Als alternatief voor koemelk kunnen halfvolle of magere yoghurt of magere kwark worden gegeven.
Fruitsap en Groentesap
Hoewel vers en ongezoet fruitsap en groentesap vitaminen en mineralen bevatten, mogen ze slechts ter afwisseling een glas water vervangen. Vruchtensappen bevatten ongeveer evenveel suiker als frisdranken, hoewel dit natuurlijke suikers uit de vrucht zelf zijn. Omwille van de vitamines, met name vitamine C, heeft fruitsap de voorkeur boven frisdranken. Echter, zelfs verrijkte vruchtensappen missen belangrijke voedingsstoffen die melk en melkproducten wel bieden voor de optimale ontwikkeling van een kind. Het gebruik van fruitsap en groentesap dient beperkt te blijven tot maximaal één glas per dag. Groentesappen kunnen ook aanzienlijke hoeveelheden zout bevatten.
Amerikanse aanbevelingen stellen dat kinderen van 1 tot 2 jaar maximaal een half glas fruitsap per dag mogen drinken, en kinderen van 2 tot 5 jaar eveneens. Het panel raadt echter aan om fruit de voorkeur te geven boven fruitsap.
Frisdranken: Een Zeldzame Traktatie
Frisdranken zoals cola, limonade, ice tea en tonic bevatten veel suiker en weinig tot geen vitaminen of mineralen. Een blikje frisdrank van 33 cl kan ongeveer 7 suikerklontjes (150 kcal) bevatten. Deze dranken zijn daarom het beste te reserveren voor speciale gelegenheden. Coladranken bevatten bovendien cafeïne, een stimulerende stof die kinderen prikkelbaar kan maken. Light-frisdranken bevatten suikervervangers, maar ook deze worden best met mate geconsumeerd, niet meer dan één glas per dag voor kinderen. Het zuur in light-dranken kan bovendien schadelijk zijn voor het tandglazuur en tanderosie veroorzaken.
Ouders wordt geadviseerd om het aantal eet- en drinkmomenten per dag te beperken. Het is beter om dranken in één keer te consumeren dan verspreid over de dag. Na het eten of drinken is het aan te raden om wat water te drinken om resten in de mond te verwijderen.
Gearomatiseerde Waters en Sport-/Energiedranken
Gearomatiseerde waters zijn plat of bruisend water met toegevoegde smaken. De samenstelling varieert sterk per merk; ze zijn meestal gezoet met suiker of zoetstof. Puur natuur water geniet nog steeds de voorkeur. Zelf smaak toevoegen met citroen of sinaasappel is een gezonder alternatief.
Sportdranken beloven verbeterde sportprestaties en energiedranken een energieboost, maar sportdranken hebben vaak een hoog suikergehalte en zijn alleen nuttig bij langdurige inspanningen. Voor normale sportactiviteiten is water de beste keuze. Energiedranken worden sterk afgeraden voor kinderen vanwege het hoge gehalte aan stimulerende stoffen zoals cafeïne.
De Invloed van Voorkeur en Gewoonte
De voorkeur voor zoet is deels aangeleerd. Door kinderen consequent weinig zoete dranken en voedingsmiddelen aan te bieden, ontwikkelen ze een minder sterke behoefte aan zoet. Als er bijvoorbeeld nooit suiker in thee wordt gedaan, zullen kinderen later ook minder snel suiker in hun thee willen. Dit geldt ook voor de hoeveelheid suiker in koek en snoep: wie gewend is aan minder zoete varianten, zal zeer zoete producten minder lekker vinden.
Aanbevelingen voor Kinderen tot 5 Jaar
Een panel van Amerikaanse voedingsexperts, pediaters en hartspecialisten heeft aanbevelingen opgesteld voor dranken voor kinderen jonger dan 5 jaar. De belangrijkste conclusies zijn:
- Voor baby's jonger dan 6 maanden zijn alleen borstvoeding en/of flesvoeding aangewezen.
- Voor baby's van 6 tot 12 maanden is water geschikt zodra ze beginnen met vast voedsel. Fruitsappen dienen vermeden te worden.
- Voor kinderen van 1 tot 2 jaar zijn volle koemelk en water de standaarddrank. Een half glas fruitsap per dag is toegestaan.
- Voor kinderen van 2 tot 5 jaar zijn halfvolle of magere koemelk en water de standaarddrank. Ook hier is een half glas fruitsap per dag toegestaan.
Het panel raadt af om kinderen jonger dan 5 jaar gesuikerde koemelk, peutermelk, de meeste plantaardige drinks en dranken met cafeïne, toegevoegde suikers of kunstmatige zoetmiddelen (zoals zero frisdranken) te geven. Fruit krijgt prioriteit boven fruitsap.
Alcohol & jongeren: animatie van Jellinek
Het is belangrijk op te merken dat deze aanbevelingen binnen de Amerikaanse context zijn geformuleerd, waar zwaarlijvigheid bij jonge kinderen en het vroege gebruik van gesuikerde dranken een probleem vormen. De aanbevelingen moedigen het gebruik van koemelk aan vanwege de voedingsstoffen, maar erkennen ook dat een deel van de bevolking melk niet goed verdraagt. In dergelijke gevallen zijn plantaardige dranken een alternatief, hoewel er meer onderzoek nodig is naar hun langetermijneffecten. Gezinnen die plantaardige dranken gebruiken, moeten zorgen voor een adequate inname van voedingsstoffen die anders uit koemelk verkregen worden.
De Nederlandse context verschilt enigszins, maar de basisprincipes blijven hetzelfde: water en zuivel vormen de kern van de dagelijkse voeding. Zoete dranken, inclusief sap, diksap, limonade en frisdrank, kunnen maximaal één keer per week gegeven worden. Thee zonder suiker is een uitstekende dorstlesser.
Drankenbeleid op School
Ouders worden aangemoedigd om het drankenbeleid op school te informeren. Vaak kiezen kinderen en ouders voor gesuikerde dranken, terwijl water de beste keuze blijft. Alternatieven zoals Apfelschorle (appelsap aangelengd met koolzuurhoudend water), dat in Duitsland populair is, bevatten minder suiker dan bijvoorbeeld cola en zijn daarom een betere optie.
