Een keizersnede, ook wel sectio caesarea genoemd, is een chirurgische ingreep waarbij een kind via een incisie in de buikwand ter wereld komt. Deze operatie duurt doorgaans ongeveer 45 minuten, waarbij de baby meestal binnen een kwartier na aanvang van de ingreep geboren wordt.
De medische term voor een keizersnede is sectio caesarea. Deze operatie duurt ongeveer 45 minuten, soms langer, soms korter. De baby wordt meestal binnen een kwartier na het begin van de operatie geboren.
Redenen voor een Keizersnede
Een keizersnede wordt door de gynaecoloog geadviseerd wanneer een vaginale bevalling niet mogelijk is of te grote risico's met zich meebrengt voor de moeder, de baby, of beiden. Vanwege mogelijke complicaties wordt deze operatie alleen uitgevoerd bij een duidelijke medische indicatie.
Geplande Keizersnede (Primaire Keizersnede)
Wanneer al vóór de bevalling duidelijk is dat een keizersnede noodzakelijk is, spreken we van een geplande of primaire keizersnede. De planning hiervan vindt plaats op de polikliniek, waarbij een week van de zwangerschap wordt afgesproken voor de ingreep. De definitieve planning gebeurt op donderdag in de week voorafgaand aan de keizersnede, waarna u telefonisch wordt geïnformeerd. Bij uitblijven van bericht, wordt geadviseerd op vrijdagochtend contact op te nemen via telefoonnummer 088-7557535. Het is niet mogelijk om zelf een specifieke dag te reserveren.
Het kan voorkomen dat de geplande keizersnede wordt verplaatst, of dat deze, zelfs na aankomst in het ziekenhuis, moet wachten op spoedoperaties die voorrang hebben. Na een ongecompliceerde geplande keizersnede worden moeder en kind doorgaans na 24 uur ontslagen, tenzij er medische redenen zijn voor een langer verblijf. De partner kan niet altijd blijven slapen op de verpleegafdeling.
Keizersnede Tijdens de Bevalling (Secundaire Keizersnede)
Soms wordt pas tijdens de bevalling duidelijk dat een keizersnede noodzakelijk is; dit wordt een ongeplande of secundaire keizersnede genoemd. De meest voorkomende redenen hiervoor zijn een onvoldoende vorderende bevalling en/of dreigend zuurstofgebrek bij de baby. Een onvoldoende vordering kan zich uiten in het niet toenemen van de ontsluiting of het onvoldoende indalen van het hoofdje of de billen in het bekken. Dreigend zuurstofgebrek kan worden vastgesteld via een CTG-monitoring of een microbloedonderzoek van de hoofdhuid van de baby. Na een ongecompliceerde ongeplande keizersnede volgt ontslag meestal na 36 uur, tenzij er medische indicaties zijn voor een langer verblijf.
Voorbereiding op de Keizersnede
Vóór een geplande keizersnede vindt er een gesprek plaats met de anesthesioloog om de gezondheid te beoordelen, waarbij vragen worden gesteld en een lichamelijk onderzoek kan plaatsvinden. Bloedonderzoek is standaard, en in specifieke gevallen kan aanvullend bloedonderzoek nodig zijn. In principe wordt een keizersnede uitgevoerd onder een ruggenprik, tenzij medische redenen of onmogelijkheid van een ruggenprik leiden tot algehele narcose. De gynaecoloog en anesthesioloog bespreken de keuze met u.
Op de dag van de operatie dient u nuchter te zijn en zich op het afgesproken tijdstip te melden op de verloskamers. U krijgt een operatiehemd aan en dient sieraden, piercings, haarspelden, make-up, nagellak en kunstnagels te verwijderen. Contactlenzen en een kunstgebit moeten worden uitgedaan. Een infuus wordt geplaatst voor vocht- en medicatietoediening. De blaas moet voor de operatie leeg zijn, daarom wordt na de ruggenprik een blaaskatheter ingebracht.
Soorten Verdoving
Bij een keizersnede zijn twee vormen van verdoving mogelijk: een ruggenprik of algehele narcose. De keuze hangt af van medische omstandigheden en de mate van spoed. De gynaecoloog en anesthesioloog bepalen samen de meest geschikte en veilige methode. Uw voorkeur wordt meegenomen voor zover medisch verantwoord.
Ruggenprik
Bij een ruggenprik spuit de anesthesioloog verdovende vloeistof tussen de ruggenwervels na plaatselijke verdoving van de huid. Dit resulteert in gevoelloosheid van het onderlichaam en de benen. Soms kan kortdurende misselijkheid optreden door bloeddrukdaling. Bij een ruggenprik maakt u de geboorte bewust mee en kunt u uw kind direct zien, horen en aanraken. U voelt geen pijn, wel mogelijk trekken of duwen op de buik. Zelden kan de verdoving hoger reiken, wat ademhalingsmoeilijkheden kan veroorzaken, maar dit is niet schadelijk.
Narcose
Tijdens narcose slaapt u tijdens de keizersnede. De narcose wordt zo gegeven dat het kind zo min mogelijk medicijnen via de placenta ontvangt. Medicijnen worden via een infuus toegediend, soms met voorafgaande zuurstoftoediening. Tijdens de slaap wordt een buisje in de luchtpijp geplaatst voor beademing. U voelt geen pijn en wordt wakker na de geboorte van uw kind en de placenta.
De Operatie
De gynaecoloog maakt vrijwel altijd een bikinisnede, een horizontale incisie van 10-15 cm net boven het schaambeen, rond de haargrens. Een snede van de navel naar beneden is een uitzondering. Na de huidincisie worden het onderhuids vet en bindweefsel doorgesneden. De buikspieren worden opzij geschoven om de buikholte te openen. De blaas wordt losgemaakt van de baarmoeder en naar beneden geschoven. Vervolgens wordt het kind meestal via een dwarse snede in de baarmoeder naar buiten gehaald. Na het doorknippen van de navelstreng worden doorgaans een antibioticum en een medicijn om de baarmoeder te laten samentrekken toegediend. Na de geboorte van de placenta hecht de gynaecoloog de baarmoeder en de buikwandlagen.
Wie Mag Aanwezig Zijn?
Eén persoon mag u begeleiden bij de keizersnede. De verpleegkundige kan eventueel foto's maken met uw toestel.
Het Kind Na de Geboorte
Indien de conditie van de baby goed is, wordt deze na het afdrogen direct bij de ouders gelegd. De kinderarts kan de baby direct na de geboorte controleren. Afhankelijk van de conditie blijft de baby bij u tijdens de rest van de keizersnede. Bij noodzaak tot opname op de neonatologie-afdeling, zal de baby niet op de operatiekamer aanwezig zijn.
Gezinsgerichte Keizersnede
In het WKZ Geboortecentrum wordt gestreefd naar zoveel mogelijk samenzijn van ouders en kind. Bij een geplande keizersnede overdag kunnen ouders en kind gedurende de gehele operatie bij elkaar blijven, mits de conditie van de baby dit toelaat.
Herstel in het Ziekenhuis (Recovery)
Na de operatie verblijft u op de uitslaapkamer (recovery), waar de partner aanwezig kan zijn. De conditie van de moeder wordt gemonitord, inclusief bloedverlies. Hier kan ook gestart worden met de eerste voeding voor de baby. De bloeddruk, polsslag, bloedverlies en urineproductie worden regelmatig gecontroleerd. Vocht wordt via het infuus toegediend.
Bij een ruggenprik heeft u de eerste uren na de operatie geen controle over uw benen, maar dit gevoel en de kracht keren geleidelijk terug. De blaaskatheter kan na enkele uren worden verwijderd. Om trombose te voorkomen, krijgt u dagelijks een injectie met een antistollingsmiddel, soms ook thuis voortgezet.
Kort na de keizersnede kunt u pijn aan de wond en mogelijk naweeën ervaren. Hiervoor krijgt u pijnstilling zoals paracetamol en ibuprofen. De ruggenprik kan 24 uur nawerken; indien nodig worden morfinetabletten voorgeschreven, maar paracetamol en ibuprofen zijn vaak voldoende.
De eerste dagen kunt u zich slap en duizelig voelen bij het opstaan, wat geleidelijk afneemt. Na één tot twee dagen beginnen de darmen weer te werken en mag u eten naar behoefte. Huidhechtingen lossen meestal vanzelf op; andere hechtingen of nietjes worden na ongeveer een week verwijderd.
Ontslag uit het Ziekenhuis
Na een geplande keizersnede gaat u in principe na 24 uur naar huis. Na een ongeplande keizersnede is dit na 36 uur. Ontslag kan 's ochtends (rond 10:00 uur) of 's avonds plaatsvinden, in overleg.
Herstel Thuis
Thuis gaat het herstel geleidelijk verder. Het herstel na een keizersnede duurt vaak langer dan na een vaginale bevalling, omdat u niet alleen moeder wordt, maar ook geneest van een operatie. Het accepteren van hulp van familie en kennissen is belangrijk. Luister naar de signalen van uw lichaam.
Rust en Activiteit
Neem de tijd om te herstellen en zorg voor voldoende rust. Houd alles wat u en uw baby nodig hebben binnen handbereik. Hoewel rust belangrijk is, betekent dit niet dat u zo min mogelijk moet bewegen. Elke dag een paar keer wat proberen te lopen, indien nodig langzaam, is goed voor het herstel. Zonder complicaties mag u vaak na twee dagen naar huis, waarbij het belangrijk is thuis rust te nemen.
Pijnstilling
Voor optimale pijnstilling wordt aangeraden om in de eerste week na de keizersnede 4x per dag (iedere 6 uur) 2 tabletten Paracetamol 500 mg in te nemen. In overleg met uw arts of verloskundige kunt u aanvullend Ibuprofen gebruiken (maximaal 4x per dag een tablet van 400mg).
Tillen en Huishoudelijke Taken
Zwaar tillen (zoals zware boodschappentassen) wordt de eerste zes weken afgeraden. Licht huishoudelijk werk en kleinere boodschappen kunt u geleidelijk weer oppakken. Het tillen van uw baby is voldoende in de eerste zes weken. Als u pijn ervaart tijdens of na het tillen, til dan minder zwaar.
Bloedverlies
U kunt enkele weken vaginaal bloed verliezen, wat geleidelijk afneemt. Gebruik geen tampons, ga niet in bad of zwemmen, en wacht met penetratieve seks tot het bloedverlies gestopt is. Het bloedverlies stopt meestal na twee tot zes weken. Bij borstvoeding kan de menstruatie langer uitblijven, soms pas na het stoppen van de borstvoeding. Zonder borstvoeding komt de menstruatie meestal binnen 4-8 weken op gang; de eerste menstruatie kan heftiger zijn dan u gewend bent.
Douchen en Baden
U kunt al snel na de operatie douchen. Baden wordt afgeraden zolang er nog bloedverlies is (gemiddeld 2-4 weken). Het bloedverlies kan toenemen als u meer gaat doen, wat normaal is mits het niet veel meer is dan bij een menstruatie.
Wondverzorging
De wond en de huid eromheen kunnen voor ongeveer 3 maanden doof aanvoelen. Na 6 weken kunt u de wond en huid met olie masseren om weefselherstel te ondersteunen. Als er nog vocht of bloed uit de wond komt, spoel de wond dan schoon met de douche, droog voorzichtig en dek af met een gaasje.
De wond wordt meestal gehecht met oplosbaar hechtdraad. Indien niet-oplosbare hechtingen of nietjes aanwezig zijn, worden deze na ongeveer een week verwijderd. De eerste dagen kunt u nog veel last hebben van de wond, wat normaal is. Na circa 6 weken is de wond veranderd in een litteken, dat in het begin dik en rood kan zijn, maar na verloop van tijd vervaagt. De huid rond het litteken kan langdurig anders aanvoelen door doorgesneden zenuwen. Het litteken kan een gevoelige plek blijven.
Buikspieren
In de eerste maanden kunt u hinder ondervinden van uw buikspieren, bijvoorbeeld bij autorijden en fietsen. De buikspieren hebben tijd nodig om te herstellen na het oprekken tijdens de keizersnede. Onverwachte bewegingen kunnen pijnlijk zijn. Het is verstandig om na zes weken met buikspieroefeningen te beginnen, waarbij rustig wordt opgebouwd. Een trekkend gevoel aan de zijkant van het litteken van inwendige hechtingen kan voorkomen en is onschadelijk.
Autorijden
Autorijden wordt afgeraden in de eerste 3 weken na een keizersnede, omdat buikspieren hierbij worden gebruikt en acute situaties een adequate reactie kunnen belemmeren. Controleer uw verzekeringspolis voor de dekking bij het hervatten van autorijden.
Seks na Keizersnede
Veel vrouwen voelen zich pas weer comfortabel bij seks na volledige fysieke en emotionele genezing, wat ongeveer 6 weken kan duren. De beslissing hangt af van uw persoonlijke herstel.
Borstvoeding na Keizersnede
Na een keizersnede kunt u, ongeacht het type verdoving, borstvoeding geven. Indien de conditie van moeder en kind dit toelaat, wordt de baby binnen een uur na de keizersnede bloot op de borst gelegd en geholpen bij het aanleggen. Bij opname van de baby op de neonatologie-afdeling kan gestart worden met kolven.
Specifieke houdingen kunnen handig zijn tijdens het herstel:
- Voetbalgreep: Gebruik een kussen langs de zijde en een stoel met brede, lage armleuningen. Plaats de baby langs uw zij, met de elleboog gebogen. Ondersteun het hoofdje met uw hand, het gezicht naar de borst gericht. De rug van de baby rust op het kussen en uw onderarm. Ondersteun uw borst met de andere hand in een C-vorm.
- Liggend voeden: Ga comfortabel op uw zij liggen en plaats de baby op zijn zij, met het gezicht naar uw borst. Ondersteun de baby met één hand. Gebruik de andere hand om uw borst vast te houden en de tepel naar de lippen van de baby te brengen. Gebruik een arm om uw hoofd te ondersteunen en de andere om de baby te ondersteunen zodra deze begint te zuigen.
Voor extra ondersteuning kunt u contact opnemen met een lactatiekundige.
Borstvoeding na een keizersnede
Emotioneel Herstel
Na een keizersnede kunt u zich somber of emotioneel voelen, mogelijk door teleurstelling over het verloop van de bevalling of het missen van een vaginale geboorte. Ook wennen aan de baby, met name na algehele narcose, kan lastig zijn. Praten met uw partner, naasten, of vragen stellen bij de nacontrole kan helpen bij de verwerking. Zoek hulp via uw huisarts indien nodig.
Volgende Zwangerschap
Het wordt aangeraden om niet zwanger te worden binnen 9 tot 12 maanden na een keizersnede, omdat de baarmoeder met een litteken erg kwetsbaar is. Een volgende bevalling na een keizersnede hoeft niet automatisch opnieuw een keizersnede te zijn; dit wordt per situatie besproken met de gynaecoloog. Een volgende bevalling vindt altijd plaats in het ziekenhuis onder medische begeleiding.
Osteopathie na Keizersnede
Osteopathie kan ondersteuning bieden bij het herstel na een keizersnede. Verklevingen na de operatie kunnen leiden tot diverse klachten, zoals rug- of heupproblemen, blaasproblemen, of darmklachten. Een osteopaat kan de beweeglijkheid en elasticiteit van het litteken verbeteren door manuele technieken toe te passen op de wervelkolom, het borstbeen, de ademhalingsspier en de bloedvaten die naar het littekengebied leiden. Ook lokale druk- en rektechnieken op het litteken zelf kunnen de doorbloeding en elasticiteit verbeteren.
Wanneer naar een Osteopaat?
U kunt een osteopaat bezoeken zonder verwijzing. Voor osteopathie na een keizersnede wordt geadviseerd om zes weken na de operatie te komen, idealiter tussen zes tot twaalf weken na de ingreep. Later behandelen is ook mogelijk, maar het littekenweefsel kan dan stugger zijn.
Osteopathie kan ook helpen bij vruchtbaarheidsproblemen, doordat het de beweeglijkheid van de baarmoeder en eierstokken kan verbeteren. Tijdens de zwangerschap kan osteopathie verlichting bieden bij rug- en bekkenklachten.
Osteopathisch Onderzoek en Behandeling
Het onderzoek begint met een vraaggesprek over uw gezondheid, de reden voor de keizersnede en het herstel. Vervolgens vindt een lichamelijk onderzoek plaats waarbij het hele lichaam op beweeglijkheid wordt onderzocht, met specifieke aandacht voor het bekken, de rug, de buik en het litteken. De behandeling, uitsluitend met de handen, richt zich op het herstellen van de beweeglijkheid van weefsels rondom de keizersnede, zoals het bekken, de onderrug, de baarmoeder, blaas en darmen.
Complicaties en Waar op te Letten
Hoewel ernstige complicaties zeldzaam zijn, is het belangrijk alert te zijn op signalen. Neem contact op met uw verloskundige of huisarts bij:
- Koorts (hoger dan 38,5°C)
- Hevige buikpijn
- Hevige of plotselinge hoofdpijn
- Toenemend bloedverlies
- Benauwdheid
- Hevig of toenemend vochtverlies uit de wond
- Vreemd ruikende vaginale afscheiding
Vermoeidheid, wondpijn of een doof gevoel rond het litteken zijn veelvoorkomende klachten na ontslag. Voldoende rust en luisteren naar uw lichaam bevorderen het herstel. Bij hevige pijn kan maximaal 1000 mg paracetamol driemaal daags worden gebruikt. Ibuprofen of diclofenac zijn ook veilig bij borstvoeding.
Kraamzorg
Na een keizersnede heeft u recht op extra hulp. Standaard wordt 49 uur kraamzorg verleend, waarbij ziekenhuisdagen worden afgetrokken. Bij thuiskomst binnen tien dagen na de geboorte kunt u in overleg extra uren krijgen, vergoed via de basisverzekering. Bij thuiskomst na meer dan tien dagen kunt u recht hebben op uitgestelde kraamzorg. Neem contact op met uw kraamzorgorganisatie en zorgverzekeraar voor de mogelijkheden.
tags: #plotselinge #buikpijn #12 #weken #na #keizersnede