Wat te doen als kraamzorg 's nachts niet komt

De eerste week na de bevalling is een intense periode. Je lichaam herstelt, je emoties kunnen alle kanten opgaan, en tegelijkertijd vraagt je baby voortdurend aandacht, ook 's nachts. Pasgeborenen hebben nog geen vast dag- en nachtritme; ze slapen veel overdag en zijn juist 's nachts vaak onrustig en wakker. In deze periode kan nachtelijke kraamzorg, waarbij een ervaren kraamverzorgende 's nachts ondersteuning biedt, overweldigend zijn voor ouders. Hoewel elke situatie uniek is, delen veel ouders de ervaring dat de nachten uitdagend kunnen zijn.

Het regelen van kraamzorg

Het is raadzaam om kraamzorg zo snel mogelijk na de intake, die doorgaans rond de 11e week van de zwangerschap plaatsvindt, te regelen. Eerder aanmelden is ook mogelijk. Je hebt de vrijheid om zelf een kraamzorgorganisatie te kiezen waar je een goed gevoel bij hebt. Organisaties zoals Koru werken vaak samen met verloskundigenpraktijken. Een alternatief is kiezen voor een particuliere kraamverzorgende (ZZP'er), waarbij je van tevoren weet wie je kraamweek zal begeleiden. Houd er rekening mee dat ZZP'ers sneller volgeboekt zijn, dus dit vereist tijdige actie. Websites zoals www.kraamzorg1op1.nl kunnen hierbij helpen. Andere organisaties waar je je kunt inschrijven zijn onder andere Kraamkring, Kraamvogel, Dunya, Care4U en Mama. Controleer altijd of de kraamzorgorganisatie werkzaam is in jouw postcodegebied.

Vanwege een aanzienlijk personeelstekort onder kraamverzorgenden ervaren steeds meer cliënten moeite met het vinden van passende zorg. Daarom is het sterk aan te raden om tijdig in te schrijven bij een organisatie.

Wat te doen bij het uitblijven van kraamzorg

Als je ondanks pogingen bij verschillende organisaties tijdens de zwangerschap geen kraamzorg hebt kunnen regelen, kun je je inschrijven op een wachtlijst. Informatie hierover is verkrijgbaar via de assistente. Na de bevalling wordt contact opgenomen met de organisatie achter de wachtlijst, die vervolgens actief op zoek gaat naar beschikbare kraamzorg. Dit houdt in dat alle kraamzorgorganisaties in de regio worden benaderd. Vaak wordt in zo'n geval 3 tot 4 uur zorg per dag geboden. Soms wordt direct op de dag van de bevalling iemand gevonden, maar het kan ook enkele dagen duren. Helaas is het ook mogelijk dat er uiteindelijk geen kraamverzorgende gevonden kan worden.

Voorbereiding en ondersteuning zonder kraamzorg

Als je geen kraamzorg hebt, zijn er verschillende manieren om je voor te bereiden en ondersteuning te vinden:

• Lees en print het document over de kraamweek.
• Houd de vochtbalans bij: noteer de tijden van voedingen, het poepen en plassen van je baby, en de temperatuur.
• Volg een workshop babyverzorging tijdens de zwangerschap.
• Huur of koop een babyweegschaal om je baby dagelijks op hetzelfde tijdstip te wegen. Dit kan bijvoorbeeld via Vegro Thuiszorg of Borstvoeding en Meer.
• Vraag vrienden, familie of kennissen om hulp bij boodschappen en het bereiden van maaltijden.
• Bekijk informatieve video's over thuiskomen met de baby, luier verschonen, het bedje opmaken, de kruik klaarmaken, de temperatuur van de baby opmeten en kunstvoeding bereiden.
• Installeer de Babymanager-app, die vaak wordt vergoed door de verzekering.
• Raadpleeg het YouTube-kanaal ‘de Verlosmoeder’ voor handige filmpjes over de kraamtijd.
• Als borstvoeding niet direct lukt, huur dan een kolf via My Pump, Medipoint, Vegro Thuiszorg of Borstvoeding en Meer.
• Plaats een oproep op sociale media voor een kraamverzorgende; dit heeft voor anderen succesvol gewerkt.

Verloskundige zorg bij afwezigheid van kraamzorg

Zodra je thuis bent, zal de verloskundige de volgende dag langskomen om te controleren hoe het gaat. De bijgehouden vochtbalans wordt dan bekeken. Het is belangrijk dat de kraamvrouw de eerste dagen tweemaal daags haar temperatuur meet. Bij een temperatuur boven de 37,5 graden Celsius (rectaal) is het noodzakelijk contact op te nemen met de verloskundige. Tijdens het bezoek voeren de verloskundigen ook een medische controle uit, zoals de stand van de baarmoeder en de genezing van hechtingen, en beantwoorden zij vragen.

Het is belangrijk te beseffen dat verloskundigen niet alle taken van een kraamverzorgende kunnen overnemen. Zij zijn wel dag en nacht bereikbaar voor dringende vragen, maar kunnen bijvoorbeeld niet helpen met het geven van een babybadje. Voorbereiding via de gedeelde video's is essentieel. Bij het eerste badje van de baby is het raadzaam assistentie te vragen aan een familielid of een ervaren buurvrouw.

De komst van een kraamverzorgende

Wanneer er toch een kraamverzorgende wordt gevonden, is dit vaak een grote opluchting. Zij ondersteunt doorgaans 3 tot 4 uur per dag en heeft diverse verantwoordelijkheden:

• Medische zorg na de bevalling, inclusief controles bij moeder en baby en het waarborgen van hygiëne.
• Het signaleren van de behoefte aan extra medische zorg voor moeder of baby en het inschakelen van de verloskundige indien nodig.
• Ondersteuning van het gezin bij het wennen aan de nieuwe situatie, het voorkomen van problemen en het zorgen voor een gezonde en veilige verzorging van de baby. Tevens wordt geholpen bij het opbouwen van een band met de baby.
• Het aanleren van babyverzorging en -voeding aan de ouders.
• Het verstrekken van informatie en het beantwoorden van vragen, bijvoorbeeld over de geboorteaangifte of verzekeringen.
• Het controleren op mogelijke risico's voor de baby in de huiselijke omgeving, situatie of gedrag van de ouders.

Thuisbevalling zonder kraamzorg

Voor een veilige thuisbevalling zonder kraamzorg gelden specifieke voorwaarden. Assistentie tijdens de bevalling is noodzakelijk. Normaal gesproken wordt de kraamzorgorganisatie hiervoor ingeschakeld. Wanneer er geen kraamzorg is, wordt geprobeerd een kraamverzorgende te vinden uit een specifieke poule die assisteert bij bevallingen in ziekenhuizen, indien zij niet elders ingezet zijn. Indien dit niet lukt, wordt binnen het eigen team van verloskundigen rondgevraagd. Dit is echter niet altijd mogelijk, vooral tijdens vakantieperiodes en weekenden.

Als er geen assistentie gevonden kan worden en er tijd is voor verplaatsing, zal de bevalling mogelijk alsnog in een ziekenhuis plaatsvinden. Een tip voor ouders die een thuisbevalling wensen zonder kraamzorg is om particuliere kraamverzorgenden te vragen of zij stand-by willen staan voor de bevalling.

Goed om te weten

Houd rekening met eventuele parkeerkosten voor de kraamzorgende als er in de buurt betaald of vergunning parkeren geldt; parkeerkorting kan mogelijk bij de gemeente worden aangevraagd. Een folder met handige informatie en tips voor de kraamtijd is beschikbaar. Bij thuisvragen of onduidelijkheden kan contact worden opgenomen met de eigen verloskundige.

Babyverzorging: Belangrijke aandachtspunten

Misselijkheid

De eerste 48 uur na de bevalling kan de baby misselijk zijn, spugen en moeite hebben met drinken. De baby beschikt over extra energie om deze eerste dagen door te komen. Het is belangrijk om elke 3 uur voeding aan te bieden.

Verschonen

Voor elke voeding dient de baby verschoond te worden. Het bijhouden van plas- en poepluiers is belangrijk. Bij afwezigheid van kraamzorg kunnen de luiers bewaard worden tot de kraamverzorgende arriveert, zodat deze nagekeken kunnen worden, of alle plas- en poepluiers genoteerd worden.

Ontlasting

De eerste dagen heeft de baby zwarte, plakkerige ontlasting, ook wel meconium genoemd. Het insmeren van de billetjes met vaseline kan het schoonmaken vergemakkelijken.

Temperatuur

De temperatuur van de baby dient direct bij thuiskomst en bij elke verschoning gecontroleerd te worden. Een normale temperatuur ligt tussen 36,5 en 37,5 graden Celsius. Bij afwijkingen dient het schema gevolgd te worden en indien nodig de verloskundige gecontacteerd te worden.

Rust

Huid-op-huidcontact werkt kalmerend voor de baby. Te veel hanteren door verschillende personen kan leiden tot onrust en overprikkeling. Het wordt aangeraden de baby voornamelijk door de ouders te laten dragen en verzorgen.

Veilig slapen

De baby slaapt het veiligst op de rug in een wieg of eigen bedje. Het bedje dient kort opgemaakt te worden, zodat de baby met de voetjes tegen de onderkant ligt en niet onder het beddengoed kan komen. De baby mag niet zonder toezicht in een Maxi-Cosi of het ouderlijk bed slapen.

Huilen

Als de baby huilt zonder duidelijke oorzaak (schone luier, voeding gehad, boertje gedaan, goede temperatuur), heeft hij behoefte aan troost. Het tegen de borst houden, zodat de baby het hartslag hoort, kan kalmeren. Het aanbieden van een schone pink om op te zuigen kan ook helpen. Bij aanhoudende problemen dient de verloskundige geconsulteerd te worden.

Voeding

Voedingssignalen

Let op de signalen van honger bij je baby, zoals minder diep slapen, wakker worden, zoekbewegingen maken met hoofd of mond, smakgeluiden of sabbelen op handen of vingers. Voeding dient gegeven te worden zodra deze signalen optreden, nog voordat de baby onrustig wordt of gaat huilen.

Borstvoeding

Probeer de eerste dagen elke 3 uur te voeden. Bij eerdere voedingssignalen mag de baby tussendoor aangelegd worden. Hoe vaker de baby aanlegt, hoe beter de borstvoeding op gang komt, mits dit niet pijnlijk is. Een baby drinkt goed als hij een grote hap neemt, waarbij de tepel en een deel van de tepelhof in de mond zijn. Grote, langzame slokbewegingen en het slikken zijn indicaties van goed drinken. De meeste baby's zijn na ongeveer 20 minuten aan beide borsten voldaan.

Tips voor het geven van borstvoeding

• Was handen met water en zeep voor het voeden.
• Ga rechtop zitten of liggen, met ondersteuning voor rug en armen indien nodig.
• Leg de baby met de buik tegen de buik, neusje bij de tepel. Wacht tot de mond wijd opengaat en stimuleer dit eventueel.
• Zorg dat de baby een grote hap neemt, inclusief een deel van de tepelhof.
• Het eerste aanzuigen kan stekend aanvoelen, maar daarna mag het drinken geen pijn doen.
• Bij smakgeluiden of pijn de baby van de borst halen, het vacuüm verbreken met de pink en opnieuw aanleggen.
• De baby laat vanzelf los als hij genoeg heeft. Na het voeden kan de andere borst aangeboden worden.

Flesvoeding

Een baby heeft ongeveer 8 flessedingen per dag nodig, dus elke 3 uur. Flesvoeding mag ook op verzoek gegeven worden, met een maximale tussenpauze van 4 uur. De eerste nacht kan 10-15 ml voeding aangeboden worden. Fles, speen en benodigdheden moeten schoon zijn. Volg de adviezen van het ziekenhuis en/of de verloskundige voor hoeveelheden en bereiding. Het is niet erg als de baby niet alles opdrinkt; overtollige melk dient weggegooid te worden. Spoel de fles na gebruik goed af met koud water.

Klaarmaken flesvoeding

• Zet alle benodigdheden klaar op een schone ondergrond.
• Doe de voorgeschreven hoeveelheid koud kraanwater in de fles.
• Verwarm het water in een flessenwarmer, magnetron of au bain-marie.
• Voeg de voeding toe met het bijgeleverde maatschepje, volgens de voorgeschreven hoeveelheid.
• Roer de voeding rustig door.
• Controleer de temperatuur altijd met een druppeltje op de binnenkant van de pols.

Verzorging van de moeder

Rust

Op de dag van de geboorte kan de moeder moe en opgewonden zijn. Het is belangrijk om veel te rusten en te slapen wanneer de baby slaapt, hoewel dit door de drukte van het hoofd niet altijd lukt.

Bloedverlies

Na het loslaten van de placenta ontstaat een wond in de baarmoeder, wat kan leiden tot aanzienlijk bloedverlies, meer dan tijdens een menstruatie. Stolsels ter grootte van een kleine vuist zijn normaal. Bij meer dan twee stolsels dient de kraamverzorgende de volgende ochtend geïnformeerd te worden, en bij meer dan twee stolsels contact opgenomen te worden met de verloskundige. Baden en het gebruik van tampons direct na de bevalling worden afgeraden.

Wanneer verlies je te veel bloed? Als er meer dan 2 kraamverbanden per 30-60 minuten nodig zijn, of als je je duizelig en niet lekker voelt, bel dan direct de verloskundige.

Naweeën

Het samentrekken van de baarmoeder is normaal en kan pijnlijk zijn. Hoe vaker een vrouw bevalt, hoe heviger de naweeën kunnen zijn. Paracetamol mag genomen worden, ook tijdens borstvoeding (3-4x 1000mg per 24 uur).

Plassen

Plassen elke 3 uur is belangrijk; het ophouden van urine kan voorkomen dat de baarmoeder goed samentrekt, wat tot extra bloedverlies kan leiden. Plassen kan de eerste dagen prikken of steken geven door zwelling, een knip of hechtingen. Plassen onder de douche of het gebruik van een kannetje met lauwwarm water kan verlichting bieden. Na het toiletbezoek dient een schoon maandverband gebruikt te worden.

Ontlasting

Bij aandrang direct naar het toilet gaan. Het gevoel van aandrang zonder resultaat, of last van winderigheid, is normaal. Het kan enkele dagen duren voordat de stoelgang weer normaal verloopt. Hechtingen hoeven niet bang te zijn om los te laten.

Wanneer contact opnemen met de verloskundige?

Neem altijd contact op met de verloskundige in de volgende gevallen:

Baby:

• Temperatuurproblemen (lager dan 36,5 of hoger dan 37,5 ˚C).
• Ademhalingsproblemen: snelle ademhaling (> 60 p/min), neusvleugels die bewegen bij elke ademhaling, kreunende of piepende ademhaling, huidintrekkingen tussen of onder de ribben, blauwe verkleuring rond mond of nagels.
• Baby is erg slaperig en suf en drinkt niet goed.
• De huid van de baby wordt blauw/grauw.
• Baby wordt binnen 24 uur geel.

Moeder:

• Hoofdpijn, zich niet lekker voelen en misselijkheid.
• Koorts (>38 ˚C).
• Ruim bloedverlies (stolsels groter dan een hand of een kraamverband dat binnen een half uur vol is).
• Algemeen gevoel van ongerustheid.

In het kort: Kraamzorg

Tijdens de eerste 8 dagen na de geboorte hebben jullie recht op minimaal 24 uur kraamzorg, vergoed vanuit de basiszorgverzekering, met een eigen bijdrage. Het tijdig aanvragen van kraamzorg wordt aangeraden, aangezien sommige aanbieders vroeg volgeboekt zijn.

Wat is kraamzorg?

Kraamzorg omvat de begeleiding voor jou en je partner in de eerste dagen na de geboorte. Een kraamverzorgende komt aan huis om advies en uitleg te geven over de veiligheid, voeding en verzorging van de baby.

Wat doet een kraamverzorgende?

• Begeleiding bij de verzorging en het gedrag van de baby.
• Ondersteuning bij borstvoeding.
• Dagelijkse controle van het herstel van de moeder.
• Dagelijkse controle van de baby (gewicht, temperatuur, kleur, drinken, ontlasting, plassen).
• Zorgen voor hygiëne: wassen, bed verschonen, schoonmaken van de babykamer en het sanitair.
• Verzorgen van eventuele andere kinderen.

Wat doet een kraamverzorgende niet?

Kraamverzorgenden bieden begeleiding en helpen bij noodzakelijke huishoudelijke taken voor hygiëne. Ze zijn echter geen huishoudelijke hulp voor taken zoals de woonkamer dweilen, planten water geven of ramen wassen.

Advies: Dit raden we aan

Vergelijk zorgverzekeringen

Jaarlijks in december kun je overstappen naar een andere zorgverzekering. Dit kan voordelig zijn als je zwanger bent of zwanger hoopt te worden, om te controleren welke kosten vergoed worden.

Hoeveel uur kraamzorg krijg je?

Je hebt wettelijk recht op minimaal 24 uur kraamzorg, met een standaard van 49 uur. Rond week 30 van de zwangerschap vindt een gesprek plaats met het kraamzorgbureau om het aantal uren te bepalen, verdeeld over de eerste 8 dagen na de geboorte.

Extra uren kraamzorg

Indien nodig, bijvoorbeeld na een zware bevalling of bij moeizame borstvoeding, heb je recht op maximaal 80 uur kraamzorg. Dit wordt in overleg met de verloskundige en kraamverzorgende tijdens de kraamweek bepaald.

Wat kost kraamzorg?

Kraamzorg wordt vergoed vanuit de basiszorgverzekering, met een eigen bijdrage. Informeer bij je zorgverzekeraar naar de hoogte van de eigen bijdrage per uur; aanvullende verzekeringen vergoeden deze vaak (deels). Controleer de polisvoorwaarden of neem contact op met de zorgverzekeraar.

Hoe kies je de kraamzorg die bij jou past?

Let op de zaken die jij belangrijk vindt. Sommige aanbieders bieden extra's zoals natuurlijke kraamzorg of babymassage. Lees recensies en ervaringen van andere ouders, en vraag advies aan vrienden, familie en buren.

Wat als het niet klikt met jouw kraamverzorgende?

Bespreek eventuele ongemakken met de kraamverzorgende. Als het gevoel van ongemak aanhoudt, meld dit dan bij de kraamzorgaanbieder en zoek samen naar een oplossing.

Aandachtspunten en adviezen voor de eerste avond en nacht

De eerste nacht na de bevalling kan intensief zijn door vermoeidheid van de bevalling en de aanpassing van de baby aan het leven buiten de baarmoeder. Het is belangrijk rustig te blijven.

Zorg voor de kraamvrouw

Plassen

Goed drinken is essentieel. Het advies is om na de bevalling om de 3 uur te plassen, bij voorkeur vóór de voeding van de baby, zelfs zonder aandrang. Een lege blaas bevordert de samentrekking van de baarmoeder, wat helpt het bloedverlies te stoppen. Spoelen met lauwwarm water voor en na het plassen helpt infecties en een branderig gevoel te voorkomen. Goede handhygiëne is vereist.

Bloedverlies

De eerste dag na de bevalling kan aanzienlijk bloedverlies optreden, vergelijkbaar met een flinke menstruatie. Verschoon het maandverband elke 2 tot 3 uur. Het is normaal als het kraamverband elke 3 uur volledig doordrenkt is. Het verliezen van een bloedstolsel ter grootte van een vuist is ook normaal in de eerste 24 uur. Bij twee doordrenkte kraamverbanden binnen een half uur dient de verloskundige gebeld te worden.

Naweeën

Naweeën zijn nuttig voor het samentrekken en verkleinen van de baarmoeder. Ze voelen als menstruatie-achtige pijn. Twee tabletten paracetamol van 500 mg met tussenpozen van 6 uur mogen ingenomen worden, ook bij pijn van de hechtingen.

Hechtingen

Bij hechtingen na een ruptuur of knip zijn hygiëne, regelmatig verschonen van kraamverband en spoelen van de wond belangrijk.

De baby

Als je borstvoeding geeft

Was handen voor het voeden. Let op een grote hap bij het aan happen, naar buiten gekrulde lipjes en bolle wangetjes. Voed op verzoek, elke 1 tot 3 uur, ook 's nachts. Als de baby niet vaak genoeg zelf om voeding vraagt, dient hij om de drie uur wakker gemaakt te worden, met minimaal acht voedingsmomenten per 24 uur. Geef één borst totdat de baby klaar is, bied daarna de andere borst aan. Als aanleggen niet lukt, probeer het opnieuw bij voedingssignalen. Borstvoeding kan gevoelig zijn, maar mag geen pijn doen. Bij pijn kan het zijn dat de baby niet goed hapt; verbreek het vacuüm en probeer opnieuw.

Als je kunstvoeding geeft

Was handen voor het bereiden van de voeding volgens de gebruiksaanwijzing. De eerste dag drinkt de baby 10-20 cc per voeding, maximaal 8 keer per 24 uur. Controleer de temperatuur van de voeding op de pols. Zorg dat de speen gevuld is om luchtinslikken te voorkomen. Na het drinken kan de baby rechtop gehouden worden om een boertje te laten. Het is niet erg als de baby de eerste 24 uur een voeding overslaat; probeer het na 3 uur opnieuw met verse voeding.

Misselijk

De baby kan na de bevalling misselijk zijn en bloed of slijm spugen. Draai de baby op de zijde en verwijder zichtbaar slijm of melk met een gaasje. Stimuleer door zachtjes over de rug te wrijven of te kloppen.

Verschonen

Verschoon de baby voor elke voeding en noteer het plas- en poepgedrag in het schema. Het naveltje kan nog wat nabloeden; bij meer dan 2 cm doorsnede dient contact opgenomen te worden met de verloskundige.

Temperatuur

Meet de temperatuur bij thuiskomst en bij elke verschoning. Een normale temperatuur ligt tussen 36,5 en 37,5 °C. Handjes en voetjes kunnen koud aanvoelen, wat normaal is. Bij afwijkende temperaturen dient het schema gevolgd te worden en bij aanhoudende problemen de verloskundige geconsulteerd te worden.

Veilige slaaphouding

Leg de baby op de rug, met het hoofdje opzij, in het eigen wiegje/ledikant in de kamer van de ouders. Slaap niet samen met de baby in bed. Leg geen knuffels of zachte materialen in het bedje. Maak het bedje kort op, zodat de baby met de voetjes bijna bij het voeteneinde ligt. Vouw het beddengoed stevig om de matras. Roken in huis is gevaarlijk voor de baby en kan wiegendood veroorzaken.

Wie kunt u thuis bellen als u zich zorgen maakt?

Bij vragen of zorgen over de baby, of in specifieke situaties zoals ernstig bloedverlies, koorts bij de moeder, problemen met plassen, aanhoudende buikpijn, een bleke kleur van de baby, aanhoudende temperatuurafwijkingen, ademhalingsproblemen of algemene zorgen, dient altijd contact opgenomen te worden met de eigen verloskundige.

Schrijf eventuele vragen van tevoren op om niets te vergeten.

tags: #s #nachts #bevallen #kraamzorg