Een miskraam is het verlies van een niet-levensvatbaar embryo of vrucht. Wanneer dit tweemaal of vaker voorkomt, spreekt men van herhaalde miskramen, ook wel habituele abortus genoemd. Dit kan een zeer ingrijpende en emotioneel zware ervaring zijn, zeker wanneer de oorzaak onduidelijk blijft. In veel gevallen blijft de precieze reden voor herhaalde miskramen onbekend, zelfs na uitgebreid onderzoek.
De Kans op Herhaalde Miskramen
Hoewel de kans op een miskraam na één keer meegemaakt te hebben niet significant verhoogd is, neemt deze toe naarmate er meer miskramen plaatsvinden. Bij 3% van de vrouwen die zwanger willen worden, komen twee miskramen voor, en bij 1% drie miskramen. De herhalingskans na twee miskramen bedraagt ongeveer 25%, en na drie miskramen ongeveer 35%. Ondanks deze cijfers is de kans dat een volgende zwangerschap succesvol verloopt nog steeds het grootst.
Van alle zwangerschappen eindigt minstens één op de tien in een miskraam; het werkelijke percentage ligt waarschijnlijk hoger, rond de 15%. Het is niet ongebruikelijk dat vrouwen meerdere miskramen hebben voordat zij een gezond kind krijgen.
Mogelijke Oorzaken van Herhaalde Miskramen
Net als bij een eenmalige miskraam, is de meest voorkomende oorzaak van herhaalde miskramen een aanlegstoornis die ontstaat tijdens de bevruchting. Hierbij speelt vaak een chromosoomafwijking een rol, waardoor het embryo niet goed verder groeit en wordt afgestoten. Waarom dit bij de ene vrouw vaker voorkomt dan bij de andere, is niet altijd duidelijk. Echter, bij vrouwen met herhaalde miskramen is de kans op een onderliggende ziekte of afwijking die de miskraam veroorzaakt, iets groter. Toch wordt slechts bij ongeveer 15% van de paren een specifieke oorzaak gevonden.
De gynaecoloog kan na twee miskramen onderzoek voorstellen om mogelijke oorzaken te achterhalen. Dit onderzoek omvat doorgaans bloedonderzoek en echoscopisch onderzoek van de baarmoeder en eierstokken. Het is belangrijk om realistische verwachtingen te hebben, aangezien bij 85% van de paren geen behandelbare oorzaak wordt gevonden.
Factoren die een Rol Kunnen Spelen
- Hogere leeftijd: Voor vrouwen onder de 35 jaar is de kans op een miskraam ongeveer 1 op 10. Tussen de 35 en 40 jaar neemt dit toe tot 1 op 5-6, en tussen de 40 en 45 jaar tot 1 op 3. De kans op een miskraam stijgt dus met de leeftijd.
- Roken: Vrouwen die roken, hebben een iets hogere kans op een miskraam dan niet-rokende vrouwen.
- Leefstijl: Een minder gezonde leefstijl, waaronder roken en overmatig alcoholgebruik, kan de kans op een miskraam vergroten.
- Blootstelling aan zware metalen: Contact met lood, nikkel, kwik of andere zware metalen, bijvoorbeeld op het werk, kan een risicofactor zijn.
Onderzoeken naar Mogelijke Oorzaken
Bij het Vruchtbaarheidscentrum is een early pregnancy unit waar gespecialiseerde fertiliteitsartsen onderzoek verrichten naar de oorzaken van herhaalde miskramen. Onderzoek van de ouders kan al na twee miskramen worden voorgesteld.
Onderzoek bij de Vrouw
- Echo van de baarmoeder: Een afwijkende vorm van de baarmoeder kan de kans op een miskraam vergroten.
- Bloedonderzoek: Dit kan gericht zijn op:
- Antifosfolipiden syndroom (APS): Een ziekte waarbij het bloed te snel stolt. Dit kan leiden tot verminderde bloedtoevoer via de navelstreng, waardoor de baby niet goed kan groeien.
- Schildklierfunctie: Een te langzaam werkende schildklier produceert te weinig hormonen die essentieel zijn voor de groei van de baby.
Onderzoek bij de Ouders
Chromosoomonderzoek: Soms is een chromosoomafwijking bij een van de ouders de oorzaak van herhaalde miskramen. Normale, gezonde mensen kunnen drager zijn van een gebalanceerde chromosoomafwijking, waarbij stukjes van chromosomen van plaats zijn verwisseld. Hoewel dit bij de ouder geen klachten geeft, kan het bij een kind leiden tot een ongebalanceerde chromosoomafwijking, met ernstige aangeboren afwijkingen tot gevolg. Bij ongeveer 2-3% van de paren met herhaalde miskramen wordt zo'n gebalanceerde chromosoomafwijking gevonden. Bloedonderzoek bij beide partners kan dit aantonen.
Stollingsafwijkingen: In sommige families komt vaker dan gebruikelijk een stollingsafwijking voor, waardoor het bloed sneller stolt. Dit kan leiden tot trombose, embolie of een beroerte, en verhoogt de kans op een miskraam. Bekende erfelijke stollingsafwijkingen zijn onder andere antitrombine-III-deficiëntie, proteïne-C-deficiëntie, proteïne-S-deficiëntie en de factor-V-Leiden-mutatie. Vooral als er in de familie vaker trombose voorkomt, is bloedonderzoek zinvol.
Antifosfolipide-antistoffen: Deze antistoffen kunnen leiden tot trombose, wat de bloedtoevoer naar de placenta kan belemmeren en zo een miskraam kan veroorzaken. Bij ongeveer 2% van alle vrouwen en 15% van de vrouwen met herhaalde miskramen worden deze antistoffen gevonden. Bloedonderzoek hiervoor wordt pas 10 weken na een miskraam betrouwbaar uitgevoerd.
Overmaat aan homocysteïne: Een verhoogd gehalte van dit aminozuur in het bloed wordt in verband gebracht met een grotere kans op miskramen. Een verhoogd gehalte kan vaak behandeld worden met vitamines zoals B6 en foliumzuur.
Afwijkende vorm van de baarmoeder of baarmoederholte: Aangeboren afwijkingen zoals een dubbele baarmoeder, een tussenschot in de baarmoederholte, of later ontstane verklevingen of vleesbomen kunnen mogelijk de innesteling van de placenta bemoeilijken en de kans op miskramen vergroten. Echoscopisch onderzoek of een hysteroscopie kan hierover meer informatie geven.
Schildklierafwijkingen: Een te traag of te snel werkende schildklier, vaak als gevolg van een auto-immuunziekte, kan een oorzaak zijn van miskramen.
Overmaat van het Luteïniserend Hormoon (LH): Een verhoogde hoeveelheid LH, vaak geassocieerd met het polycysteus-ovariumsyndroom (PCOS), kan de kans op een spontane miskraam vergroten.
Educatieve content, van bevruchting tot bevalling | 3D medische animatie | door Dandelion Team
Wat Kunt U Zelf Doen?
Helaas zijn er weinig mogelijkheden om een nieuwe miskraam met zekerheid te voorkomen, zeker wanneer er geen specifieke oorzaak wordt gevonden. De belangrijkste aanbeveling is om zo gezond mogelijk te leven: eet gevarieerd, drink met mate, rook niet en gebruik geen medicijnen zonder overleg met een arts. Dagelijks gebruik van foliumzuur (0,4 of 0,5 mg) wordt geadviseerd aan vrouwen die (opnieuw) zwanger willen worden. Foliumzuur vermindert niet primair de kans op een miskraam, maar wel de kans op een kind met een open rug.
Emotionele Aspecten en Ondersteuning
Een miskraam, en zeker herhaalde miskramen, kunnen leiden tot diep verdriet, schuldgevoel, ongeloof, boosheid en een gevoel van leegte. Dit zijn normale reacties op een groot verlies. Omdat een miskraam vaak plaatsvindt voordat de zwangerschap aan de omgeving is verteld, kan het moeilijk zijn om hierover te praten. Toch is het belangrijk om uw emoties te delen, met partners, vrienden, familie of lotgenoten.
Wanneer er geen duidelijke oorzaak wordt gevonden, kan dit leiden tot angst en onzekerheid over de toekomst. Bij vrouwen bij wie wel een behandelbare oorzaak wordt gevonden, kan dit opluchting bieden, maar ook nieuwe vragen oproepen over de gezondheid op lange termijn. Bij erfelijke aandoeningen kan dit ook spanningen veroorzaken binnen de familie.
Er zijn verschillende organisaties die ondersteuning bieden aan vrouwen en partners die hiermee te maken hebben:
- Humanitas (Lotgenotencontact bij Miskramen): Biedt ondersteuning en lotgenotencontact.
- Freya: Patiëntenvereniging voor vruchtbaarheidsproblematiek, biedt een luisterend oor en informatie.
- Vereniging Samenwerkende Ouderen Patiëntenorganisaties (VSOP): Richt zich op zeldzame en genetische aandoeningen.
- Landelijke Stichting Rouwbegeleiding (LSR): Biedt informatie over rouw en verliesverwerking.
- Landelijke Zelfhulporganisatie Ouders van een Overleden Kind: Biedt begrip en medeleven aan lotgenoten.
- DES actie- en informatiecentrum: Verstrekt informatie over de gevolgen van DES-gebruik.
Hoewel de weg zwaar kan zijn, leert de ervaring dat veel vrouwen ondanks herhaalde miskramen uiteindelijk wel een gezond kind krijgen. Het is belangrijk om open te blijven communiceren met uw arts en uw partner, en steun te zoeken waar nodig.