Kinderdagverblijf Jillz werkt met thema's die om de paar weken wisselen. Elk thema biedt mogelijkheden voor creatieve activiteiten, waarbij de kinderen uitgebreid de kans krijgen om te knutselen. Een recente opdracht betrof het maken van een gezicht. De ogen, mond, haren en snor werden door de volwassenen voor de kinderen uitgeknipt. De kinderen konden vervolgens zelf een bordje verven dat als basis diende voor het gezicht, waarna ze zelf bepaalden waar de uitgesneden onderdelen geplakt moesten worden.
De Rol van Spel in de Ontwikkeling van Kinderen
Kinderen houden van spelen, en door middel van spel leren ze de wereld om hen heen te begrijpen. Wanneer kinderen zich emotioneel veilig voelen binnen een groep, staan ze open voor nieuwe uitdagingen. Een gebrek aan emotionele veiligheid kan leiden tot een stagnatie in spel en leerprocessen. Daarom is het cruciaal dat pedagogisch professionals zich bewust zijn van hun eigen rol en de manier waarop ze met kinderen omgaan. Een sensitieve en responsieve houding is hierbij van groot belang.
Het bieden van ruimte voor eigen initiatieven van het kind en het hierop afstemmen van het aanbod, draagt bij aan het opbouwen van een vertrouwensband. Dit versterkt het zelfvertrouwen van het kind, waardoor het steeds meer initiatief durft te tonen. Het kind ervaart dat het gezien wordt en krijgt op diverse momenten extra aandacht.
Spelbegeleiding en Voorlezen
Spelbegeleiding is een effectieve methode om de ontwikkeling van kinderen te ondersteunen, aangezien kinderen veel leren door spel, zowel door interactie met elkaar als door het aangeboden materiaal.
Voorlezen zou dagelijks aan bod moeten komen. Voorlezen in kleine groepjes zorgt voor de onverdeelde aandacht van de kinderen. Voorlezen in de kring kan gezellig zijn, maar ook rommelig, en maakt interactie met elk kind lastiger.
Thematisch Werken met Peuters
Thema's kunnen een waardevolle aanvulling zijn om kinderen meer te bieden. Het is wenselijk om een thema aan te laten sluiten bij de belevingswereld van de peuter, wat de manier weerspiegelt waarop de peuter de wereld ervaart. Het leren van een peuter is effectiever wanneer het aansluit bij wat er op dat moment leeft in hun belevingswereld.
Seizoenen bieden hierbij een uitstekend voorbeeld. Een uitstapje naar het bos in de herfst, met activiteiten als het zoeken naar paddenstoelen, het spelen met bladeren en het stampen in plassen, kan vervolgens binnenshuis worden voortgezet door middel van voorlezen, zingen of knutselen. De kinderen hebben dan concrete ervaringen met begrippen als 'hoop' bladeren, 'kale' bomen of 'plas' water, wat het begrip van de thematiek ten goede komt.
Het thema winter kan echter lastiger te duiden zijn zonder sneeuw of ijs, waarbij kinderen voornamelijk de kou kunnen ervaren. Het is belangrijk om bij het uitvoeren van een thema flexibel te zijn. Onverwachte gebeurtenissen, zoals verjaardagen, afscheidsmomenten, zindelijkheidstrainingen of een focus op muziek, kunnen het thema verrijken. Ook muzikale activiteiten en het vieren van verjaardagen kunnen thematisch worden ingevuld.
Wanneer er bijvoorbeeld een thema over verkeer wordt behandeld, en er doet zich een situatie voor zoals de vroegtijdige geboorte van een broertje of zusje, kan dit de peuter raken. De peuter kan vaker door grootouders worden gebracht of logeren bij familie. Dit kan leiden tot verdriet of opstandigheid, wat ook de andere kinderen opvalt. In zulke gevallen is het waardevol om aan te sluiten bij wat er op dat moment speelt in het leven van de peuter. Een week lang praten over de geboorte van een nieuw broertje of zusje, het maken van een knutselwerkje of het meegeven van een prentenboek naar huis, kan hierbij ondersteunend werken.
Bij elk thema kunnen verwijzingen naar online filmpjes of liedjes worden toegevoegd. Voor het formuleren van doelen binnen een thema zijn er kaarten ontwikkeld voor peuters (pre-fase). Het groepsplan en de themaplanning dienen afgestemd te worden op de groep, waarbij rekening wordt gehouden met kinderen die extra uitdaging of ondersteuning nodig hebben. Het benoemen van deze kinderen in de planning, inclusief de te ondernemen acties en het geboden extra aanbod, is essentieel. Na afloop van een thema is het belangrijk om gezamenlijk te evalueren wat goed ging en wat verbeterd kan worden voor toekomstige themaplanningen.
De talenten van pedagogisch medewerkers kunnen optimaal benut worden door samenwerking. De ene collega is wellicht sterk in interactief voorlezen, terwijl een ander uitblinkt in het bedenken van knutselwerkjes en een derde goed is in zingen en bewegen met peuters. Door gebruik te maken van ieders sterke punten, kan veel bereikt worden.
Kleuren Leren: Een Fundamentele Stap
Kleuren zijn de basiskenmerken van de objecten die we in onze omgeving waarnemen. Kinderen leren kleuren in stappen, waarbij hun kennis voortdurend wordt uitgebreid. Dit proces omvat:
- Herkenning: Het herkennen dat een voorwerp een kleur heeft.
- Probleemoplossend werken: Het kennen van kleuren en hiermee kunnen werken.
Kinderen kunnen op een speelse manier kennismaken met kleuren, kleurnuances en kleurenduo's ontdekken, en deelnemen aan kleurenjachten of andere kleurenspelletjes. Met behulp van puzzels over kleurnuances leren kinderen kleuren en hun nuances herkennen, gaan ze op ontdekking en leren ze kleuren te benoemen. Het werken met kleurnuances bevordert de ontwikkeling van het gezichtsvermogen.
Het aanleren van kleuren kan beginnen met het aanbieden van één kleur. Vervolgens kunnen twee dezelfde nuances bij elkaar gezocht worden, waarna een rij van donker naar licht (of andersom) gevormd kan worden. Een tip is om objecten in de ruimte te zoeken die dezelfde kleur hebben als een bepaald ruitstuk.
Het doel van de puzzel kleurenduo's is kleurherkenning en het onthouden van kleuren. Kinderen moeten de juiste kleurencombinatie op een houten rondje vinden. Kinderen houden van ontdekken en experimenteren. Met ruitstenen kunnen ze op zoek gaan naar vergelijkbare kleurvakken in de omgeving, kunstwerken of de natuur. Memory spelen met gelijke kleuren is ook een leuke activiteit.
Niet alleen een tomaat is rood. Met het spel kleuren stippen leren kinderen kleuren herkennen. Elk kind krijgt een spelbord met zes verschillende gekleurde elementen waar een witte cirkel is uitgespaard. Om de beurt gooit een kind met de dobbelsteen. Bij het gooien van de kleur blauw, bijvoorbeeld, volgt een specifieke actie.
Het spel color hunt helpt kinderen kleuren en voorwerpen met die kleur te herkennen. Elk kind krijgt een kleurkaart. Om de beurt pakt een kind een kaartje van de stapel en zoekt het kind naar het voorwerp op de kleurkaart dat dezelfde kleur heeft als het kaartje.
Samen met het figuurtje Lotje kunnen kinderen in de speeltuin spelen en ondertussen alles leren over kleuren en vormen.
Het verspreiden van verschillende kleuren papier in de ruimte en het vragen aan de kinderen om voorwerpen in de ruimte met deze kleuren te zoeken, is een interactieve manier om kleuren te oefenen. Ook buiten kan deze activiteit worden voortgezet.
Kleuren zijn magisch, omdat met de primaire kleuren nieuwe kleuren gemaakt kunnen worden. Een leuke manier om dit te ervaren zijn de kleur-mengkokers, waarbij de kleuren zich tot een nieuwe mengkleur vermengen door te schudden. Of maak gekleurd water met crêpepapier; wanneer dit nat wordt, geeft het kleur af. Stukjes gekleurd crêpepapier kunnen in een glas of doorzichtige bak worden gedaan. Door twee kleuren te combineren, zoals blauw en rood, en voorzichtig te roeren, ontstaan nieuwe kleuren.
Het kleurenmonster kan jonge kinderen helpen de meest voorkomende kleuren te onderscheiden. Het boek is echter vooral geschikt om kinderen te leren wat emoties zijn en hoe ze bij zichzelf en anderen herkend en benoemd kunnen worden.
Bij het Piramide-programma leren kinderen stap voor stap abstracter te denken. Het herkennen en classificeren van kleuren is een abstracte vaardigheid. Kinderen leren eerst grote verschillen te onderscheiden en kunnen daarna steeds meer kleine verschillen in objecten vergelijken en herkennen.
De kleurnuancepuzzel is goed te gebruiken bij het verbreden en verdiepen van kennis. Het helpt bij de overgang naar de representaties van de werkelijkheid. Door een echte bloem te bekijken en de kleur te benoemen, kan gezocht worden naar de tint op de kleurnuancepuzzel die het meest overeenkomt met de werkelijkheid. Dit kan bijvoorbeeld worden toegepast bij een project over kunst, waarbij kinderen ontdekken welke tinten geel Vincent van Gogh gebruikte in zijn zonnebloemen en of ze deze tinten zelf met verf kunnen mengen.
Kleuren vormen de levendige bouwstenen van onze wereld, en voor peuters is het ontdekken van deze tinten een opwindende reis. Er zijn talloze speelse en educatieve spelletjes die het kleurbesef van peuters vergroten en een wereld van plezier en leren openen.
Speelse Manieren om Kleuren te Leren
Het sorteren van kleuren kan worden toegepast met diverse voorwerpen, zoals houten blokjes, kralen, gekleurde rijst of zelfs een notenmix. Het idee van het kleuren sorteren kan worden uitgebreid naar andere materialen.
Voedingsmonsters: Kinderen helpen monsters te eten door objecten van verschillende kleuren te zoeken. Dit is een favoriete activiteit.
Kleurenschijf: Een kleurenschijf kan worden gedownload om kinderen op zoek te laten gaan naar voorwerpen in de natuur die overeenkomen met de kleuren op de schijf. Vooral in het voorjaar is er veel kleur te vinden. Voor oudere kinderen kunnen meer kleuraccenten worden toegevoegd om de uitdaging te vergroten.
Kleuren dobbelsteen: Met een grote dobbelsteen vol kleuren rollen peuters en zoeken ze naar objecten in de overeenkomende kleur.
Schilderen met ijsklontjes: Een verfrissende activiteit waarbij peuters schilderen met smeltende ijsklontjes in verschillende kleuren.
Spelen met zon en schaduw: Met name in het voor- en najaar kan de laagstaande zon worden gebroken in verschillende kleurtjes voor leuke activiteiten.
Bouwen met kleurrijke blokken: Laat de creativiteit van peuters bloeien terwijl ze bouwen met kleurrijke blokken.
Memory spel met kleuren: Kartonnen of vilten kaartjes met identieke kleuren vormen de basis van dit geheugenspel. Voor oudere kinderen kan een echt memory spel worden gemaakt door kleurtjes op bijvoorbeeld een oud kaartenspel te plakken.
Kleuren mengen met verf: Verf is een ideaal middel om kleuren te mengen en nieuwe kleuren te creëren. Een alternatief zijn draaiende schijven.
Gekleurd water met crêpepapier: Crêpepapier geeft kleur af wanneer het nat wordt. Stukjes crêpepapier kunnen in water worden gedaan om gekleurd water te maken. Door twee kleuren te combineren, zoals blauw en rood, ontstaan nieuwe kleuren.
Kleuren oefenen met stickers: Eenvoudige gekleurde stip stickers kunnen worden gebruikt om met kinderen kleuren te oefenen.
YouTube playlist met animatiefilmpjes: Er zijn diverse animatiefilmpjes beschikbaar die helpen bij het oefenen van kleuren. Sommige filmpjes benoemen voorwerpen met hun kleur, wat kinderen nazeggen. Andere filmpjes oefenen ook met tellen.
Kinderen leren in stappen, waarbij nieuwe kennis passief of actief wordt uitgebreid. Dit proces omvat:
- Herkenning: Het herkennen dat een voorwerp een kleur heeft.
- Categorieën indelen: De namen van kleuren herkennen en ze in de categorie 'kleur' indelen.
- Probleemoplossend werken: Kleuren kennen en er effectief mee kunnen werken.
Hoewel onderzoek aantoont dat actief oefenen van kleuren niet noodzakelijk leidt tot snellere herkenning omdat er eerst een basisontwikkeling moet zijn, wordt er toch op een speelse en alledaagse manier met kleuren gewerkt. Vrolijk gekleurde bordjes, bekers en bestek kunnen hierbij helpen.
Tijdens wandelingen kunnen kleuren geoefend worden door niet alleen voorwerpen te benoemen, maar ook hun kleur. Tijdens het voorlezen kan de tekst van het verhaal niet alleen worden voorgelezen, maar ook de beelden en kleuren worden 'gelezen'.
Het is belangrijk om kleuren niet te leren aan de hand van vaste voorwerpen, zoals 'de rode tomaat', omdat kinderen dan de kleur de naam van het voorwerp kunnen geven (rood = 'tomaat', blauw = 'beker').
De Ontwikkeling van Kleurperceptie bij Baby's en Peuters
Pasgeboren baby's zien voornamelijk contrasten in wit en zwart. Na ongeveer drie maanden beginnen ze verschillen in kleuren te zien. Rood en groen worden eerder waargenomen dan blauw en geel. Blauw blijft lange tijd 'zwartachtig' en wordt pas na ongeveer een half jaar herkend.
Er is een aanzienlijke spreiding in de leeftijd waarop kinderen kleuren kunnen herkennen en benoemen. Het is niet ongebruikelijk als een kind van drie jaar dit nog niet kan. Over het algemeen vindt dit plaats tussen 1,5 en 5 jaar. Tegen de leeftijd van vijf jaar, aan het einde van groep 1, moeten kinderen kleuren herkennen.
De kleuren groen en blauw lijken sterk op elkaar, waardoor kinderen deze snel door elkaar halen. Dit is normaal en hoeft geen reden tot zorg te zijn over kleurenblindheid.
Op de leeftijd dat kinderen naar de basisschool gaan (rond 4 jaar), kan er gescreend worden op kleurenblindheid. Bij kleurenblindheid zijn bepaalde figuren niet zichtbaar. Deze leeftijd correleert met het moment dat kinderen kunnen benoemen wat ze zien.
Invloed van Kleuren op Kinderen
Jonge kinderen gaan enthousiast op pad om de wereld om hen heen te leren kennen, voornamelijk via hun zintuigen. Patronen, vormen en ontwerpen stimuleren de zintuigen, inclusief de waarneming van kleuren. Kleuren hebben een significante invloed op kinderen van 0-3 jaar.
Kleurperceptie begint zeer vroeg. Tussen 0 en 1 jaar ervaren kinderen kleur als een emotionele sensatie. Naarmate ze ouder worden (1 tot 3 jaar), kunnen ze kleuren associëren met emoties, voorwerpen en ervaringen. Kleuren roepen dan een bepaald gevoel of sfeer op.
Bij het ontwerpen van ruimtes voor deze leeftijdsgroep is het belangrijk om rekening te houden met de invloed van kleur. In een kinderdagverblijf, waar het vaak druk is door de vele kinderen, begeleiders, speelgoed en tekeningen, is het creëren van een harmonieuze sfeer cruciaal. Kleur kan hierbij ondersteunend werken.
Het juiste kleurgebruik draagt bij aan de rust en aantrekkelijkheid van een ruimte. Het beoogde doel van de ruimte moet hierbij altijd voor ogen worden gehouden.
Kleurgebruik in Verschillende Ruimtes
Dagopvang: Kinderen houden zich hier bezig met diverse activiteiten. Per activiteit kan kleurgebruik verschillende effecten hebben. Tijdens het spelen, een energieke activiteit, zijn felle kleuren zeer geschikt. Levendige kleuren zoals rood stimuleren de creativiteit, emoties en het onderbewustzijn van kinderen. Levendige kleuren kunnen gecombineerd worden met neutrale kleuren, zoals grijs of zandkleur, om kleuraccenten beter te laten opvallen en een balans tussen kalmte en dynamiek te creëren.
Rustige hoekjes: Een apart hoekje waar kinderen even kunnen bijkomen of een boekje lezen, vraagt om rust en concentratie. Blauwe tonen stralen kalmte uit en bevorderen de concentratie. Ook houtsoorten geven een gevoel van rust en kalmte.
Door verschillende ruimtes verschillende kleuren of sferen te geven, wordt structuur en overzicht gecreëerd.
Eetomgeving: Vanaf de peuterleeftijd kunnen kinderen tegenstellingen en contrasten herkennen. Voor sommige kinderen is eten buiten hun veilige thuisomgeving spannend of lastig. De juiste inrichting van de eetomgeving kan hen helpen om gemakkelijker te eten. De kleur oranje kan hierbij ondersteunend werken.
Slaapruimtes: Voor jonge kinderen is het belangrijk dat ze op tijd een dutje doen. Kleur kan zorgen voor een ontspannen gevoel in de ruimte.
Personeelsruimtes: Ook het personeel van een kinderdagverblijf moet rekening mee gehouden worden. Een rustige ruimte waar zij zich kunnen terugtrekken om te ontspannen en zich voor te bereiden op toekomstige taken is wenselijk. Deze ruimte kan onderscheidend zijn ten opzichte van de ruimtes waar kinderen gebruik van maken, bijvoorbeeld door een ander type vloer of andere kleuren. Groene en blauwe kleuren kunnen zorgen voor een rustig gevoel, terwijl oranje warmte en gezelligheid kan bieden.
Kleuren hebben invloed op kinderen van alle leeftijden. Een uitgebreide kleurenstudie kan inzicht geven in het effectief inzetten van kleuren in het onderwijs.
Activiteiten met Kleuren en Vormen
Kleurenweek
Kinderen kunnen gedurende een week elke dag in een bepaalde kleur naar het kinderdagverblijf komen. De broek, trui, schoenen of sjaal kunnen deze kleur hebben. Ook de begeleider komt in de betreffende kleur. Tijdens de kleurenweek kan Elmer de olifant elke dag langskomen met een opdracht die te maken heeft met de kleur van de dag. Om het kleurenfeest compleet te maken, kan de trakteren op iets in de kleur van de dag.
Vormen en Kleuren Spelletjes
Vormen Lied: Het liedje over vormen kan worden gezongen terwijl een cirkel (bijvoorbeeld een logiblok) rondgaat. Het kind dat het liedje beëindigt, houdt de vorm vast.
Kleuren en Rijmen: Kinderen zeggen twee kleuren achter elkaar na (bijvoorbeeld blauw, blauw - rood, groen - geel, rood). Vervolgens kunnen vragen worden gesteld als "Wat rijmt op rood?" of "Wat rijmt op groen?".
Wat is weg?: Enkele ronde en hoekige voorwerpen in de kleuren geel, rood en blauw worden in de kring gelegd. De kinderen sluiten hun ogen, een voorwerp wordt verwijderd, en ze moeten raden welk voorwerp weg is. Dit kan worden uitgebreid door ook te variëren in het aantal voorwerpen.
Kleurendobbelsteen: Een grote kleurendobbelsteen of een gewone dobbelsteen met zelfgeplakte kleuren wordt gebruikt. Kinderen gooien om de beurt en voeren een afgesproken activiteit uit bij de gegooide kleur.
Vormenspel op de speelplaats: Op de speelplaats worden grote vormen getekend (cirkel, vierkant, rechthoek, driehoek). Kinderen rennen naar de vormen op basis van opdrachten, zoals het benoemen van een vorm, het omschrijven van een vorm, of het noemen van een voorwerp dat die vorm heeft.
Op zoek naar vormen in de omgeving: Kinderen gaan op zoek naar vormen in de school, op de speelplaats of in de wijk. Foto's van gevonden vormen kunnen later in de klas worden opgehangen.
Vormen in de speelzaal: Kinderen worden uitgedaagd om met elkaar een cirkel, driehoek of vierkant te vormen.
Vormen wegen: Met een balans en logiblokken kunnen kinderen experimenteren met gewicht en vorm. Ze voorspellen wat er gebeurt als een vorm op de weegschaal wordt gelegd en proberen de weegschaal in evenwicht te brengen.
Vormen voelen: Met behulp van een voelzak of plastic zak kunnen kinderen vormen voelen en raden welke vorm het is, op basis van kenmerken als hardheid, dikte, grootte en kleur.
Vormen ervaren: Kinderen krijgen voorwerpen met duidelijke vormen en dozen waarin deze passen. Ze moeten raden welk voorwerp in welke doos zit door te schudden, te bewegen en te luisteren.
Vormenpoppetjes: Logiblokken worden uit een voelzak gehaald en op kleur of vorm neergelegd. Kinderen kunnen worden uitgedaagd om zelf figuren te maken met de blokken, zoals een boom (cirkel op een rechthoek).
Classificeren en ordenen: Met logiblokken worden vormen en kleuren besproken. Kinderen ontdekken hoe blokken gesorteerd zijn in hoepels (op vorm, kleur, grootte of dikte) en leggen de overige blokken erbij.
Meervoudige opdrachten - geheugen: Kinderen brengen logiblokken op basis van enkelvoudige opdrachten ('breng mij een geel blok', 'breng mij een cirkel'). De betrokkenheid kan vergroot worden door een verhaal om de opdracht heen te vertellen.
Voeldoos met vormen: Verschillende logiblokken worden in een voeldoos of voelzak gestopt, waarna kinderen voelen en raden welke vorm ze vasthouden.
Raden maar: Een precies dezelfde vorm als een voorbeeld in de kring wordt in een doos gestopt. Kinderen mogen de doos schudden, bewegen en luisteren om te raden welke vorm erin zit.
Wat is weg?: Enkele logiblokken worden op een rijtje gelegd. Kinderen sluiten hun ogen, een vorm wordt verwijderd, en ze moeten raden welke vorm weg is. Dit kan worden uitgebreid door te variëren in het aantal blokken en de kenmerken (grootte, dikte).
Logiblokkenrace: Kinderen rennen met een logiblok door de speelzaal en voeren opdrachten uit op basis van de kleur, vorm of grootte van hun blok.
Wie is het?: Kinderen staan met hun logiblok zichtbaar. De leerkracht kiest een blok in gedachten, en de kinderen stellen ja/nee-vragen om te raden welk blok het is.
Detectivespel met logiblokken: De logiblokken liggen in de kring. De leerkracht kiest een blok in gedachten, en de kinderen mogen ja/nee-vragen stellen om het blok te identificeren.
Zoek iemand die…: Kinderen krijgen een logiblok en moeten iemand zoeken met hetzelfde kenmerk (vorm, kleur, dikte) om groepjes te vormen.
Wie heeft ‘m?: Kinderen hebben een logiblok en verstoppen deze. De leerkracht noemt een specifiek logiblok, en het kind dat dit blok heeft, mag de kring uit.
Er zijn diverse printable pakketten beschikbaar die kinderen spelenderwijs laten oefenen met kleuren en vormen. Deze pakketten stimuleren niet alleen basisvaardigheden, maar ook concentratie, geheugen en fijne motoriek. Ze zijn ideaal voor thuis, de kinderopvang of de kleuterklas.
Printables kunnen ook worden gebruikt voor kinderfeestjes, babyshowers en andere gelegenheden om spelletjes te spelen.
tags: #thema #kleuren #en #vormen #kinderdagverblijf