Gefeliciteerd met je zwangerschap! Dit is een unieke en bijzondere periode, waarin je ongetwijfeld het beste voor je baby wilt. Wist je dat vaccinatie niet alleen vóór en tijdens de zwangerschap, maar ook na de bevalling belangrijk kan zijn? Vaccinatie tijdens de zwangerschap biedt bescherming aan zowel de moeder als de baby, en de antistoffen worden via de placenta doorgegeven.
Tijdens de zwangerschap is het lichaam kwetsbaarder voor bepaalde ziektes. Vaccinatie biedt hiertegen bescherming en geeft de (ongeboren) baby via de placenta beschermende stoffen mee.
Vaccinatie vóór de zwangerschap
Heb je een kinderwens? Controleer dan vóór de zwangerschap je vaccinatiestatus. Als je nog niet (volledig) gevaccineerd bent tegen mazelen, bof en rodehond (rubella), of als je nog geen waterpokken (varicella) hebt gehad, is het raadzaam om je vóór de zwangerschap te laten vaccineren.
Vaccinaties tijdens de zwangerschap
Tijdens de zwangerschap worden vier vaccinaties sterk aangeraden: tegen kinkhoest, RSV, griep en COVID-19. Deze vaccinaties beschermen jou tegen ernstige complicaties en geven je baby via de placenta antistoffen mee.
Kinkhoest (Pertussis)
Kinkhoest is een zeer besmettelijke luchtweginfectie die voor baby's levensbedreigend kan zijn. Het kan leiden tot ademhalingsproblemen, ademhalingsstilstand en in zeldzame gevallen zelfs tot overlijden.
De beste bescherming: vaccinatie
Het DTP-vaccin (difterie, tetanus, kinkhoest) biedt bescherming tegen kinkhoest, difterie en tetanus. Dit vaccin wordt bij voorkeur toegediend tussen de 24e en 32e week van de zwangerschap. Hierdoor maak je antistoffen aan die via de navelstreng naar je baby gaan, waardoor deze direct na de geboorte beschermd is.
Het DTP-vaccin is gratis voor jou en je gezin, zelfs als jullie het al eerder hebben ontvangen. Het is aan te raden om je bij elke zwangerschap opnieuw te laten vaccineren om ervoor te zorgen dat je baby voldoende antistoffen krijgt. Ook als je de 32 weken zwangerschap al voorbij bent, is vaccinatie tegen kinkhoest nog steeds aanbevolen voor de bescherming van je baby.
Vaccinatie van het gezin (Cocoonvaccinatie)
Als je tijdens de zwangerschap niet gevaccineerd bent, of het vaccin minder dan twee weken voor de bevalling hebt gekregen, is het aan te raden om alle nauwe gezinscontacten te laten vaccineren. Dit geldt als hun kinkhoestvaccinatie langer dan vijf jaar geleden is. Deze aanpak wordt cocoonvaccinatie genoemd.
RSV (Respiratoir syncytieel virus)
Het RSV-virus kan zeer gevaarlijk zijn voor baby's en tast de luchtwegen aan. Dit kan leiden tot piepende ademhaling, voedingsproblemen en uitdroging, wat ziekenhuisopname noodzakelijk kan maken.
Bescherming van je baby tegen RSV
Er zijn twee manieren om je baby te beschermen tegen ernstige RSV-infecties:
- Vaccinatie van de moeder tijdens de zwangerschap (28-36 weken): Als je tijdens het RSV-seizoen (oktober tot maart) bevalt, kun je jezelf laten vaccineren. De antistoffen die je aanmaakt, worden via de navelstreng doorgegeven en beschermen je baby tot ongeveer 5 tot 6 maanden na de geboorte tegen ernstige RSV-infecties die ziekenhuisopname vereisen. Er moet minimaal twee weken zitten tussen de kinkhoest- en de RSV-vaccinatie.
- Toediening van een beschermend geneesmiddel aan de baby na de geboorte: Dit is een middel met monoklonale antistoffen die rechtstreeks aan de baby worden toegediend via een injectie. Dit biedt directe bescherming voor 5 tot 6 maanden. Dit geneesmiddel wordt toegediend vlak na de geboorte als je tijdens het RSV-seizoen bevalt, of vóór of bij het begin van het RSV-seizoen.
Terugbetaling RSV-bescherming
Het ziekenfonds betaalt de RSV-vaccinatie of het beschermend geneesmiddel terug onder bepaalde voorwaarden. Je betaalt zelf nog een eigen bijdrage. Bespreek de terugbetalingsmogelijkheden en de beste optie voor jouw situatie met je arts. Een voorschrift van de huisarts of kinderarts is vereist.
Griep (Influenza)
Als je zwanger bent tijdens de herfst- en wintermaanden, is de griepprik een goede keuze. Deze vaccinatie vermindert de kans op griep en beschermt je baby in de eerste maanden na de geboorte. Griep kan gevaarlijk zijn voor zowel jou als je ongeboren kind.
COVID-19
Voor zwangere vrouwen met een hoog-risico zwangerschap of gezondheidsproblemen is vaccinatie tegen COVID-19 sterk aanbevolen. Ook voor gezonde zwangere vrouwen kan het nuttig zijn. Elke zwangere vrouw kan het hele jaar door een gratis COVID-19-vaccin krijgen.
Ouderpakket: Wetenschap eenvoudig uitgelegd: Moederlijke antilichamen en vaccins
Is vaccinatie veilig voor mijn baby?
Ja, vaccinatie met niet-levende vaccins is veilig tijdens de zwangerschap, zowel voor de moeder als voor de baby. De antistoffen die de moeder aanmaakt, worden doorgegeven aan de baby, wat bescherming biedt tegen diverse ziekten.
Belangrijk: Tijdens de zwangerschap mag je alleen niet-levende vaccins krijgen. Levend verzwakte vaccins, zoals die tegen mazelen, bof en rodehond (rubella) of het rotavirus, bevatten een verzwakte ziektekiem en worden afgeraden tijdens de zwangerschap. Als je per ongeluk toch een levend verzwakt vaccin krijgt tijdens de zwangerschap, is de kans op complicaties klein, maar bespreek dit altijd met je arts.
Veiligheid van vaccins
Als je twijfels of vragen hebt over de veiligheid van vaccins tijdens de zwangerschap, raadpleeg dan je huisarts, gynaecoloog, apotheker of vroedvrouw. Zij kunnen je adviseren over welke vaccinaties veilig zijn.
Reisvaccinaties kunnen ook tijdens de zwangerschap veilig en effectief zijn, maar dit dient altijd in overleg met een arts van een reiskliniek te gebeuren.
Welke vaccins zijn belangrijk tijdens een zwangerschap?
De vier belangrijkste aanbevolen vaccins tijdens de zwangerschap zijn:
- Griepvaccin: Beschermt zowel de moeder als de baby, omdat griep ernstige complicaties kan veroorzaken bij zwangere vrouwen, zoals vroeggeboorte of een laag geboortegewicht.
- Kinkhoestvaccin (DKT): Voorkomt dat baby's ernstig ziek worden van kinkhoest, een ziekte die jaarlijks leidt tot ziekenhuisopnames en soms sterfgevallen bij baby's. Het biedt ook bescherming tegen tetanus en difterie.
- Bescherming tegen RSV: Zowel vaccinatie van de moeder als toediening van een beschermend geneesmiddel aan de baby bieden bescherming tegen ernstige RSV-infecties.
- Coronavaccin: Aanbevolen voor zwangere vrouwen met een hoog-risico zwangerschap of gezondheidsproblemen, en ook nuttig voor gezonde zwangere vrouwen.
Vaccins die je niet mag krijgen tijdens de zwangerschap
Levend verzwakte vaccins, zoals die tegen rodehond (rubella) of waterpokken (varicella), worden afgeraden tijdens de zwangerschap. Het is ook belangrijk om zwangerschap te vermijden in de eerste maand na vaccinatie met deze vaccins. Dit komt door een theoretisch risico dat de verzwakte ziektekiem de baby kan bereiken.
Bijwerkingen van vaccins tijdens de zwangerschap
De bijwerkingen van vaccins tijdens de zwangerschap zijn niet anders dan bij niet-zwangere vrouwen. Mogelijke bijwerkingen zijn een rode plek op de injectieplaats, lichte koorts, hoofdpijn of spierpijn, die meestal binnen enkele dagen verdwijnen.
Combineren van vaccinaties
De meeste aanbevolen vaccins kunnen gelijktijdig worden toegediend. Alleen het RSV-vaccin kan beter niet gecombineerd worden met het kinkhoestvaccin; er dient minimaal twee weken tussen te zitten.
Vaccinatieschema voor je baby
Als je tijdens de zwangerschap gevaccineerd bent tegen kinkhoest, kan je baby het standaard vaccinatieschema volgen, waarbij de eerste kinkhoestvaccinatie op 3 maanden leeftijd wordt gegeven. Zonder deze maternale vaccinatie kan de eerste kinkhoestvaccinatie al op 2 maanden leeftijd plaatsvinden.
Specifieke situaties
In bepaalde situaties, zoals bij langdurige ziekenhuisopname, kan vaccinatie in het ziekenhuis plaatsvinden. Voor specifieke medische indicaties of contra-indicaties is het altijd raadzaam om professioneel medisch advies in te winnen.
Moeders die borstvoeding geven, kunnen zonder problemen vaccinaties ontvangen. De antistoffen in moedermelk bieden aanvullende bescherming, vooral in de eerste levensweken.
tags: #vaccineren #vlak #na #bevalling