Vastzittende en Loslatende Placenta: Oorzaken, Gevolgen en Risico's

Tijdens de zwangerschap speelt de placenta, ook wel de moederkoek genoemd, een vitale rol. Dit orgaan ontwikkelt zich in de baarmoeder en zorgt voor de aanvoer van zuurstof en voedingsstoffen naar de groeiende baby, terwijl het tevens afvalstoffen afvoert. Normaal gesproken laat de placenta na de geboorte van de baby vanzelf los van de baarmoederwand. Echter, in zeldzame gevallen kunnen er complicaties optreden, zoals een loslatende placenta (abruptio placentae) of een vastzittende placenta (retentio placentae), waaronder placenta accreta valt. Deze situaties kunnen aanzienlijke risico's met zich meebrengen voor zowel moeder als kind.

Loslatende Placenta (Abruptio Placentae)

Een loslatende placenta is een ernstige zwangerschapscomplicatie waarbij de placenta (gedeeltelijk) loslaat van de baarmoederwand voordat de baby is geboren. Dit kan de bloed- en voedingsstoftoevoer naar de baby verstoren.

Symptomen van een Loslatende Placenta

De symptomen kunnen variëren afhankelijk van de ernst van de loslating. Mogelijke tekenen zijn:

• Plotselinge buik- of rugpijn: Deze pijn kan variëren van mild tot zeer ernstig en voelt vaak anders dan normale zwangerschapskrampen. Het is belangrijk op te merken dat buikpijn diverse oorzaken kan hebben en niet direct een slecht teken hoeft te zijn.
• Vaginale bloedingen: Bloedverlies uit de vagina, variërend van licht tot hevig, is een belangrijk signaal.

Gevolgen van een Loslatende Placenta

De gevolgen kunnen ernstig zijn:

• Voor de baby: Door de verminderde toevoer van zuurstof en voedingsstoffen kan de baby groeivertraging oplopen of in ernstige gevallen zuurstoftekort ondervinden.
• Voor de moeder: Een loslatende placenta kan leiden tot hevige bloedingen, wat gevaarlijk is voor de moeder.

Wat te doen bij een Loslatende Placenta?

Een loslatende placenta is een medische noodsituatie. Bij het ervaren van een of meer van de bovengenoemde symptomen is het cruciaal om direct contact op te nemen met de verloskundige of naar het ziekenhuis te gaan. Snelle medische interventie kan vaak de beste zorg voor moeder en kind garanderen.

Vastzittende Placenta (Retentio Placentae) en Placenta Accreta

In zeldzame gevallen laat de placenta na de bevalling niet spontaan los. Dit wordt een vastzittende placenta (retentio placentae) genoemd. Een specifieke en ernstige vorm hiervan is placenta accreta, waarbij de placenta te diep in de baarmoederwand is gegroeid en niet gemakkelijk losgemaakt kan worden.

Wat is Placenta Accreta?

Bij placenta accreta hecht de placenta zich te diep vast aan de baarmoederwand. Dit kan ertoe leiden dat een deel of de gehele placenta na de geboorte van de baby aan de baarmoederwand blijft zitten. De aandoening komt voor bij ongeveer 1 op de 533 zwangerschappen.

Verschillende Types Placenta Accreta

Placenta accreta kent verschillende gradaties:

• Placenta Accreta: De placenta hecht zich aan de baarmoederwand, maar groeit niet door de wand heen en heeft geen invloed op de spierwand van de baarmoeder.
• Placenta Increta: De placenta is vergroeid met de baarmoederwand en hecht zich stevig vast aan de spierwand van de baarmoeder.
• Placenta Percreta: De placenta groeit door de baarmoederwand en spierwand heen, en kan zich in sommige gevallen vasthechten aan nabijgelegen organen zoals de blaas of de darmen.

Oorzaken van Placenta Accreta

De exacte oorzaak van placenta accreta is niet altijd duidelijk. Er wordt gedacht aan afwijkingen in het slijmvlies van de baarmoeder, vaak veroorzaakt door littekenvorming na eerdere ingrepen zoals een keizersnede of andere operaties in de baarmoeder. Echter, de aandoening kan ook voorkomen bij vrouwen zonder dergelijke voorgeschiedenis.

Symptomen van Placenta Accreta

Meestal zijn er geen specifieke symptomen van placenta accreta tijdens de zwangerschap. In sommige gevallen kan donkerrood vaginaal bloedverlies optreden, met name in het derde trimester. Dit bloedverlies kan ook een symptoom zijn van placenta previa (voorliggende placenta).

Risicofactoren van Placenta Accreta

Hoewel de oorzaak niet altijd bekend is, zijn er enkele risicofactoren:

• Operaties aan de baarmoeder: Inclusief keizersnedes, chirurgische verwijdering van vleesbomen, embolisatie van de baarmoederslagader en endometriumablatie. Hoe meer operaties, hoe hoger het risico.
• Eerdere zwangerschappen: De kans op placenta accreta neemt toe bij elke voorgaande zwangerschap.
• Leeftijd: Vrouwen ouder dan 35 jaar hebben een verhoogd risico.
• Placenta Previa: Een voorliggende placenta verhoogt het risico op placenta accreta.

Diagnose van Placenta Accreta

Vroeger werd de diagnose vaak pas na de bevalling gesteld. Tegenwoordig kan placenta accreta steeds vaker voorafgaand aan de bevalling worden vastgesteld met behulp van een echo. Indien de echobeelden niet duidelijk zijn, kan een MRI-scan uitsluitsel geven. Een vroege diagnose is essentieel om complicaties voor te bereiden en te beperken.

Behandeling van Placenta Accreta

Placenta accreta kan niet tijdens de zwangerschap worden behandeld, maar de risico's kunnen wel worden beperkt. Indien de diagnose wordt gesteld, zal de bevalling waarschijnlijk via een keizersnede plaatsvinden, vaak gevolgd door een hysterectomie (verwijdering van de baarmoeder). In sommige gevallen kan een hysterectomie worden vermeden. De arts zal de veiligste optie bespreken en bepalen of de keizersnede vervroegd wordt ingepland of dat gewacht wordt tot de voldragen zwangerschap.

Placenta Previa (Voorliggende Placenta)

Een placenta previa, ook wel voorliggende placenta genoemd, treedt op wanneer de placenta te laag in de baarmoeder is ingenesteld en (gedeeltelijk) de uitgang van de baarmoeder (baarmoederhals) bedekt. Dit kan leiden tot bloedingen tijdens de zwangerschap.

Vormen van Placenta Previa

• Placenta praevia totalis: De placenta bedekt de gehele baarmoedermond.
• Placenta praevia partialis: De placenta bedekt een deel van de baarmoedermond.
• Placenta praevia marginalis: De placenta ligt minder dan 2 centimeter van de baarmoedermond af, maar bedekt deze niet.
• Laagliggende placenta: De placenta ligt laag in de baarmoeder, maar meer dan 2 centimeter van de baarmoedermond af.

Risicofactoren voor Placenta Previa

Risicofactoren zijn onder andere eerdere keizersnedes, vruchtbaarheidsbehandelingen, eerdere baarmoederoperaties, roken, cocaïnegebruik, meerdere kinderen, meerlingzwangerschappen en toenemende leeftijd.

Symptomen van Placenta Previa

Het meest voorkomende symptoom is vaginaal bloedverlies, vaak zonder pijn, met name na 32 weken zwangerschap. Soms kan dit gepaard gaan met harde buiken, buikpijn of weeën-achtige pijn. Een ander mogelijk symptoom is dat de baby niet indaalt tegen het einde van de zwangerschap, omdat de placenta de uitgang blokkeert.

Diagnose en Behandeling van Placenta Previa

De diagnose wordt gesteld via echo-onderzoek, waarbij de ligging van de placenta wordt beoordeeld. Bij een laagliggende placenta rond 20 weken zwangerschap, wordt de ligging rond 32 weken opnieuw gecontroleerd. Bij een aanhoudende laagliggende placenta of placenta previa wordt de vrouw doorverwezen naar een gynaecoloog en vindt de bevalling in het ziekenhuis plaats. Behandeling hangt af van bloedverlies en zwangerschapsduur. Bij (nog) geen bloedverlies kan afgewacht worden met specifieke leefregels. Bij bloedverlies wordt de vrouw opgenomen in het ziekenhuis. Een keizersnede is vaak noodzakelijk, meestal gepland rond 37 weken zwangerschap om complicaties te voorkomen.

Andere Placenta Problemen

Naast loslatende placenta, placenta accreta en placenta previa, kunnen er andere problemen optreden:

Vastzittende Placenta na de Bevalling (Retentio Placentae)

Wanneer de placenta niet binnen een bepaalde tijd na de geboorte van de baby spontaan wordt uitgestoten (meestal binnen 30 minuten tot een uur), spreekt men van een niet-loslatende placenta. In dergelijke gevallen kan handmatige verwijdering van de placenta noodzakelijk zijn, vaak op de operatiekamer. Het grootste risico hierbij is overmatig bloedverlies (fluxus).

Achtergebleven Resten van de Placenta

Soms blijven delen van de placenta achter in de baarmoeder na de bevalling. Dit kan voorkomen dat de baarmoeder goed samentrekt, wat kan leiden tot hevig bloedverlies na de bevalling. Deze resten moeten zo snel mogelijk operatief worden verwijderd.

Afwijkende Vormen van de Placenta

De placenta kan ook afwijkende vormen hebben, zoals:

• Velamenteuze navelstrenginsertie: De navelstreng zit vast aan de vliezen rondom de placenta, wat de bloedvaten minder goed beschermt en kan leiden tot lagere groei van de baby.
• Marginale navelstrenginsertie: De navelstreng zit aan de rand van de placenta vast, wat ook de groei kan beïnvloeden.
• Vasa Praevia: Bloedvaten uit de navelstreng of placenta liggen voor de baarmoedermond. Dit is zeldzaam maar gevaarlijk, vooral bij een vaginale bevalling.
• Placenta Bilobata: De placenta bestaat uit twee delen, met bloedvaten die de delen verbinden.
• Placenta Circumvallata: Een deel van de placenta is niet bedekt met de vliezen, wat kan leiden tot bloedverlies en een verhoogd risico op vroeggeboorte of placentaloslating.

Bij afwijkende vormen van de placenta worden vaak extra echo's gemaakt om de groei van de baby en de placenta goed in de gaten te houden.

tags: #vastzittende #placenta #volgende #zwangerschap