Het vena cava syndroom, ook wel bekend als het syndroom van de onderste holle ader, is een veelvoorkomende kwaal die vooral optreedt in de latere stadia van de zwangerschap. Het syndroom ontstaat door druk van de groeiende baarmoeder op de onderste holle ader, een grote ader die bloed vanuit het onderlichaam terugvoert naar het hart. Deze druk kan leiden tot een plotselinge bloeddrukdaling, met symptomen als misselijkheid, zweterigheid en duizeligheid tot gevolg.
Wat is het Vena Cava Syndroom?
Tijdens een zwangerschap draagt de vrouw extra gewicht mee. Wanneer een zwangere vrouw op haar rug ligt, kan het gewicht van de baarmoeder precies op de onderste holle ader drukken. Dit belemmert de bloedtoevoer naar het hart en de hersenen, wat resulteert in een tijdelijk zuurstoftekort en de kenmerkende symptomen van het vena cava syndroom. Deze klachten verdwijnen doorgaans snel zodra de vrouw op haar zij gaat liggen of haar houding aanpast.
De klachten kunnen zich plotseling voordoen, bijvoorbeeld tijdens het liggen op de rug tijdens zwangerschapsgym of zelfs in bed. Het is belangrijk te weten dat het vena cava syndroom, hoewel vervelend, absoluut geen kwaad kan voor de moeder of het ongeboren kind. De bloedtoevoer naar de baby verloopt via de aorta, een andere grote slagader, waarop het vena cava syndroom geen invloed heeft.
Symptomen en Oplossingen
De meest voorkomende symptomen van het vena cava syndroom zijn:
- Misselijkheid
- Zweterigheid
- Duizeligheid
- Een gevoel van algehele malaise
De verloskundige of arts adviseert om bij deze klachten direct op de linkerzij te gaan liggen. Dit haalt de druk van de onderste holle ader en verlicht de symptomen. Een andere effectieve methode is om het gewicht iets naar links te verplaatsen, bijvoorbeeld door een kussentje onder de rechterheup te leggen of simpelweg door het lichaam naar links te draaien. Zelfs een kleine aanpassing in houding kan al voldoende zijn om de ader vrij te houden.
Het Vena Cava Syndroom en Keizersnede
Voor vrouwen die een keizersnede moeten ondergaan, kan het vena cava syndroom ook relevant zijn tijdens de operatie. In 2021 werd 18,1% van de bevallingen in Nederland via een keizersnede uitgevoerd. Wanneer een vrouw eerder een keizersnede heeft gehad en opnieuw zwanger raakt, staat zij mogelijk voor de keuze tussen een vaginale bevalling (VBAC) of een geplande keizersnede (CBAC).
Tijdens een keizersnede wordt de patiënt op de operatietafel geplaatst. Om het vena cava syndroom te voorkomen, wordt de operatietafel doorgaans licht gekanteld, zodat de druk op de onderste holle ader minimaal is. Pas op het moment dat de operatie begint, wordt de tafel volledig plat gelegd. Dankzij de medische apparatuur die tijdens de operatie wordt gebruikt, is een eventuele bloeddrukdaling direct zichtbaar op de monitoren, waardoor snel kan worden ingegrepen.
Inbrengen lijn CVK - animatie
Complicaties na een Keizersnede
Een eerdere keizersnede kan leiden tot een verhoogd risico op bepaalde complicaties bij volgende zwangerschappen en bevallingen. Een van deze complicaties is een uterusruptuur (scheuren van de baarmoeder), met een kans van ongeveer 0,3-0,47%. Hoewel dit relatief zeldzaam is, kan een uterusruptuur leiden tot ernstig bloedverlies (ernstige fluxus) en soms zelfs tot het verwijderen van de baarmoeder.
Daarnaast neemt bij herhaalde keizersnedes de kans op placenta praevia (placenta over de baarmoedermond) en placenta accreta (placenta diep in de baarmoederwand genesteld) toe. Deze aandoeningen kunnen leiden tot ernstig bloedverlies en vroegtijdige geboorte van de baby, met mogelijk een hysterectomie tot gevolg. Ook kunnen adhesies (verklevingen) en een niche (uitpuilend litteken) in de baarmoeder toekomstige zwangerschappen en vruchtbaarheid beïnvloeden.
Ernstige Maternale Morbiditeit in Nederland
Een studie naar ernstige maternale morbiditeit in Nederland gedurende een periode van twee jaar verzamelde 2552 gevallen, wat neerkomt op 7,1 per 1000 bevallingen. De meest voorkomende ernstige complicaties waren:
- IC-opnames: 847 gevallen (2,4 per 1000)
- Uterusruptuur: 218 gevallen (6,1 per 10.000)
- Eclampsie: 222 gevallen (6,2 per 10.000)
- Ernstige fluxus: 1606 gevallen (4,5 per 1000)
Niet-westerse immigranten hadden een 1,3 maal hoger risico op ernstige maternale morbiditeit dan westerse vrouwen. De letaliteit van ernstige maternale morbiditeit was 1 op 53. Dit betekent dat ernstige maternale morbiditeit ten minste 0,71% van de bevallingen in Nederland compliceert, met een verhoogd risico voor immigranten.
tags: #vena #cava #syndroom #keizersnede