Het veulenseizoen brengt veel vreugde met dartelende veulens in de wei. Echter, niet elk veulen start zijn leven onder de meest ideale omstandigheden. Soms vertoont een pasgeboren veulen afwijkend gedrag: het kan een slechte of geen zuigreflex hebben, weinig tot geen interesse tonen in de merrie, of doelloos ronddolen in de stal zonder het uier te kunnen vinden. Deze veulens worden ook wel 'dummy veulens' genoemd, een benaming die verwijst naar hun schijnbaar onintelligente gedrag.
Deze aandoening treft naar schatting 1 tot 2 procent van de pasgeboren veulens. Internist voor Paarden Esther Siegers van de Universiteitskliniek Paard legt uit: “Een gezond veulen staat doorgaans binnen 1 tot 2 uur na de geboorte op eigen benen en zoekt direct de uier van de moeder op om te drinken. Als dit uitblijft, kan er sprake zijn van een dummy veulen. De symptomen die een dummy veulen vertoont, kunnen twee hoofdoorzaken hebben: zuurstoftekort tijdens de dracht of de geboorte, of het uitblijven van een bepaalde hormonale aanpassing.”
De rol van 'Rebirth' of inbakeren
De techniek van 'rebirth', ook wel inbakeren genoemd, kan effectief zijn bij de tweede genoemde oorzaak. Esther Siegers licht toe: “Tijdens de dracht worden veulens door een specifiek hormoon in een soort slaaptoestand gehouden. Dit mechanisme voorkomt overmatige beweging in de baarmoeder, wat schadelijk zou kunnen zijn voor de merrie. Bij de geboorte, vermoedelijk door de druk in het geboortekanaal, verandert de hormoonsamenstelling. Dit 'wekproces' zorgt ervoor dat het veulen gaat staan en probeert te drinken. In gevallen van een snelle geboorte of een keizersnede kan er echter te weinig druk op het veulen zijn geweest, waardoor de hormonale omzetting uitblijft en het veulen in de slaaptoestand blijft.”
De laatste jaren is er meer bekendheid gekomen met het fenomeen 'rebirth' of 'foalsqueezing', een techniek die lijkt op inbakeren. Hierbij wordt met behulp van touwen een gesimuleerde druk van de geboorte nagebootst. Hoewel deze methode niet bij alle veulens succesvol is, werkt het bij sommigen uitstekend. Het veulen valt eerst in een soort slaap, alsof het zich weer in de baarmoeder bevindt. Vervolgens wordt het wakker gemaakt, waarbij de nagebootste druk wordt weggenomen. Indien succesvol, staat het veulen op en begint het te drinken, wat zijn kansen op een gezonde groei aanzienlijk vergroot.
De Madigan Squeeze: een specifieke techniek
Officieel staat deze techniek bekend als de Madigan Squeeze en wordt als zeer effectief beschouwd. Het principe is gebaseerd op het nabootsen van de drukpunten die normaal gesproken tijdens de geboorte worden geactiveerd. Deze druk helpt het veulen uit de prenatale 'trance' te komen. Sommige fokkers passen deze techniek al langer toe en geven aan dat het niet per se touwen vereist; het veulen op een specifieke manier vasthouden kan ook leiden tot een tijdelijke slaaptoestand, waarna het na ongeveer een kwartier op een bepaalde manier weer 'wakker gemaakt' kan worden, wat een reset-effect heeft.
Belang van veterinaire consultatie
Heeft u te maken met een dummy veulen, experimenteer dan niet zelf met technieken. Het is cruciaal om eerst uw dierenarts te raadplegen. Alleen een dierenarts kan vaststellen of er onderliggende medische problemen spelen die eerst aangepakt moeten worden, voordat de squeeze-techniek eventueel wordt toegepast.
Madigan Squeeze - Dummy Foal Squeeze
Voorbereiding op het veulenseizoen
Een voorspoedige dracht en geboorte begint met een fitte merrie. Een goede fysieke conditie stelt de merrie in staat om de bevalling beter aan te kunnen. Tot ver in de dracht kan de merrie nog worden ingezet voor sport of recreatie. Het is aan te raden om de merrie in de weken voorafgaand aan de geboorte te laten inenten tegen influenza en tetanus.
Indien de merrie in een stal zal veulenen, is het verstandig haar ruim van tevoren naar die stal te verhuizen. Dit stelt haar in staat om antilichamen aan te maken tegen de ziektekiemen die in de stal aanwezig zijn. Deze antistoffen worden via de biest aan het veulen doorgegeven, wat zorgt voor een eerste bescherming. Een merrie kan echter ook prima in de wei bevallen. In dat geval is het aan te raden een klein deel van de wei af te zetten, zodat de merrie ook 's nachts gemakkelijker gecontroleerd kan worden. Om de merrie te voorzien van voldoende vitaminen en mineralen, kan zij worden bijgevoerd met een basisbrok, hoewel goede kwaliteit ruwvoer de belangrijkste voedingsbron blijft.