Het breken van de vliezen, ook wel bekend als vroegtijdig gebroken vliezen of spontaan gebroken vliezen, is een belangrijk moment in de zwangerschap dat kan leiden tot de bevalling. Dit gebeurt wanneer de vruchtzak, die de baby en het vruchtwater omgeeft, scheurt. De vliezen bieden bescherming tegen ziektekiemen en houden het vruchtwater vast. Normaal gesproken breken de vliezen tijdens de bevalling, maar soms gebeurt dit eerder. Wanneer de vliezen breken vóór de 37e week van de zwangerschap, spreken we van vroegtijdig gebroken vliezen.
De Functie van de Vliezen en Vruchtwater
De vliezen, ook wel de vruchtwaterzak genoemd, vormen een beschermende omhulling voor de baby en het vruchtwater. Deze vliezen bieden bescherming tegen ziektekiemen en zorgen voor een stabiele omgeving voor de groei en ontwikkeling van de foetus. Het vruchtwater zelf speelt een cruciale rol: het maakt groei en beweging van de baby mogelijk, ondersteunt adembewegingen, en wordt ingeslikt door de baby. Normaal gesproken is vruchtwater helder tot grijs-wit van kleur, met witte vlokjes die bestaan uit huidschilfers en talg. Verkleuringen kunnen optreden door bijmenging van ontlasting van de baby (groen of bruin) of bloed (roze of rood).
Wat zijn Gebroken Vliezen?
Wanneer de vliezen breken, stroomt het vruchtwater naar buiten. Dit kan op verschillende manieren gebeuren:
- Een golf vruchtwater: Vaak komt er een grotere hoeveelheid vruchtwater in één keer vrij, vooral als de scheur zich bij de baarmoedermond bevindt.
- Langzaam druppelen: Het kan ook zijn dat het vruchtwater langzaam wegdruppelt, met kleine beetjes of in een geleidelijke stroom. Dit gebeurt vaker bij een hogere scheur in de vliezen.
Bij twijfel over vruchtwaterverlies is het belangrijk om contact op te nemen met de verloskundige. Vruchtwater is anders dan urine; het kan niet worden opgehouden en ruikt anders. De verloskundige kan helpen bepalen of het daadwerkelijk om vruchtwater gaat door middel van vragen en eventuele tests.
Oorzaken van Gebroken Vliezen
De precieze oorzaak van het spontaan breken van de vliezen is niet altijd duidelijk. Soms kan er sprake zijn van een aangelegde zwakke plek in de vliezen. Andere mogelijke factoren die kunnen bijdragen aan het breken van de vliezen zijn:
- Ontsteking: Een infectie kan de vliezen verzwakken.
- Hormonale veranderingen: Hormonen kunnen een rol spelen bij het verzwakken van de vruchtwaterzak.
- Druk: Verhoogde druk op de vliezen, bijvoorbeeld door harde buiken, een grote baby, of te veel vruchtwater, kan leiden tot breken.
- Enzymatische activiteit: Enzymen die geactiveerd worden tijdens het zwangerschaps- of bevallingsproces kunnen de vliezen verzwakken.
In ongeveer 10% van de gevallen begint de bevalling met het spontaan breken van de vliezen, zonder dat er al weeën zijn.
Vroegtijdig Gebroken Vliezen (Vóór 37 Weken)
Wanneer de vliezen breken vóór de 37e week van de zwangerschap, spreken we van vroegtijdig gebroken vliezen. Dit vereist extra aandacht en medische begeleiding. In de meeste gevallen wordt gekozen voor opname in het ziekenhuis om de gezondheid van moeder en kind nauwlettend te volgen en eventuele complicaties te voorkomen.
Risico's van Vroegtijdig Gebroken Vliezen
Het vroegtijdig breken van de vliezen brengt verhoogde risico's met zich mee:
- Infectie: De natuurlijke bescherming tegen de buitenwereld valt weg, waardoor ziekteverwekkers makkelijker in het vruchtwater kunnen komen en een infectie kunnen veroorzaken (chorio-amnionitis). Dit kan leiden tot weeën en het op gang komen van de bevalling.
- Longhypoplasie: Als de vliezen al vroeg in de zwangerschap breken (voor de 20e week), kan dit de ontwikkeling van de longen van de baby belemmeren, wat kan leiden tot ademhalingsproblemen na de geboorte. Na de 26e week is de kans op ernstige longhypoplasie kleiner, maar voldoende vruchtwater blijft belangrijk voor de longontwikkeling en bewegingsruimte van de foetus.
Leefregels en Adviezen bij Vroegtijdig Gebroken Vliezen
Bij vroegtijdig gebroken vliezen worden specifieke leefregels en adviezen gegeven om de risico's te minimaliseren:
- Bedrust: In principe wordt bedrust geadviseerd, hoewel de arts zal bepalen wat wel en niet is toegestaan.
- Hygiëne: Om infecties te voorkomen, wordt geadviseerd niet meer in bad te gaan en geen gemeenschap meer te hebben. Douchen is wel toegestaan. Zwemmen in open water of zwembaden wordt afgeraden.
- Controles: Regelmatige controles zijn essentieel om infecties of andere bijzonderheden tijdig op te sporen. Dit kan omvatten:
- Kweken: Afname van kweken uit de vagina en anus om te controleren op de aanwezigheid van bacteriën zoals groep B-streptokokken, die infecties kunnen veroorzaken. Bij een infectie wordt deze behandeld met medicatie.
- Temperatuurmeting: Dagelijkse meting van de lichaamstemperatuur, bij voorkeur rectaal (vier keer per dag). Een temperatuur van 37.8°C of hoger vereist contact met de verloskundige of gynaecoloog.
- Vruchtwatercontrole: Observatie van de kleur van het vruchtwater.
- Hartfilmpje (CTG): Een CTG van de baby wordt gemaakt om de conditie te beoordelen.
Wat Gebeurt Er Na het Breken van de Vliezen?
Nadat de vliezen zijn gebroken, kan de bevalling op gang komen. De timing hiervan varieert:
Gebroken Vliezen met Weeën
Als de vliezen breken en er direct weeën optreden, kan de bevalling beginnen. Bij weeën vóór de 34e week van de zwangerschap wordt in de meeste gevallen geprobeerd deze weeën te remmen met medicatie via een infuus. Als de weeën niet geremd kunnen worden, zal de baby vroegtijdig geboren worden en mogelijk opgenomen worden op de afdeling Neonatologie.
Gebroken Vliezen Zonder Weeën
Als de vliezen breken maar de weeën nog niet op gang komen, is er een kans dat de bevalling binnen 24 uur spontaan begint. In ongeveer 75% van de gevallen treden weeën op binnen 24 uur na het breken van de vliezen; 90% heeft binnen 48 uur weeën. Als de weeën na 24 uur nog niet zijn begonnen, wordt in veel regio's geadviseerd om naar het ziekenhuis te gaan voor observatie en eventuele inleiding van de bevalling. De beslissing om de bevalling in te leiden wordt genomen in overleg met de zorgverlener, waarbij de voordelen en nadelen worden besproken.
Bevalling animatie
Langdurig Gebroken Vliezen
Wanneer de vliezen langer dan 24 uur gebroken zijn voordat de baby geboren wordt, spreken we van langdurig gebroken vliezen. Vanaf dit moment is er een verhoogd risico op infectie, en wordt meestal geadviseerd om in het ziekenhuis te bevallen. Intensievere controles vinden plaats, waaronder een hartfilmpje van de baby en een kweek uit de vagina. Als er geen tekenen van infectie zijn en de conditie van de baby goed is, kan soms thuis verder worden afgewacht met verdere controles.
Inleiden van de Bevalling bij Langdurig Gebroken Vliezen
Langdurig gebroken vliezen kunnen een reden zijn om de bevalling in te leiden. Dit gebeurt meestal via een infuus met het weeënopwekkende hormoon oxytocine. De exacte timing van de inleiding wordt altijd individueel besproken.
Risico's en Complicaties
Hoewel de meeste bevallingen na gebroken vliezen normaal verlopen, zijn er potentiële risico's:
- Infectie: Het belangrijkste risico is een infectie voor zowel moeder als baby, vooral als er in de vagina is gevoeld na het breken van de vliezen. Tekenen van infectie kunnen koorts bij de moeder, een verhoogde hartslag van de baby, of verminderde beweging van de baby zijn.
- Longhypoplasie: Zoals eerder genoemd, kan ernstig vruchtwatertekort door vroegtijdig gebroken vliezen leiden tot onderontwikkelde longen bij de baby.
Wat te Doen bij Gebroken Vliezen?
Bij twijfel of vragen is het altijd raadzaam om contact op te nemen met de verloskundige of gynaecoloog. Specifieke situaties die directe melding vereisen zijn:
- Weeën die op gang komen (bij een tweede of volgende bevalling, bel als de weeën om de 5-7 minuten komen).
- Een lichaamstemperatuur van 37.8°C of hoger.
- Bloedverlies.
- Kleurveranderingen van het vruchtwater (groen, bruin, rood).
- Onwel worden of buikklachten.
- Verminderde beweging van de baby.
- Algemene ongerustheid.
In het St. Antonius Geboortezorg werken zorgverleners zoals gynaecologen, kinderartsen, verloskundigen en verpleegkundigen nauw samen om optimale zorg te bieden aan zwangere vrouwen en hun baby's. Zij streven naar een persoonlijke en zorgzame benadering, waarbij de wensen van de aanstaande ouders centraal staan.