Borstvoeding: Een Nieuwe Kijk op Normaliteit en Praktijk

Onderzoekers hebben aangetoond dat moeders die borstvoeding geven en baby's die borstvoeding krijgen, uiteenlopend borstvoedingsgedrag vertonen. In dit werk wordt geherdefinieerd wat 'normaal' is als het over borstvoeding gaat.

Onderzoek naar Borstvoedingsgedrag

De onderzoekers hebben gemeten hoeveel melk gezonde, uitsluitend aan de borst gevoede baby's van 1 tot 6 maanden die zich volgens de groeicurves van de Wereldgezondheidsorganisatie ontwikkelen, op een volledige dag innemen. Er werd dagelijks 4 tot 13 keer borstvoeding aan de baby's gegeven. Elke borstvoedingssessie duurde 12 tot 67 minuten en baby's dronken in die tijd gemiddeld 54 tot 234 ml melk. Dit resulteerde in een dagelijkse melkinname van 478 tot 1356 ml.

Definitie van een Borstvoedingssessie

Onder een borstvoedingssessie wordt een voeding verstaan aan een of twee borsten, of zelfs een clustervoeding waarbij de baby opnieuw naar de eerste borst gaat als hij klaar is met de tweede. Sommige baby's (30%) drinken altijd maar aan een borst, terwijl een minderheid (13%) altijd aan beide borsten drinkt. De meerderheid (57%) drinkt soms aan een borst en soms aan beide borsten.

Belangrijkste Bevindingen van het Onderzoek

Door middel van longitudinaal onderzoek kon dr. Kent bepalen of de variatie gerelateerd was aan de leeftijd van de baby. Dr. Kent heeft aangetoond dat tussen de leeftijd van 1 en 3 maanden de gemiddelde frequentie van de borstvoedingssessies (van 7,6 naar 6,6 per dag) en de gemiddelde duur van elke borstvoedingssessie (van 36 naar 29 minuten) afneemt, maar er tegelijkertijd sprake is van een toename van de gemiddelde hoeveelheid gedronken melk (van 106 naar 126 ml).

Tussen 3 en 6 maanden bleef de frequentie en de hoeveelheid gedronken melk tijdens elke borstvoedingssessie constant, terwijl de duur van elke borstvoedingssessie terugliep tot 23 minuten. Over de totale periode van 1 tot 6 maanden waarin de baby's uitsluitend borstvoeding kregen, zien we echter dat de totale hoeveelheid melk die de baby's dagelijks drinken, constant blijft.

Relevantie voor de Praktijk en Algemene Informatie over Borstvoeding

Dit onderzoek kan worden gebruikt om moeders meer zelfvertrouwen te geven over hun borstvoedingsproces. Variatie in borstvoedingsgedrag binnen het genoemde bereik bleek geen negatieve invloed te hebben op de groei van deze baby's.

De Voordelen van Borstvoeding

Borstvoeding is het geven van moedermelk aan het kind. Het is de beste voeding voor een baby: het zit vol met alle benodigde voedingsstoffen, energie en afweerstoffen die een kind nodig heeft. Wetenschappelijk onderzoek laat zien dat er voordelen zijn bij het geven van borstvoeding in plaats van kunstvoeding.

Energie en Voeding voor de Moeder

Borstvoeding geven, kost niet meer energie dan kunstvoeding geven, maar vraagt wel meer calorieën van de moeder. Het is dus is belangrijk om goed gezond en gevarieerd te eten en ook iets meer dan een niet-voedende moeder. Veel voedende moeders verliezen na de bevalling sneller hun lichaamsvetten die ze in de zwangerschap opgebouwd hebben, waardoor ze sneller afvallen, dit is dan voor veel vrouwen weer een handige bijkomstigheid.

Het Begin van Borstvoeding

In de eerste dagen na de bevalling kun je zo vaak borstvoeding geven als je denkt dat nodig is. Je weet vaak zelf (door instinct) wanneer je kind genoeg heeft gedronken. Het is wel belangrijk om de baby de eerste 2 weken minstens 8 voedingen per dag te geven. Dit heb jij als moeder nodig om voldoende melkcellen aan te maken en de baby heeft dit nodig om te groeien en zijn suiker op peil te houden.

Borstvoeding in Nederland

In Nederland wordt het kind tot ongeveer zes maanden met de borst gevoed. Daarna wordt door de meeste moeders langzaam afgebouwd. Hormonen in het lichaam en reflexen zorgen er voor dat de moeder van het kind melk aanmaakt. Het aanbod wordt daarbij op natuurlijke wijze afgestemd met de vraag van de baby. Hoe vaker de baby goed aan de borst drinkt en hoe beter de borst geleegd wordt, hoe meer melk het lichaam aanmaakt.

Praktische Aspecten van Borstvoeding

De Rol van de Verloskundige en Kraamverzorgster

De verloskundige of kraamverzorgster zal je uitleg geven over de basisprincipes van borstvoeding. Het is belangrijk dat dit individueel wordt afgestemd. Belangrijk bij het geven van borstvoeding is het goed aanleggen van de baby. Op die manier krijgt de baby voldoende melk binnen en beschermt het de borsten tegen pijn en andere kwaaltjes, zoals kloven of een borstontsteking. Ook hier zal de verloskundige of kraamverzorgster instructie bieden.

Houdingen voor Borstvoeding

• Madonnahouding: moeder zit rechtop met het kind op zijn zij op de buik van de moeder. Het hoofdje rust op de onderarm van de moeder.
• Aangepaste madonnahouding: zelfde als de madonnahouding, maar ditmaal ligt het kind op de arm van de moeder en wordt het hoofdje gesteund met de hand, terwijl de moeder met de andere hand de borst aanbiedt.
• Liggend op de zij: moeder ligt op haar zij met een kussen onder haar hoofd.
• Liggend op de rug: de moeder ligt op haar rug of gesteund achterover. Het kind ligt op de buik van de moeder (of deels op een kussen ernaast). Het voorhoofdje wordt gesteund door de hand van de moeder, zodat de kin goed tegen de borst van de moeder aan ligt.

Het Aanleggen van de Baby

Na het aanleggen biedt de moeder de tepel aan het kind aan door deze zachtjes te strijken over het mondje van de baby. De tepel ligt op neushoogte. Zodra de baby het mondje opent, beweegt de moeder het hoofdje rustig, maar stevig naar zich toe, waardoor de baby kan aanhappen.

Correcte Voedingspositie

Tijdens het voeden ligt het kind met zijn hoofdje en lijfje in een rechte lijn met de buik naar de moeder toe. Het hoofdje ligt net iets lager voor de baby en er is voldoende ruimte voor het kind om het hoofd te bewegen. Het hoofdje ligt ietsje achterover waardoor het neusje na het aanhappen vrij blijft. Eventueel kan de moeder de borst ondersteunen met haar hand, zonder al te veel druk uit te oefenen op het borstweefsel. De melkkanalen worden anders mogelijk verdrukt.

Stuwing en Lactatiekundige Zorg

Na een aantal dagen borstvoeding neemt de vocht- en bloedtoevoer naar de borsten toe en komt de melkproductie goed op gang: de borsten raken vol. Soms kan het voorkomen dat er stuwing optreedt. De borsten staan dan strak en gespannen. Hierdoor kunnen de tepels pijnlijk worden en krijgt de baby niet genoeg melk binnen, omdat hij/zij niet goed kan aanhappen. Als ondanks dit toch stuwing optreedt, is het wenselijk om een lactatiekundige in te schakelen. Die kan de nodige hulp leveren in deze situatie. Lactatiekundige zorg wordt niet vergoed vanuit de basisverzekering. Er kan wel een aanvullende polis worden afgesloten.

Afbouwen en Alternatieven voor Borstvoeding

Afbouwen van Borstvoeding

Hoe lang en vaak je moet kolven, hangt af van je persoonlijke situatie. Overleg dit met een kraamverzorgende, verpleegkundige of lactatiekundige. Na zes maanden heeft het kind meer nodig dan alleen borstvoeding. Je kunt dan langzaam kleine hapjes vast voedsel introduceren naast de borstvoeding. Eventueel kun je borstvoeding gaan afbouwen en vervangen voor een kunstvoeding in combinatie met vast voedsel. Het afbouwen doe je geleidelijk en samen met het kind.

Duur van Borstvoeding

Je bepaalt helemaal zelf hoe lang je borstvoeding blijft geven. Dit kun je ook laten afhangen van de vraag die je baby heeft naar borstvoeding. Als het aan de WHO ligt, blijft borstvoeding de belangrijkste voedingsbron gedurende de eerste twee jaar van het menselijk leven. Vanaf 6 maanden kan je jouw baby dus vaste voeding gaan aanbieden en de borstvoeding gewoon blijven voortzetten. Naarmate de vaste voeding toeneemt zal hij/zij vanzelf minder borstvoeding tot zich nemen en bouwt de hoeveelheid vanzelf af. Zo blijft het een kwestie van vraag en aanbod. Helemaal stoppen met borstvoeding kan als je kind er geen behoefte meer aan heeft of als je zelf bepaalde klachten ervaart tijdens het geven van borstvoeding.

Kolfen en Opslag van Moedermelk

Het Gebruik van een Kolfapparaat

Kolven is het halen van moedermelk uit de borsten. Hiervoor wordt vaak gebruik gemaakt van een kolfapparaat. Bij veel kraamzorgorganisaties is het mogelijk een kolf te huren. Met je eigen hand kolven is ook mogelijk. In het begin is het vaak lastig om te kolven, omdat de zogenaamde 'toeschietreflex' nog niet goed werkt. Deze reflex wordt normaal opgewekt als de baby aan de tepel zuigt. Dit maakt een hormoon vrij dat de melk uit de borst naar de tepel stuurt. Maar ook zonder baby kun je de toeschietreflex opwekken. Oefening baart kunst.

Opslag en Opwarming van Moedermelk

Moedermelk kan onder de juiste omstandigheden behoorlijk lang worden bewaard. Probeer wel om eerst de oudste voeding (die nog goed is) uit de koelkast of vriezer te gebruiken. Het zou zonde zijn om melk weg te gooien. De fles niet volledig te vullen met melk: bij het bevriezen van de melk zet deze namelijk uit. Het wordt afgeraden om moedermelk op te warmen in een magnetron of kokend water. Zo gaan voedingsstoffen verloren. Daarnaast kan de baby zich verbranden aan te warme melk. Eventueel kan het ontdooiproces op gang worden gebracht door de moedermelk onder lauw stromend water te houden en de temperatuur langzaam op te voeren tot maximaal 55 graden. Tot slot: moedermelk kan er na ontdooien wat vreemd uitzien. Dit is normaal. Door het flesje voorzichtig te schudden, ziet de melk er weer normaal uit.

Alcohol en Borstvoeding

Op basis van wetenschappelijk onderzoek wordt het drinken van alcohol afgeraden voor moeders met baby's van jonger dan een maand. Na deze periode is aangetoond dat het drinken van alcohol waarschijnlijk geen nadelig effect heeft op de baby, mits je matig drinkt. Dat betekent: twee keer per week een tot twee glazen alcohol. Bovenmatig alcohol drinken kan wel nadelig effect hebben op de baby. Dit wordt dan ook afgeraden. Per glas alcohol duurt het ongeveer twee tot drie uur nadat deze volledig uit het bloed is verdwenen. Wil je toch een of twee glazen alcohol drinken? Doe dit dan kort nadat je borstvoeding hebt gegeven. Tip: zorg wel dat je wat moedermelk in de koelkast hebt staan, zodat je je baby toch nog van melk kan voorzien als hij daarom vraagt.

Specifieke Situaties en Alternatieve Voedingen

Borstvoeding bij Medische Aangelegenheden

Het geven van borstvoeding is niet voor iedereen weggelegd. Bij een borstvergroting, een borstverkleining en/of hormonale problemen is het altijd verstandig om in de zwangerschap al contact te zoeken met een lactatiekundige IBCLC.

Keuzes bij Onvoldoende Melk of Problemen

1. Als het drinken uit de borst niet gaat of er is onvoldoende melk, dan is de eerste keuze om moedermelk van de eigen moeder te geven, door middel van kolven. Je kan deze melk dan geven m.b.v. een lepeltje, spuitje, cupje, een borstvoedingshulpset of een borstvoedingsvriendelijke fles.
2. Indien er geen of te weinig eigen moedermelk is, dan is de tweede keuze om moedermelk te geven van een andere moeder. Dit noem je donormelk. Het geven van donormelk, maar ook van andersoortige melk (kunstvoeding) brengt risico's met zich mee. Op moedermelknetwerk.nl kom je meer te weten over donormelk.
3. Indien het geven van donormelk niet mogelijk of niet wenselijk is, dan kan je kiezen voor een ander soortige melk, ook wel kunstvoeding genoemd. De kwaliteit van de kunstvoeding in Nederland is goed, anders mag deze ook niet verkocht worden. Welke soort melk je kiest is persoonlijk, dat zal ook afhangen van de kosten. Op voedingscentrum.nl lees je meer over het geven en klaarmaken van kunstvoeding.

Responsieve Voeding met Kunstvoeding

Ook het geven van kunstvoeding kan je op diverse manieren doen, denk hierbij aan je kindje wel aanleggen en dan gebruik maken van een borstvoedingshulpset, maar ook met de fles kan je je kindje op een responsieve manier voeden.

Kijk dan eens in het abc-dossier van borstvoeding.nl. Hier staan tal van problemen genoemd en mogelijke oplossingen.

tags: #who #norm #borstvoeding #achterhaald