Een normale zwangerschap duurt gemiddeld 40 weken, waarbij een periode tussen de 37 en 42 weken als normaal wordt beschouwd. Wanneer weeën optreden of de vliezen breken vóór de 37e zwangerschapsweek, spreken we van een (dreigende) premature bevalling. Een kind dat te vroeg wordt geboren, is nog niet volledig volgroeid en heeft daardoor speciale medische zorg nodig.
Wat is een (Dreigende) Vroeggeboorte?
Weeën zijn pijnlijke samentrekkingen van de baarmoeder die ervoor zorgen dat de baarmoedermond opengaat en de bevalling begint. Het is echter belangrijk op te merken dat niet alle zwangere vrouwen die met vroegtijdige weeën worden opgenomen, daadwerkelijk te vroeg bevallen. Echte weeën zijn doorgaans pijnlijk en regelmatig. In tegenstelling hiermee zijn 'harde buiken' normale samentrekkingen van de baarmoeder die niet regelmatig optreden, meer verspreid over de dag voorkomen en meer ongemak dan pijn veroorzaken, zonder ontsluiting te bewerkstelligen.
Soms kan een voortijdige bevalling beginnen met het breken van de vliezen. Vochtverlies kan hierop wijzen. Wanneer de vliezen vroegtijdig breken, kan dit de bevalling op gang brengen en tevens een verhoogd risico op infecties met zich meebrengen. Deze infecties kunnen zich via de vagina naar de baarmoeder en het kind verspreiden, met ziekte tot gevolg voor zowel moeder als kind.
In Nederland wordt ongeveer 7 tot 8% van alle baby's te vroeg geboren. Vaak is de specifieke oorzaak van vroegtijdige weeën, vroegtijdig gebroken vliezen en vroeggeboorte onbekend. Een belangrijke risicofactor is een eerdere vroeggeboorte; de kans op herhaling is dan groter.
Oorzaken van Vroeggeboorte
Hoewel de exacte oorzaak van een (dreigende) vroeggeboorte vaak onbekend blijft, zijn er diverse factoren die de kans hierop kunnen vergroten:
- Eerdere vroeggeboorte in de medische historie.
- Meerlingzwangerschap.
- Een eerdere operatie aan de baarmoedermond.
- Infecties.
- Roken, alcohol- en drugsgebruik tijdens de zwangerschap.
- Over- of ondergewicht van de moeder.
- In-vitrofertilisatie (IVF).
- Hoge leeftijd van de moeder.
- Verhoogde druk op de vliezen, bijvoorbeeld bij te veel vruchtwater.
- Vaginale bloedingen.
Symptomen van Dreigende Vroeggeboorte
Het tijdig herkennen van de signalen van een dreigende vroeggeboorte is cruciaal. Bel de verloskundige bij de volgende symptomen:
- Pijnlijke en regelmatige weeën: Deze voelen aan als hevige menstruatiekrampen en zorgen ervoor dat de buik hard wordt.
- Vochtverlies uit de vagina: Waterige afscheiding die mogelijk vruchtwater is, vooral als dit optreedt bij hoesten of niezen.
- Lage en constante rugpijn: Deze pijn neemt niet af bij houdingsverandering en kan gepaard gaan met een harde buik.
- Krampen in de onderbuik: Hoewel dit vaak bandenpijn is door het oprekken van de baarmoederbanden of het indalen van de baby, kunnen toenemende en pijnlijker wordende krampen duiden op vroegtijdige weeën.
- Bloedverlies uit de vagina.
Bij een premature rupture of the membranes (PROM), het voortijdig breken van de vliezen vóór de 37e zwangerschapsweek, is het belangrijk om te laten testen of het inderdaad om vruchtwater gaat. Hoewel het niet altijd betekent dat de bevalling binnen 24 uur plaatsvindt, verhoogt het wel het risico op infecties.
Diagnostiek bij Dreigende Vroeggeboorte
Bij verdenking op een dreigende vroeggeboorte zal de verloskundige doorverwijzen naar het ziekenhuis voor verder onderzoek. Dit kan omvatten:
- Inwendig onderzoek: Met een vaginaal toucher of een vaginale echo wordt gecontroleerd op ontsluiting.
- Echoscopisch onderzoek: Een echo via de buik geeft informatie over de hoeveelheid vruchtwater, de ligging van de placenta en de positie van de baby. Tevens kan de lengte van de baarmoederhals (cervix) gemeten worden, wat een belangrijke indicator is.
- Afname van een kweek: Met een wattenstaafje wordt gekeken naar eventuele infecties in de vagina en/of anus.
- Bloed- en urineonderzoek: Dit geeft aanvullende informatie over de conditie van de moeder en kan tekenen van infecties, zoals een blaasontsteking, aantonen.
- Cardiotocogram (CTG): Dit registreert de hartslag van de baby en de weeënactiviteit om de conditie van de baby te monitoren.
- Vruchtwatercontrole: Met een wattenstaafje wordt vaginaal vocht getest om te bevestigen of het vruchtwater is.
Behandeling en Preventie
De behandeling van een dreigende vroeggeboorte is afhankelijk van diverse factoren, waaronder de zwangerschapsduur, de conditie van moeder en kind, en de mate van ontsluiting.
Medicatie en Behandelingen
- Corticosteroïden: Deze bijnierschorshormonen worden toegediend via een injectie aan de moeder om de rijping van de longen en andere organen van de baby te versnellen. Dit is met name cruciaal voor baby's die vóór 34 weken geboren dreigen te worden. Het effect is na 12 uur meetbaar en optimaal na 24 tot 48 uur, met een werkingsduur van zeker een week. Bij moeders met diabetes kunnen de bloedsuikerspiegels tijdelijk verstoord raken.
- Weeënremmers: Het belangrijkste doel is het uitstellen van de bevalling, minimaal 48 uur bij minder dan 34 weken zwangerschap, om de corticosteroïden de tijd te geven in te werken. Een ander doel kan zijn om vervoer naar een gespecialiseerd ziekenhuis mogelijk te maken. Weeënremming kan via een infuus of in tabletvorm worden toegediend. Na 34 weken zwangerschap worden meestal geen weeënremmers meer gegeven.
- Antibiotica: Worden voorgeschreven bij tekenen van infectie om deze te bestrijden of te voorkomen. Indien de moeder GBS-drager is en vroegtijdig bevalt, kan preventieve antibiotica tijdens de bevalling worden geadviseerd.
- Magnesiumsulfaat: Wordt soms toegediend bij zwangerschapsduren onder de 30 weken om de hersenen van de baby te beschermen.
- Pessarium: Een rubberen ring die de druk op de baarmoedermond kan verlichten en de kans op ontsluiting verkleint. Dit wordt alleen toegepast als de vliezen niet gebroken zijn en de baarmoedermond nog voldoende lang is.
Preventie
Hoewel een vroeggeboorte nooit volledig te voorkomen is, kunnen bepaalde maatregelen het risico verkleinen:
- Gezonde leefstijl: Niet roken, geen alcohol en drugs gebruiken tijdens de zwangerschap.
- Progesteron: Het gebruik van progesteron tijdens een volgende zwangerschap kan de kans op herhaling van een vroeggeboorte verkleinen.
- Secundaire preventie: Bij vrouwen met een verhoogd risico (bijvoorbeeld na een eerdere vroeggeboorte of bij een korte baarmoederhals) kan secundaire preventie, zoals het toedienen van progesteron via de vagina of een cerclage van de baarmoederhals, worden overwogen.
Omgaan met een Dreigende Vroeggeboorte en Vroeggeboorte
Een dreigende vroeggeboorte kan een zeer spannende en onzekere periode zijn voor aanstaande ouders. Het ziekenhuis biedt ondersteuning door middel van informatie, begeleiding bij keuzes en gesprekken met specialisten, zoals een kinderarts (neonatoloog).
Bevalling van een Premature Baby
Een premature baby kan via de natuurlijke weg geboren worden, maar vereist tijdens de bevalling nauwkeurige bewaking van de harttonen. Een kinderarts is aanwezig of direct oproepbaar. Na de geboorte wordt de baby, afhankelijk van de zwangerschapsduur, direct naar een couveuse op de Neonatale Intensive Care Unit (NICU) of een kinderafdeling gebracht.
Zorg voor de Premature Baby
Premature baby's hebben speciale zorg nodig vanwege hun onrijpe organen. Dit kan ondersteuning bij de ademhaling, hulp bij voeding (vaak via een sonde, met moedermelk als voorkeur), antibiotica bij infecties en fototherapie bij geelzucht omvatten.
Borstvoeding
Borstvoeding is ook voor premature baby's van groot belang vanwege de gunstige effecten op het afweersysteem en de vertering. Hoewel premature baby's soms moeite hebben met zuigen, is het geven van moedermelk, eventueel afgekolfd en via sonde toegediend, zeer waardevol.
Gevolgen voor de Baby
Hoe eerder in de zwangerschap een baby wordt geboren, hoe groter de risico's op complicaties. Met elke week dat de zwangerschap langer duurt, nemen de overlevingskansen toe. Mogelijke gevolgen zijn onder meer moeite met ademhalen, voeding verdragen, op temperatuur blijven, stabiele bloedsuikerspiegel en een verhoogde vatbaarheid voor infecties.
Impact op de Ouders
Een vroeggeboorte kan ingrijpend zijn voor ouders. De onzekerheid, de zorgen om de baby en de afwijkende kraamtijd kunnen leiden tot diverse emoties. Het is belangrijk om steun te zoeken bij partner, familie, vrienden en medische professionals. Ook voor de partner zijn er uitdagingen, met zorgen gericht op zowel de moeder als de baby, en mogelijk oudere kinderen.
Verlofregelingen
Bij een vroeggeboorte gaat het zwangerschapsverlof vaak eerder in. Na de geboorte heeft de moeder recht op 16 weken betaald verlof. Indien de baby langer dan zeven dagen in het ziekenhuis verblijft na de bevalling, kan het bevallingsverlof verlengd worden.
Preventie bij Verhoogd Risico
Voor vrouwen met een verhoogd risico op vroeggeboorte (secundaire preventie) zijn er specifieke maatregelen:
- Progesteron: Vaginaal toegediend vanaf het tweede trimester tot minimaal 34 weken zwangerschap.
- Cerclage van de baarmoederhals: Een chirurgische ingreep om de baarmoederhals te verstevigen, toegepast bij specifieke risicofactoren.
Tertiaire preventie richt zich op het stoppen van vroegtijdige weeën wanneer deze al begonnen zijn, om tijd te winnen voor behandelingen zoals corticosteroïden.
tags: #zwakke #vliezen #en #vroeggeboorte