Centrale apneus bij pasgeborenen kunnen door een groot aantal aandoeningen worden veroorzaakt. Het is niet algemeen bekend dat ook bij te vroeg geboren baby's een ernstige vorm van apneu kan voorkomen. Bij continue bewaking en adequate behandeling zal dit verschijnsel bij het overgrote deel van deze baby's op termijn verdwijnen. Er is geen verband met wiegendood.
Wat is apneu bij premature baby's?
Er is sprake van apneu bij te vroeg geboren baby's bij een ademstilstand van meer dan 20 seconden. Deze vorm van apneu treedt meestal op bij kinderen die na een zwangerschapsduur van minder dan 34 weken zijn geboren. De aandoening is ernstiger en komt vaker voor naarmate de zwangerschapsduur korter was.
Bij deze kinderen is het gedeelte van de hersenen dat de ademhaling aanstuurt (het ademhalingscentrum) nog niet volledig uitgerijpt. Als gevolg hiervan kunnen zich herhaalde periodes voordoen waarin de normale ademhaling met een stokkende ademhaling wordt afgewisseld. Naarmate het ademhalingscentrum in de loop van de tijd verder uitrijpt, komen de periodes van apneu minder vaak terug en tegen de tijd dat het kind de voldragen leeftijd heeft bereikt, komen de aanvallen niet meer voor.
Een apneu is een adempauze, er komt dan lange tijd geen nieuwe lucht in de longen. Bij prematuren komt dit omdat het regelsysteem dat de ademhaling regelt en aanstuurt nog niet goed ontwikkeld en onrijp is. Hierdoor stoppen de ademhalingsbewegingen een tijdje waardoor de luchtstroom stopt. Dat kan ook komen door een verstopping in de luchtweg(en), maar dan maak je wel ademhalingsbewegingen. Korte adempauzes zijn op zich normaal, maar als een pauze te lang duurt, is dat een probleem. Je krijgt dan te lang geen nieuwe zuurstof binnen en je kunt geen kooldioxide kwijt, de hoeveelheid zuurstof in je bloed daalt (de saturatie) en de hoeveelheid kooldioxide stijgt. Je hart heeft hier ook last van en gaat langzamer werken, je hartslag daalt. Een te lage hartslag noemen we een bradycardie (brady). Hoe korter de zwangerschapsduur, hoe vaker premature apneus en bradycardiën (bradies) voorkomen. Als de prematuur verder rijpt, lukt het steeds beter om de ademhaling onder controle en stabiel te houden.
Bij zeer kleine premature pasgeborenen kan de apneu worden veroorzaakt door tijdelijke blokkering van de keelholte (als gevolg van een lage spierspanning of het naar voren buigen van de nek). Dit wordt 'obstructieve apneu' genoemd.
Oorzaken van apneu bij premature baby's
Diverse factoren kunnen leiden tot een ziekenhuisopname van pasgeboren baby's op de Neonatale Intensive Care Unit (NICU), waarbij ademhalingsproblemen een van de belangrijkste oorzaken zijn. Bij premature kinderen of kinderen met een laag geboortegewicht kan het centrale zenuwstelsel nog onvolgroeid zijn.
De hersenen vergeten soms het commando om te ademen door te geven. Dit type apneu is vaak van voorbijgaande aard en verdwijnt spontaan naarmate het zenuwstelsel rijpt. Sommige baby's hebben anatomische kenmerken die de bovenste luchtweg geheel of gedeeltelijk blokkeren, wat leidt tot obstructieve apneu.
Frequente infecties van de bovenste luchtwegen (zoals bronchiolitis, rhinitis of oorontsteking) kunnen de luchtwegen tijdelijk blokkeren en slaapapneu bij jonge kinderen bevorderen.
Factoren die het ontstaan van slaapapneu bij baby's kunnen verklaren zijn:
- Onrijpheid van het ademhalingscentrum: Dit is de meest voorkomende oorzaak bij prematuren.
- Structuur van de bovenste luchtweg: Baby's hebben kleinere en meer flexibele luchtwegen dan volwassenen, wat kan leiden tot obstructie.
- Unieke longmechanica: De longen en de manier waarop ze lucht binnenkrijgen en uitstoten zijn bij baby's nog niet volledig ontwikkeld.
- Specifieke slaapfases: Tijdens de REM-slaap, waarin de spierspanning zeer laag is, is de kans op apneu groter. Bij baby's neemt de REM-slaap een groot deel van de slaaptijd in beslag.
De etiologie is gerelateerd aan de onrijpheid van het ademhalingscentrum in de hersenen en de onvoltooide myelinisatie van de hersenstam, maar de exacte oorzaak is onbekend.
Diagnose van apneu
De diagnose van slaapapneu bij baby's wordt gesteld via polysomnografie, waarbij de oorzaak wordt bepaald door visualisatie van de luchtweg via endoscopie. Ernstige gevallen van slaapapneu bij baby's gaan vaak samen met uitgesproken hypoxemie of slaapfragmentatie.
Bij het observeren van het slaapgedrag kunnen diverse ademhalingsstoornissen worden waargenomen, inclusief periodiek ademhalen en apneu van prematuriteit.
Behandeling van apneu bij premature baby's
De behandeling van deze vorm van apneu is afhankelijk van de oorzaak. Apneu die door blokkering van de keelholte wordt veroorzaakt, kan worden verminderd door de pasgeborene op de rug of zij te laten liggen met het hoofd recht naar voren.
Als de apneuaanvallen vaker terugkomen en vooral als het kind een blauwachtige verkleuring van de huid vertoont, kan een geneesmiddel worden toegediend dat het ademhalingscentrum stimuleert, zoals cafeïne. Dit medicijn wordt toegediend via een slangetje in een bloedvat (infuus).
Als veelvuldige en ernstige aanvallen van apneu ondanks deze behandelingen niet kunnen worden voorkomen, moet het kind mogelijk worden behandeld met een CPAP (Continuous Positive Airway Pressure) of een beademingsapparaat. CPAP is een medisch apparaat dat de luchtwegen openhoudt met een constante luchtstroom. Afhankelijk van de ernst van de situatie kan de baby verschillende vormen van ademhalingsondersteuning nodig hebben.
Demonstratie van Bubble CPAP voor omgevingen met beperkte middelen door T. Wolbrink | OPENPediatrics
Er is geen onderzoek gedaan naar de behandelingsduur voor het gebruik van CPAP bij baby's. Aangezien elke patiënt en elk geval uniek is, zal de duur van de CPAP-behandeling variëren volgens individuele behoeften. Zodra een pasgeborene gestabiliseerd is met CPAP-therapie, worden verzorgers en ouders aangemoedigd om actief deel te nemen aan troostende interacties, zoals het geven van knuffels, en bij te dragen aan essentiële verzorgingstaken, zoals het verschonen van luiers. Ouders spelen een cruciale rol door emotionele steun te bieden en actief deel te nemen aan de zorg voor de baby tijdens het gebruik van CPAP. Open communicatie met het medische team is essentieel om eventuele zorgen aan te pakken.
Een aantal weken voordat ze de voldragen leeftijd bereiken, hebben bijna alle premature kinderen geen apneuaanvallen meer.
Innovatieve behandelingen en technologie
De geschiedenis heeft ons geleerd dat automatisering ons een hoop kan brengen, zoals structuur, verbetering en versnelling. Door middel van een combinatie van (wetenschappelijk) onderzoek en ontwerp is in het LUMC de BreatheBuddy ontwikkeld voor de automatisering van de behandeling van apneu bij premature baby's. Het doel van dit apparaat is om de tactiele stimulatie te automatiseren, wat de reactietijd van verpleegkundigen kan verkorteren en daarmee de duur van apneu, hypoxie en bradycardie kan verminderen.
Onderzoek heeft aangetoond dat een vertraging in responstijd de duur van apneu doet toenemen en leidt tot lagere SpO2 waarden. De omvang van deze uitdaging is toegenomen met de verhoogde overlevingskansen van baby's met een extreem laag geboortegewicht en de komst van Single Room Units (SRU).
Wetenschappelijke onderzoeken tonen aan dat automatische mechanische stimulatie een veelbelovende oplossing is voor het verbeteren van de behandeling van apneu bij prematuren. In een diermodel is aangetoond dat tactiele stimulatie een positief effect heeft op het stabiliseren van de ademhaling en dat de timing van de stimulatie daar een rol in speelt. Verschillende vormen van mechanische stimulatie - zoals vibrerende of pulserende hulpmiddelen - kunnen apneu, hypoxie en bradycardie voorkomen of verkorten.
De combinatie van ontwerp en wetenschappelijk onderzoek heeft geleid tot een patent voor de BreatheBuddy. In de komende maanden zal het concept vertaald worden naar een klinisch prototype en zal gestart worden met het evalueren van de haalbaarheid en veiligheid van het gebruik van de BreatheBuddy in de klinische praktijk.
Overige behandelingen en ondersteuning
De artsen die uw baby behandelen kijken welke behandeling uw baby nodig heeft, zoals hoeveel zuurstof en hoe hard dit naar binnen moet worden geblazen. Als uw baby maar kort hulp bij ademen nodig had, is de kans groot dat uw baby geen longschade krijgt. Als uw baby 28 dagen of langer extra zuurstof heeft gekregen, is er sprake van longschade door een te vroege geboorte.
Bij sommige baby's is er een kans dat de hersenen minder goed ontwikkelen als ze dexamethason krijgen. Bij baby's met een grote kans op longschade kan dexamethason de longschade verminderen en hierdoor ook beter zijn voor de hersenen. Dexamethason is een bijnierschorshormoon, ook wel corticosteroïd genoemd. Bijnierschorshormonen remmen ontstekingen en overgevoeligheidsreacties.
Vitamine A is ook belangrijk voor de groei en de botontwikkeling bij kinderen, evenals het afweersysteem tegen ziekteverwekkers. Ons lichaam kan vitamine A niet zelf maken. Daarom moeten we het via ons voedsel binnenkrijgen.
Bij dit beeld wordt het medicijn 'coffeine' toegediend, om de ademhalingsdrive te stimuleren. Als uw kind enkele dalingen van het zuurstofgehalte op een dag heeft en daar niet te vaak stimulatie voor nodig heeft, is dit acceptabel.
Bij de behandeling van aandoeningen is een multidisciplinair team van zorgverleners essentieel voor het bieden van de best mogelijke zorg.