Tijdens de zwangerschap is een goede voorbereiding op de bevalling essentieel. Door je te verdiepen in wat er gaat gebeuren, kun je je beter overgeven aan het proces en mogelijk minder pijn ervaren. Er zijn diverse manieren om je hierop voor te bereiden, zoals het volgen van cursussen.
Of je nu thuis of in het ziekenhuis bevalt, de benodigdheden voor de bevalling en de periode erna zijn grotendeels gelijk. Veel van deze artikelen zitten in het kraampakket, dat vaak door de zorgverzekering wordt verstrekt. Indien je geen kraampakket ontvangt, dien je dit zelf aan te schaffen.
Het belang van voorbereiding en benodigdheden
Een lijst met belangrijke telefoonnummers is onmisbaar. Ook zijn klossen nodig om het bed tot minimaal 80 cm hoogte te verhogen. De meeste kraampakketten worden via de zorgverzekering geleverd. Voor de baby zijn kledingstukken in maat 50 en 56 (truitjes, broekjes en rompertjes) benodigd.
Zwangerschap, die normaal 37 tot 42 weken duurt, is een bijzondere periode. Bij een dreigende vroeggeboorte is ziekenhuisopname noodzakelijk. Een vroeggeboorte kan veroorzaakt worden door vroegtijdige weeën en/of het vroegtijdig breken van de vliezen.
Vroegtijdige weeën en gebroken vliezen
Weeën zijn pijnlijke samentrekkingen van de baarmoeder die leiden tot ontsluiting en uiteindelijk de geboorte van de baby. Weeën die optreden vóór de 37e zwangerschapsweek worden als vroegtijdig beschouwd. Behandeling met rust en medicijnen kan de zwangerschap verlengen. Vroegtijdige weeën kunnen pijnlijk en regelmatig zijn, net als 'echte' weeën rond de uitgerekende datum. De oorzaak van vroegtijdige weeën is vaak onbekend.
Soms begint een voortijdige bevalling met het breken van de vliezen, ook wel PROM (premature rupture of the membranes) genoemd. Dit is het breken van de vliezen vóór de 37e zwangerschapsweek. Om PROM te bevestigen, neemt een zorgverlener een vaginale afscheidingstest af om vruchtwater te detecteren.
Na het voortijdig breken van de vliezen hoeft een vrouw niet per se binnen 24 uur te bevallen, zeker niet bij een jonge zwangerschapsduur. Mogelijke oorzaken van PROM zijn infecties van de vliezen of vagina, vaginale bloedingen, een vruchtwaterpunctie vroeg in de zwangerschap of andere medische ingrepen.
Medische begeleiding bij vroeggeboorte
Wanneer de vliezen breken vóór de 24e zwangerschapsweek en er geen klachten zijn, blijft de vrouw thuis met poliklinische instructies zoals rust en temperatuurcontrole. Vanaf de 24e week vindt opname in het ziekenhuis plaats om de baby de best mogelijke overlevingskansen te bieden.
Bij een zwangerschapsduur van minder dan 32 weken wordt de vrouw opgenomen op de Obstetrische High Care Unit (OHC), gespecialiseerd in de begeleiding van vroeggeboren kinderen. Baby's die hier geboren worden, gaan naar de Neonatale Intensive Care Unit (NICU) voor intensieve zorg en beademing. Baby's geboren tussen 32 en 37 weken worden opgenomen op de kinderafdeling.
Onderzoek en monitoring
Bij vroegtijdige weeën wordt onderzocht of er sprake is van dreigende vroeggeboorte. Dit gebeurt onder andere via een inwendig onderzoek (vaginaal toucher) om ontsluiting te beoordelen. Ook kan bloedonderzoek gedaan worden om infectiewaarden te controleren en wordt er een vaginakweek afgenomen om infecties op te sporen, wat bij PROM wekelijks herhaald wordt. Urineonderzoek en een cardiotocogram (CTG) worden gebruikt om de conditie van de baby en weeënactiviteit te monitoren.
Een cervix- of baarmoedermondmeting via een inwendige echo wordt uitgevoerd om de lengte van de baarmoedermond te bepalen. Bij vroegtijdige weeën die tot ontsluiting leiden, wordt de baarmoedermond korter.
Korte video over foetale hartslagbewaking
Behandeling en medicatie
Bedrust is cruciaal bij vroegtijdige weeën en dreigende vroeggeboorte om de baarmoeder zo min mogelijk te prikkelen. De mate van bewegingsvrijheid hangt af van de situatie, zoals ontsluiting of gebroken vliezen.
Om de longen van de baby versneld te laten rijpen bij een PROM of dreigende vroeggeboorte vóór 34 weken, wordt gedurende twee dagen een injectie gegeven. Om weeën te remmen, kunnen weeënremmers zoals Tractocile® (via infuus) of Indocid® (zetpil) worden voorgeschreven. Bij duidelijke tekenen van infectie bij moeder of kind wordt geen weeënremmende medicatie gegeven; antibiotica worden dan gestart.
Een pessarium, een rubberen ring, kan worden ingebracht om de druk op de baarmoedermond te verlichten en de kans op ontsluiting te verkleinen, mits de vliezen niet gebroken zijn en de baarmoedermond lang genoeg is.
Thuisbevalling voorbereidingen
Voor een thuisbevalling is een goede voorbereiding essentieel. Zorg dat er altijd een kraampakket in huis is, gevuld met o.a. celstofmatjes, kraamverbanden en gazen. Extra celstofmatjes, kraamverbanden (of inlegluiers) en tien 10x10 gazen kunnen worden aangeschaft. Vijf gestreken en gewassen hydrofiele luiers, verpakt in een schone plastic zak, dienen ook te worden toegevoegd.
Zorg voor goede verlichting in de bevallingsruimte, inclusief een verplaatsbare felle lamp en noodverlichting (zaklamp). Vanaf 37 weken dient het bed verhoogd te worden tot circa 80 cm met behulp van bedverhogers. Een waterbed kan niet verhoogd worden en is niet geschikt om op te bevallen. Bescherm de matras met een zeiltje.
Overige benodigdheden voor thuisbevalling
Verdere benodigdheden zijn twee huishoudemmers met vuilniszakken, een ondersteek en twee goed werkende warmwaterkruiken. De bevallingsruimte dient schoon te zijn om infecties te voorkomen. Indien de bevalling op een verdieping plaatsvindt, is het belangrijk dat deze bereikbaar is voor een brancard in geval van nood. Bij een gewicht boven de 100 kg wordt geadviseerd om met de verloskundigen te overleggen over de bevallingslocatie.
Een noodkoffertje met o.a. verzekeringspasje, zwangerschapskaart, identiteitsbewijs, fototoestel/videocamera, een celstofmatje voor de autostoel en een lijst met telefoonnummers is handig. Voor de moeder zijn een nachthemd, ondergoed, badjas, pantoffels, eventueel een voedings-bh, een T-shirt voor de bevalling, slippers/pantoffels/gympen, toiletspullen en dextro-energy van belang. Voor de baby zijn babykleertjes (twee stelletjes), een jasje en mutsje, en een Maxi-Cosi met dekentje nodig.
Praktische zaken na de bevalling
Binnen drie werkdagen na de geboorte dient de baby te worden aangegeven bij de burgerlijke stand. Meld de baby ook aan bij de zorgverzekeraar om onverzekerde kosten te voorkomen. De basisverzekering vergoedt kosten voor moeder en baby rondom de bevalling, maar er kunnen kosten ten laste komen van het verplichte eigen risico of een eigen bijdrage vereist zijn.
De coöperatie Geboortezorg Zuid aan Zee, waar het Van Weel-Bethesda Ziekenhuis deel van uitmaakt, streeft naar laagdrempelige en veilige geboortezorg. Een kraampakket is essentieel en kan worden aangevraagd bij de zorgverzekering of aangeschaft worden bij een drogist of apotheek.
De zorg voor een te vroeg geboren baby
Een te vroeg geboren baby heeft specifieke zorg nodig vanwege kwetsbaarheid en onrijpe organen. Het maagdarmstelsel is nog niet volledig ontwikkeld, waardoor voeding voorzichtig wordt opgebouwd. Borstvoeding heeft de voorkeur vanwege de lichte verteerbaarheid. Kolfen kan helpen om de borstvoeding op gang te brengen.
De onzekerheid rondom de zwangerschap en bevalling kan een intensieve periode zijn. Informatie wordt verstrekt via fotoboeken over de NICU en keizersneden. Bij vragen kan men terecht bij de verloskundig zorgverlener.
Bij een thuisbevalling is het belangrijk om contact op te nemen met de verloskundige bij regelmatige weeën, gebroken vliezen, helder rood bloedverlies, minder bewegingen van de baby of bij ongerustheid. Een bevalbad kan gehuurd worden via de praktijk.
De geboorte van een te vroeg geboren kind kan anders verlopen dan die van een voldragen baby, met name wat betreft de voorspelbaarheid van het ontsluitingsproces. Hoewel vaginale geboorte meestal plaatsvindt, is dit afhankelijk van de ligging en conditie van de baby. Na de geboorte wordt de baby direct opgevangen en naar de NICU-afdeling of kinderafdeling gebracht. Partners mogen mee om te kijken waar het kind komt te liggen.
Als de bevalling niet doorzet, kan men na advies van de verloskundig zorgverlener weer meer gaan bewegen. Bij stabiliteit kan ontslag naar huis volgen met het advies tot rust houden. Als de weeën afzakken maar de vliezen gebroken zijn, blijft men in principe opgenomen tot aan de bevalling, met mogelijkheid tot dagverlof of thuismonitoring vanaf 30-32 weken zwangerschap.
tags: #autostoel #bescherming #gebroken #vliezen