Sommige baby’s poepen niet iedere dag. Dat is niet erg zolang er regelmaat in zit en de ontlasting niet te hard wordt. Harde ontlasting is ontlasting die te lang in de darmen heeft gezeten, wat vervelend en pijnlijk kan zijn. Het belangrijkste is dat als je baby ontlasting heeft, dit zacht blijft.
Baby’s kunnen rood aanlopen als ze gaan poepen, wat de indruk geeft dat ze er last van hebben. Bij borstvoeding kan een baby 9 keer per dag ontlasting hebben tot 1 keer per 10 dagen. Dat is allemaal normaal zolang de ontlasting zacht is en je kind goed plast en goed groeit. Bij flesvoeding heeft een kind meestal 1 tot 3 keer per dag tot 1 keer per 3 dagen ontlasting. Zoals je ziet, zitten er grote verschillen in het gemiddelde aantal keer poepen. Heeft je kindje vaak een poepluier? Dan is dit dus normaal.
Symptomen van obstipatie bij baby's
Obstipatie kan verschillende klachten geven. Artsen spreken meestal van obstipatie als je baby twee of meer van de volgende klachten heeft:
- Je baby poept twee keer per week of minder.
- Hij houdt de ontlasting (onbewust) op.
- De ontlasting is hard, droog, keutelig en/of pijnlijk.
- Er zitten grote hoeveelheden ontlasting in de luier.
De dokter kan bij onderzoek de ontlasting in de darm van je baby voelen zitten.
Wat veroorzaakt obstipatie bij baby's?
Gelukkig is obstipatie meestal onschuldig. Bij het poepen spelen een hoop factoren een rol. Denk aan het maag-darmstelsel, zenuwstelsel, de spieren van de bekkenbodem en de anus. Deze moeten allemaal met elkaar samenwerken. Als een of meerdere van deze factoren even minder goed werkt, kan dat problemen geven.
In de eerste 6 maanden kan je baby ook een moeilijke ontlasting hebben, zonder dat hij last heeft van obstipatie. Zijn ontlasting is gewoon zacht, maar hij loopt toch rood aan en lijkt moeite te hebben met persen. Dit komt doordat het maag-darmstelsel zich nog aan het ontwikkelen is. Het gaat gelukkig na een paar weken vanzelf over. Bij maar 5 procent van de kinderen wordt een lichamelijke oorzaak gevonden voor de obstipatie. Voorbeelden van deze zeldzame oorzaken zijn de ziekte van Hirschsprung, cystic fibrose (taaislijmziekte) of een te traag werkende schildklier. Deze aandoeningen geven meestal al kort na de geboorte problemen. Cystic fibrosis en een traag werkende schildklier worden ook getest in de hielprik.
De rol van borstvoeding en flesvoeding
De ontlasting van je kleine hangt ook af van de voeding die hij krijgt, borst- of flesvoeding. Wanneer je baby borstvoeding krijgt, kan zijn ontlasting dunner zijn. Ook kan het aantal keer dat hij moet poepen verschillen, van tien keer per dag tot één keer per tien dagen. Bij sommige baby’s geeft de overgang van borstvoeding naar flesvoeding korte tijd obstipatieklachten. Ook met het wisselen van type of merk flesvoeding kunnen de darmen van je baby wat moeite hebben. Ze moeten wennen aan de nieuwe voeding en hebben tijd nodig om zich hieraan aan te passen. Ditzelfde geldt trouwens als je met de eerste hapjes vast voedsel begint.
Vezelrijke voeding
Vaak wordt gedacht dat kinderen met obstipatie minder vezelrijke voeding binnenkrijgen. Uit een onderzoek in Nederland blijkt dat dit niet klopt. Kinderen met obstipatie eten evenveel vezels als kinderen zonder obstipatie. Toch is het goed om erop te letten dat je baby genoeg vezels binnenkrijgt. Doe dit vanaf het moment dat je start met bijvoeding. Voedingsvezels zitten in groente, fruit en volkorenproducten. Het Voedingscentrum geeft duidelijke informatie over een gezond voedingspatroon met genoeg vezels.
Wanneer naar de huisarts bij obstipatie?
Als je kindje last heeft van obstipatie, is het goed om contact op te nemen met je huisarts. Voor jezelf en de huisarts helpt het om in een ‘poepdagboek’ bij te houden wanneer je kindje heeft gepoept. Neem in elk geval contact op wanneer je baby last heeft van de volgende klachten:
- Bloederige diarree
- Overgeven, waarbij het braaksel een gallige (gifgroene) kleur heeft
- Koorts
- Eczeem
- Andere klachten, al sinds de geboorte
De kans dat de obstipatie een lichamelijke oorzaak heeft, is groter wanneer hij één of een combinatie van bovenstaande klachten heeft. Zo kan obstipatie in combinatie met eczeem, slechte groei en/of luchtwegklachten bijvoorbeeld wijzen op een koemelkallergie.
Behandeling van obstipatie
De huisarts kijkt of je baby last heeft van obstipatie door je te vragen naar zijn klachten. Ook onderzoekt hij of zij je kindje. Meer onderzoek zoals bloedprikken is meestal niet nodig. Als het meevalt, zijn adviezen rondom de voeding van je kindje genoeg. Ziet de huisarts dat je kindje last heeft van obstipatie zonder duidelijke oorzaak? Dan kan hij een laxeermiddel voorschrijven. Vaak start de huisarts met een poeder dat je oplost in water (polyethyleenglycol, macrogol of forlax). Dit poeder maakt de ontlasting zachter. Je baby neemt het niet op in zijn lichaam, maar poept het weer uit. Daarom kan het niet zorgen voor ‘luie darmen’. Vaak is behandeling voor een langere periode (minimaal 2 maanden) nodig.
Onrustige nachten door obstipatie
Als je medicijnen hebt gekregen voor je baby, duurt het even voor deze gaan werken. Ondertussen kan je baby huilerig en onrustig zijn door de obstipatieklachten. Dit kan voor veel stress en bezorgdheid zorgen, vooral als je te maken krijgt met gebroken nachten. Blijf rustig en probeer hem op verschillende manieren te troosten. Bedenk dat het tijdelijk is en gelukkig geen kwaad kan. Vind je het te lang duren of vertrouw je de situatie niet? Neem dan contact op met je huisarts.
Wat te doen bij moeilijk poepen?
Als je baby last heeft van obstipatie kun je een aantal dingen doen om de klachten te verlichten of te verhelpen:
- Vezelrijke voeding: zoals broccoli, peren, pruimen, perzik, appels zonder schil. Biedt in plaats van geraffineerde granen of gepofte rijst gekookte granen aan, zoals gerst, haver of quinoa. Volkorenbrood, granen en zemelen voegen ook veel vezels toe waardoor water wordt vastgehouden en de ontlasting zachter wordt, dit kan helpen de obstipatie op te lossen.
- Beweging: Beweging versnelt de spijsvertering, waardoor dingen sneller door het lichaam gaan. Als je kind nog niet kan lopen, dan kun je de beentjes zachtjes bewegen, alsof je kind fietst.
- Massage: Zachte massages van maag en onderbuik kunnen de darmen stimuleren tot een stoelgang. Doe verschillende massages gedurende de dag, totdat je kind weer een stoelgang heeft.
Als je kind flesvoeding krijgt, is het belangrijk te controleren of je de voeding op de juiste manier volgens de verpakking klaar maakt. Vanaf 6 maanden is het belangrijk te weten of je baby wel voldoende vocht en vezels binnenkrijgt via vaste voeding. Je kunt dit overleggen met het consultatiebureau.
Baby’s verliezen snel vocht. Vooral bij warm weer of als de verwarming hoog staat. Dit komt doordat hun huidoppervlak relatief groot is. Om afvalstoffen kwijt te raken, hebben de nieren vocht nodig. Is er niet genoeg vocht, dan halen de nieren het vocht uit de darmen. Met als gevolg dat je baby gewoon plast, maar hardere ontlasting krijgt. Baby’s hebben in verhouding meer vocht nodig dan volwassenen.
Soms wordt gesproken van dyschezie, waarbij de spieren van de bekkenbodem en de buik niet goed samenwerken. Bekkenbodemspieren zijn de spieren onderin de buik. Deze moeten ontspannen om te kunnen poepen. Tegelijk moeten de spieren van de buik worden aangespannen om de ontlasting eruit te persen. Als uw baby goed groeit en drinkt, niet meer gaat spugen en zachte poep heeft, is het niet nodig om de anus te prikkelen met een thermometer.
De ultieme oefening tegen obstipatie
Wat als niets helpt?
Het aanpassen van het dieet van je kind (of van jezelf) zal bijna zeker helpen, maar als dat niet helpt, is het belangrijk om je huisarts te raadplegen. De huisarts kan een laxeermiddel voorschrijven, zoals Macrogol/Forlax. Dit poeder zorgt ervoor dat er meer water in de ontlasting blijft, waardoor deze zachter wordt en je baby makkelijker kan poepen. Soms krijgt je kind een micro-klysma voorgeschreven om het poepen weer op gang te brengen.
Bij 90% van de baby’s die last heeft van verstopping, wordt geen oorzaak gevonden. Verstopping is dus vaak onschuldig, maar wel erg vervelend! Je waarschuwt je huisarts als je baby minder dan twee keer per week ontlasting heeft, afvalt in gewicht en/of pijn heeft bij het poepen. Ook als je baby bloederige diarree heeft, gal braakt, of koorts of eczeem heeft is het verstandig om aan de bel te trekken.