Een navelbreuk, medisch bekend als hernia umbilicalis, is een veelvoorkomende aandoening bij pasgeborenen. Het wordt gekenmerkt door een zwelling ter hoogte van de navel, veroorzaakt door een zwakke plek in de buikwand van de baby. Deze zwakke plek is een overblijfsel van de opening die nodig was voor de navelstreng tijdens de zwangerschap. Bij de meeste kinderen sluit deze opening na de geboorte vanzelf, meestal rond het vijfde levensjaar. Als de opening niet volledig sluit, kan buikweefsel, zoals buikvlies of in zeldzame gevallen zelfs darmen, door deze opening naar buiten puilen, wat resulteert in een navelbreuk.
De prevalentie van navelbreuken bij kinderen is aanzienlijk; naar schatting heeft één op de 3 tot 10 kinderen in het eerste levensjaar een navelbreuk. Kinderen die te vroeg geboren zijn of een laag geboortegewicht hebben, lopen een verhoogd risico op het ontwikkelen van een navelbreuk.
Wat veroorzaakt een navelbreuk?
De anatomische achtergrond
Voor de geboorte is er een natuurlijke opening in de buikwand van de foetus waar de bloedvaten van de navelstreng doorheen lopen. Deze opening verbindt de navelstreng met de bloedvaten van het kind in de buikwand. Na de geboorte is deze opening normaal gesproken niet meer nodig en begint deze zich te sluiten. Bij de meeste kinderen sluit deze opening volledig rond het vijfde levensjaar, maar bij sommigen kan dit proces langer duren of onvolledig blijven.
De breukpoort
Wanneer de opening in de buikwand, ook wel de breukpoort genoemd, niet volledig sluit, kan het buikvlies naar buiten toe uitpuilen. In sommige gevallen kan ook een deel van het vetschort (omentum) of zelfs de darmen door deze opening naar buiten komen. Dit veroorzaakt de zichtbare zwelling rond de navel.
Symptomen en diagnose van een navelbreuk
Herkenning van de zwelling
Een navelbreuk manifesteert zich als een zwelling op de plaats van de navel. De grootte van deze zwelling kan variëren van één tot meer dan vijf centimeter. De breuk wordt duidelijker zichtbaar en kan groter worden bij verhoogde druk in de buik, zoals tijdens het huilen, lachen, persen bij ontlasting of hoesten. Wanneer het kind ontspannen is, zakt de zwelling vaak vanzelf weer in.
Klinisch onderzoek door artsen
Een arts kan de diagnose navelbreuk stellen op basis van het verhaal van de ouders en een lichamelijk onderzoek. De arts zal de grootte van de breuk beoordelen en nagaan of de breuk teruggeduwd kan worden. Dit terugduwen wordt ook wel reponeren genoemd. Bij een navelbreuk is de zwelling meestal zacht en makkelijk te hanteren. Als er twijfel bestaat over de diagnose, kan een ECHO-onderzoek worden ingezet om de diagnose definitief te stellen en de grootte van de breukpoort nauwkeurig te bepalen.
Beknelling: een zeldzame complicatie
Hoewel navelbreuken over het algemeen niet pijnlijk of gevaarlijk zijn, bestaat er een kleine kans op beknelling (inklemming). Beknelling treedt op wanneer weefsel, zoals een stuk darm, vast komt te zitten in de breukpoort en de bloedtoevoer wordt afgesloten. Dit kan leiden tot hevige buikpijnklachten, vaak in combinatie met misselijkheid en braken. In dit geval kan de navelbreuk er rood verkleurd en gespannen uitzien, en is het niet meer mogelijk om de breuk terug te duwen. Beknelling vereist onmiddellijke medische aandacht en mogelijk een spoedoperatie.
Behandeling en prognose van navelbreuken
Natuurlijk beloop
De meeste navelbreuken bij pasgeborenen verdwijnen vanzelf na verloop van tijd, meestal voordat het kind drie jaar oud is. Tot de leeftijd van zeven jaar is er nog steeds een kans dat de navelbreuk spontaan kleiner wordt of verdwijnt. Daarom wordt in veel gevallen een afwachtende houding aangenomen.
Wanneer is behandeling nodig?
Een behandeling is over het algemeen niet nodig als de navelbreuk geen klachten veroorzaakt. Chirurgie wordt overwogen in de volgende situaties:
- Wanneer de opening in de buikwand groter is dan 2,5 cm.
- Wanneer de navelbreuk na de leeftijd van 4-5 jaar nog steeds duidelijk aanwezig is.
- Wanneer de navelbreuk pijn of inklemming veroorzaakt.
- Om esthetische redenen, als de breuk storend wordt gevonden.
In gevallen van ingeklemde liesbreuken, die vaker voorkomen bij jongens, kan het noodzakelijk zijn om het ingeklemde weefsel direct te bevrijden, soms met de hand, maar vaak is een dringende operatie vereist om afsterven van weefsel te voorkomen.
Chirurgische correctie
Indien een operatie noodzakelijk is, wordt deze uitgevoerd door een kinderchirurg. Tijdens de ingreep wordt de opening in de buikwand dicht gehecht, waardoor de navelbreuk verdwijnt. Met deze operatie wordt bij voorkeur gewacht tot de leeftijd van vijf tot zeven jaar, om de kans op spontane sluiting te maximaliseren. Na een operatie bestaat er een kleine kans (0,5-2%) dat de navelbreuk opnieuw terugkomt.
Misvattingen over behandeling
Het afplakken van een navelbreuk met pleisters wordt niet aanbevolen en helpt niet bij het versneld sluiten van de breukpoort. Dit wordt soms nog wel eens gedaan, maar is medisch gezien niet effectief.
Buikwandbreuk - Wat is het?
Andere soorten buikwandbreuken
Naast de navelbreuk zijn er andere soorten buikwandbreuken die elders in de buikwand kunnen voorkomen:
- Bovenbuiksbreuk (epigastrische hernia): Deze bevindt zich boven de navel, op de middenlijn tussen de navel en het borstbeen. Vaak is het vetweefsel dat hier naar buiten puilt niet terug te duwen. Deze breuk geneest zelden vanzelf.
- Littekenbreuk (incisiehernia): Na een buikoperatie kan er een zwakke plek ontstaan in het littekenweefsel, wat kan leiden tot een breuk. Deze breuken zijn vaak moeilijk te herstellen en kunnen na een operatie terugkomen.
- Liesbreuk (inguinale hernia): Een opening tussen de buikholte en het lieskanaal. Dit komt vaker voor bij jongens en kan, indien ingeklemd, pijnlijk zijn en medische spoed vereisen.
- Waterbreuk (hydrocele): Een vochtophoping in het scrotum, vaak gerelateerd aan een open verbinding tussen de buikholte en het scrotum. Dit komt vaker voor bij jongens en geneest meestal vanzelf.
Bij deze andere soorten buikwandbreuken, met uitzondering van de navelbreuk, is de kans op spontaan herstel kleiner. Een operatie is dan vaker noodzakelijk, zeker als er klachten optreden of als er risico is op inklemming.
tags: #buikwandbreuk #ongeboren #kind