Borstvoeding en Spruw: Een Uitgebreide Gids

Spruw is een veelvoorkomende schimmelinfectie die zowel moeders die borstvoeding geven als hun baby's kan treffen. Deze infectie wordt veroorzaakt door de gist Candida Albicans, een micro-organisme dat van nature in het menselijk lichaam voorkomt, onder andere op de huid, in de mond en in de darmen. Hoewel deze gist meestal geen problemen veroorzaakt, kan een overgroei leiden tot klachten, met name bij baby's. Deze informatie is bedoeld voor moeders die borstvoeding geven en zelf last hebben van candidiasis (bij de moeder) of bij wie de baby spruw heeft.

Wat is Spruw en Candidiasis?

Bij baby's wordt de schimmelinfectie spruw genoemd, wat zich manifesteert als pijn in de mond, waardoor drinken bemoeilijkt kan worden. Bij de moeder spreekt men van candidiasis, wat zich kan uiten in de borsten, tepels en tepelhoven. Meestal gaat het hierbij om de Candida albicans gist. Veel moeders zijn drager van deze schimmel zonder er zelf last van te hebben.

Tijdens de bevalling kan een baby in aanraking komen met de Candida-schimmel van de moeder en daardoor spruw ontwikkelen. Baby's die te vroeg geboren zijn, een laag geboortegewicht hebben, of ziek of overgevoelig zijn, lopen een verhoogd risico op spruw. Ook het laten zuigen op een besmette vinger kan leiden tot overdracht. Wanneer een baby aan de borst drinkt, kan de schimmel vervolgens bij de moeder candidiasis veroorzaken, vooral bij een beschadigde huid, zoals tepelkloven.

Het is van cruciaal belang dat zowel de moeder als de baby behandeld worden wanneer spruw of candidiasis wordt vastgesteld, zelfs als slechts één van beiden symptomen vertoont. Dit om onderlinge herbesmetting te voorkomen.

Symptomen van Spruw en Candidiasis

Bij de baby (Spruw):

• Witte, plakachtige vlekjes in de mond, op de tong, lippen en het gehemelte die niet weg te vegen zijn.
• Onrustig drinken door pijn of jeuk.
• Een klakkend geluid tijdens het drinken, waarbij de baby de borst of speen vaak loslaat of weigert.
• Mogelijke pijnlijke billen.

Bij de moeder (Candidiasis):

• Pijn of jeuk aan de borsten, tepels en tepelhoven.
• Een gespannen, glanzende huid van de tepels.
• Een brandend gevoel of stekende pijn in de borst, soms ook tussen de voedingen door.
• De symptomen kunnen ook optreden zonder dat er zichtbare veranderingen aan de tepels zijn.

Het kan zijn dat er niet altijd iets bijzonders te zien is aan de tepels bij candidiasis.

Oorzaken en Risicofactoren

Naast de overdracht tijdens de bevalling, kunnen de volgende factoren bijdragen aan het ontstaan van spruw of candidiasis:

• Gebruik van antibiotica of hormoonpreparaten: Deze kunnen de natuurlijke balans van micro-organismen in het lichaam verstoren, waardoor schimmels de overhand kunnen krijgen.
• Verminderde weerstand: Ziekte, stress of een algemeen verzwakt immuunsysteem kan de groei van Candida bevorderen.
• Beschadigde huid: Kleine wondjes of kloofjes op de tepels bieden een gemakkelijke toegang voor de schimmel.
• Hygiëne: Onvoldoende hygiëne kan de verspreiding van de schimmel vergemakkelijken.

Behandeling van Spruw en Candidiasis

Een tijdige en zorgvuldige behandeling is essentieel om de klachten te verlichten en te voorkomen dat borstvoeding moet worden gestaakt. De behandeling is doorgaans gericht op zowel de moeder als de baby.

Behandeling bij de baby:

• Orale medicatie: Meestal wordt een anti-schimmelcrème, -gel of -suspensie voorgeschreven voor in het mondje van de baby. Vanaf 4 maanden kan miconazol-gel of een nystatine suspensie worden gebruikt. Deze medicijnen worden na elke voeding toegediend.
• Aandachtspunten bij toediening:
• Gebruik een schone vinger of een gaasje.
• Smeer het medicijn voorzichtig op de binnenkant van de wangen, het gehemelte, de binnenkant van de lippen en de tong.
• Smeer de gel goed uit om verstikking te voorkomen; smeer niet achter in de keel.
• Volg de instructies op de verpakking voor de dosering en frequentie.
• Billen: Indien de baby ook last heeft van luieruitslag door de schimmel, kan een antischimmelcrème op de billen worden gesmeerd.

Behandeling bij de moeder:

• Anti-schimmelcrème: Een crème voor de tepels en tepelhoven is de meest gebruikelijke behandeling.
• Orale medicatie: In sommige gevallen kan de arts orale medicatie in capsulevorm voorschrijven die in het hele lichaam werkt, vooral bij aanhoudende of diepe borstpijn.
• Gentiaanviolet: Dit is een paarse kleurstof die als natuurlijke behandeling kan worden gebruikt.

Belangrijk: Ga door met de behandeling gedurende één tot twee weken na het verdwijnen van de symptomen om terugkeer van de klachten te voorkomen.

Hygiënemaatregelen ter Preventie en Bestrijding

Goede hygiëne speelt een cruciale rol bij het voorkomen van de verspreiding van de schimmel:

• Handen wassen: Was de handen van zowel de moeder als de baby grondig, vooral voor en na het voeden en na het verschonen van de luier.
• Wasgoed: Was handdoeken, spuugdoekjes, kleding en zoogkompressen die in aanraking komen met de schimmel op minimaal 60°C (liefst 90°C).
• Zoogkompressen: Vervang zoogkompressen na elke voeding. Gebruik bij voorkeur katoenen varianten.
• Kolfapparatuur en flessenspeeltjes: Kook alle onderdelen van de kolfapparatuur, flessenspeeltjes en spenen dagelijks uit in kokend water met een beetje azijn gedurende minimaal 5 minuten.
• Afkolven en invriezen: Vries geen melk in tijdens een spruwinfectie, omdat de schimmel invriezen kan overleven. Na het verdwijnen van de infectie en de afronding van de behandeling, kan afgekolfde melk veilig worden ingevroren en gebruikt.
• Tepelreiniging: Spoel na elke voeding de tepels en tepelhoven af met water of een oplossing van water met een theelepel azijn (zuur is gistdodend). Verwijder vóór het voeden eventuele restjes medicatie van de tepels.
• Wegwerphanddoekjes: Gebruik wegwerphanddoekjes om de tepels te drogen.

Voeding en Leefstijl

Een gezond lichaam is de beste verdediging tegen een overvloed aan schimmel. Het is raadzaam om zo min mogelijk zoete en suikerhoudende producten te consumeren. Kies in plaats daarvan voor zure melkproducten zoals karnemelk, yoghurt en kwark, aangezien de schimmel zich voedt met suiker en niet goed gedijt in een zure omgeving.

Wanneer Medische Hulp Inschakelen?

Als u twijfelt over de diagnose, de klachten aanhouden ondanks behandeling, of als de infectie regelmatig terugkeert, is het raadzaam om contact op te nemen met een arts of lactatiekundige.

• Uw huisarts kan een diagnose stellen en de juiste medicatie voorschrijven.
• Bij aanhoudende klachten of terugkerende infecties kan doorverwijzing naar een dermatoloog nodig zijn.
• Lactatiekundigen kunnen ondersteuning bieden bij borstvoedingsgerelateerde problemen, waaronder spruw. De Vereniging Borstvoeding Natuurlijk biedt een lijst met lactatiekundigen.

Spruw en Reflux: Een Belangrijk Onderscheid

Het is belangrijk om spruw te onderscheiden van reflux, een veelvoorkomend probleem bij baby's waarbij melk terugstroomt vanuit de maag naar de slokdarm. Hoewel spugen vaak voorkomt bij baby's, kan overmatig spugen, of "verborgen reflux" (terugstromen zonder spugen), wijzen op een andere oorzaak.

Symptomen die op reflux kunnen wijzen zijn:

• Veelvuldig of overmatig spugen.
• Onrust en huilen tijdens of na de voeding.
• Slechte gewichtstoename.
• Ademhalingsproblemen.

De oorzaken van reflux zijn divers en kunnen variëren van een verkeerde aanlegtechniek en overproductie van melk tot anatomische beperkingen zoals een te korte tongriem. Behandeling van reflux vereist vaak een specifieke aanpak, soms met medicatie, en is gericht op het verminderen van de terugstroming en het verzachten van de irritatie van de slokdarm.

Belangrijk: Verwar de symptomen van spruw niet met die van reflux. Raadpleeg bij twijfel altijd een arts voor een juiste diagnose en behandeling.

tags: #borstvoeding #en #bruine #spuug