Het Bureau voor Toetsen & Beoordelen is verheugd met de Kwaliteitspiramide als leidraad. Hoewel het ontwikkelen, afnemen, beoordelen, analyseren, evalueren en verbeteren van toetsen deskundigheden vereisen, is de kennis hiervoor goed overdraagbaar. Dit betreft het microniveau van de toetsing, wat overeenkomt met de onderste twee lagen van de piramide.
Op macroniveau staat het verbinden van toetsen met leren centraal. Curricula en toetsprogramma's zijn hierbij sleutelbegrippen. Een toetsprogramma omvat zowel formatieve als summatieve toetsen, die afgestemd moeten zijn op het leerprogramma, de onderwijsvisie, kwalificaties, internationale standaarden, opleidings- of beroepsprofielen en wettelijke kaders. Een toetsbeleid biedt de nodige kaders hiervoor.
Het mesoniveau overbrugt de kloof tussen het micro- en macroniveau. Hierbij gaat het onder meer om de toetsorganisatie, inclusief de processen die leiden tot goede toetsen en beoordelingen. De examencommissie, verantwoordelijk voor de kwaliteitsborging van de toetsing, valt hier ook onder. Het aspect van digitaal toetsen is eveneens een onderdeel van de toetsorganisatie.
Om de toetsorganisatie effectief in te richten en alle aspecten van de piramide te realiseren, zijn toetsbekwame medewerkers essentieel. Een toets is nooit een doel op zich, maar een middel om een doel te bereiken. De keuze voor de juiste toets hangt af van het te behalen doel en het moment in het onderwijstraject.
Keuzes Maken voor de Juiste Toets
Om te bepalen welke toets passend is op welk moment in het onderwijstraject, moeten diverse keuzes gemaakt worden. Dit omvat de keuze van het toetsniveau in combinatie met het afnamemoment, de keuze tussen een niveau- of combinatietoets, en de keuze van de toetsversie en -variant.
Keuze Toetsniveau in Combinatie met Afnamemoment
Met de TOA-toetsen kan methodeonafhankelijk het niveau van een student worden vastgesteld en de afstand tot het eindniveau worden bepaald. Deze toetsen dienen als ijkpunt of examen. Om een toets van het juiste niveau te kiezen, is inzicht in het startniveau van de student en het te behalen eindniveau cruciaal. Op basis hiervan kunnen tussendoelen worden gesteld en passende toetsen gekoppeld worden.
Voorbeeld: Mbo-studenten op niveau 4 moeten aan het einde van hun opleiding Nederlands lezen op niveau 3F beheersen. Om hier gericht naartoe te werken, is het bepalen van het beginniveau middels een nulmeting, bijvoorbeeld met een 2F-3F-toets, essentieel. De resultaten van deze nulmeting maken het mogelijk om tussendoelen te formuleren en de momenten vast te stellen waarop specifieke niveaus (zoals 2F of 3F) behaald moeten worden. Gedurende het traject kunnen voortgangstoetsen (op niveau 2F-3F) worden ingezet om de behaalde tussendoelen te controleren en de voortgang te monitoren. Uiteindelijk meet een 3F-toets het eindniveau.
Over het algemeen is er enkele maanden onderwijstijd nodig voor significante groei. Het advies is om minimaal acht maanden aan te houden tussen twee toetsmomenten. Voor een driejarige opleiding zijn drie toetsmomenten doorgaans voldoende: een nulmeting, een voortgangsmeting en een examen. Bij twijfel, of bij studenten met uitzonderlijke ontwikkeling, kan een extra voortgangsmeting worden ingezet.
De taal- en rekentoetsen in de TOA bieden, naast een niveau-uitslag, ook een ontwikkelscore om de ontwikkeling binnen een referentieniveau of CEF-niveau zichtbaar te maken. Meer informatie hierover is te vinden op de website over ontwikkelscore.
Keuze Niveau- of Combinatietoets
Alle TOA-toetsen voldoen aan de kwaliteitscriteria om als examen te worden ingezet. Echter, het wordt aanbevolen om niveautoetsen (die één niveau meten) als examentoets te gebruiken en combinatietoetsen (die meerdere niveaus meten) voor nulmetingen en voortgangsmetingen. Op het tabblad 'examens' in de TOA zijn standaard alleen niveautoetsen te vinden. Combinatietoetsen bieden door het meten van een bredere range meer inzicht in het niveau en de voortgang van de student. Toetsen in de TOA kunnen worden gemarkeerd als nulmeting, voortgang, examen of herkansing.
Keuze Toetsversie
Binnen de TOA zijn van elke niveau- en combinatietoets verschillende versies beschikbaar. Deze versies meten hetzelfde niveau, maar bevatten andere toetsitems, waardoor een toets vaker kan worden afgenomen zonder dat studenten dezelfde items herhalen. Dit is nuttig voor bijvoorbeeld een nulmeting en een voortgangstoets, of voor een herkansing.
Keuze Toetsvariant
Voor de taaltoetsen die productieve vaardigheden meten (schrijven, spreken, gesprekken voeren) zijn er naast verschillende versies ook verschillende varianten beschikbaar. Deze varianten bevatten dezelfde toetsitems, maar verschillen in instructietaal en/of beoordelingsmodel. De keuze van het beoordelingsmodel (diagnostisch beoordelingsmodel - DB, of rubrics beoordelingsmodel - RB) hangt af van het doel van de toets. Meer informatie hierover is te vinden bij de keuze tussen diagnostisch en rubrics beoordelingsmodel.
Om te voorkomen dat collega's een variant van een toets als oefening gebruiken, is het verstandig om varianten van examentoetsen te blokkeren. Veel examencommissies en docenten willen de regie voeren over het toetsbeleid en de kwaliteit van het examen waarborgen. Het TOA Toetsplatform biedt hiervoor een nieuwe functie om zelf examens en toetsen vast te stellen.
Beoordeling van Toetsen
Het beoordelen van spreek-, gespreks- of schrijftoetsen gebeurt handmatig in de TOA. Bij het klaarzetten van een toets voor productieve vaardigheden kan gekozen worden voor het diagnostische beoordelingsmodel (DB) of het rubrics beoordelingsmodel (RB). Voor een (instellings)examen kan alleen een rubrics beoordelingsmodel worden gekozen. Na afname moet de toets aan een beoordelaar worden toegewezen in de TOA.
Bij het beoordelen van spreek- en gespreksproducties wordt gebruik gemaakt van de geluidsopname en/of het aantekeningenblad. Schrijftoetsen worden beoordeeld op basis van de taalproductie van de studenten, digitaal in de TOA of op papier. De beoordeling omvat de controle van precondities (minimale eisen) en de daadwerkelijke niveaubeoordeling. Pas na het voldoen aan de precondities start de niveaubeoordeling.
Ook is het mogelijk om een steekproef te doen op reeds beoordeelde producten. Waar 'toetsen' staat, kan ook 'examens' gelezen worden.
Eerlijk Toetsen
Eerlijk toetsen is een fundamentele voorwaarde voor goede toetsing. Bij JIJ! gaat eerlijk toetsen verder dan alleen valide en betrouwbare toetsen; het omvat ook betekenisvolle en ontwikkelingsgerichte toetsen. Een eerlijke toets meet wat beoogd wordt, met een eerlijke verdeling van leerstofonderwerpen en objectieve beoordeling zonder waardeoordeel.
Een eerlijke toets sluit aan bij de belevingswereld en het ontwikkelingsniveau van leerlingen. Goede toetsen zijn leerdoel- en criteriumgericht, waarbij resultaten worden gemeten aan de hand van succescriteria en/of referentiekaders. Toetsen moeten leerlingen een eerlijke kans geven om hun kennis en vaardigheden te tonen. Een goede toets is qua moeilijkheidsgraad en tijdsduur passend bij het niveau. Vergelijking van prestaties met eerdere prestaties van de leerling zelf wordt geprefereerd boven vergelijking met andere leerlingen.
Automatisch Beoordeelde Toetsen
De TOA streeft naar een zo eerlijk en efficiënt mogelijk toetsproces, waarbij toetsen zoveel mogelijk automatisch worden beoordeeld. Dit geldt voor toetsen als lezen, luisteren, taalverzorging, woordenschat, schrijfinzicht, rekentoetsen en de TOA intake MBO. Het toetsresultaat wordt bepaald op basis van de automatische beoordeling van de opgaven, en de resultaten zijn direct na afname beschikbaar.
Handmatig Beoordeelde Toetsen
Hoewel automatisering de beoordelingen zo vergelijkbaar en eerlijk mogelijk maakt, is het niet altijd mogelijk om alles tot in detail voor te schrijven, met name bij taalproductie. Daarom worden toetsen voor productieve vaardigheden (schrijven, spreken, gesprekken voeren) en deels ook toetsen Loopbaan en burgerschap handmatig beoordeeld door docenten.
Om het beoordelingsproces zo eerlijk en betrouwbaar mogelijk te maken, hanteert de TOA twee beoordelingsmodellen: het diagnostische beoordelingsmodel en het rubrics beoordelingsmodel. Meer informatie hierover is te vinden bij beoordelingsmodellen in de TOA.
tags: #bureau #peut #toetsen #voorwaarden