Kraamzorg en Ouderschapsverlof: Een Gids voor Nieuwe Ouders

De komst van een kind brengt veel veranderingen met zich mee, zowel op persoonlijk als op professioneel vlak. Om nieuwe ouders te ondersteunen, zijn er verschillende regelingen en voorzieningen, waaronder kraamzorg en ouderschapsverlof. Dit artikel geeft een overzicht van de mogelijkheden en regels rondom deze belangrijke aspecten.

Betaald Ouderschapsverlof: Een Nieuwe Stimulans

Vanaf 2 augustus 2022 is er een belangrijke wijziging doorgevoerd in de regeling voor ouderschapsverlof: ouders krijgen negen weken van dit verlof doorbetaald. Met deze maatregel wil het kabinet ouders stimuleren om daadwerkelijk gebruik te maken van het ouderschapsverlof.

Wat houdt ouderschapsverlof in?

In de eerste acht levensjaren van hun kind kunnen ouders in totaal 26 weken ouderschapsverlof opnemen. Dit verlof is in principe onbetaald, tenzij in de cao andere afspraken zijn vastgelegd. Voorheen nam slechts een derde van de ouders ouderschapsverlof op, voornamelijk omdat niet iedereen zich onbetaald verlof kan veroorloven.

De Nieuwe Regeling voor Betaald Ouderschapsverlof

Dankzij de inzet van onder andere de FNV is er een nieuwe wet aangenomen voor betaald ouderschapsverlof. Sinds augustus 2022 hebben beide ouders recht op negen weken betaald ouderschapsverlof, waarbij zij 70% van hun loon ontvangen. Dit betaalde verlof moet opgenomen worden in het eerste levensjaar van het kind. Als het verlof na het eerste levensjaar wordt opgenomen, is het onbetaald en kan het tot het kind 8 jaar oud is.

De uitkering tijdens deze negen weken bedraagt vijftig procent van het dagloon, tot maximaal vijftig procent van het maximum dagloon. Deze regeling wordt verzorgd door het UWV. Een belangrijke voorwaarde is dat de eerste negen weken van het verlof daadwerkelijk binnen het eerste levensjaar van het kind worden opgenomen.

Opbouw en Overige Verlofregelingen

De negen weken betaald ouderschapsverlof komen bovenop de reeds bestaande verlofregelingen: zestien weken zwangerschaps- en bevallingsverlof voor de moeder en zes weken geboorteverlof voor de partner. Over deze negen weken ouderschapsverlof bouw je wel vakantiedagen op, maar geen pensioen. Eventuele aanvullende afspraken hierover kunnen in de cao staan.

Voorwaarden en Aanvraag Ouderschapsverlof

Er zijn meerdere regels die bepalen of u recht heeft op ouderschapsverlof. U kunt voor meerdere kinderen tegelijk ouderschapsverlof opnemen, evenals voor uw pleegkind, stiefkind of aspirant-adoptiekind. De werkgever kan u vanwege een zwaarwegend bedrijfs- of dienstbelang vragen om het verlof anders in te roosteren. Als uw ouderschapsverlof samenvalt met een feestdag, geldt die dag gewoon als ouderschapsverlof en heeft u geen recht op een vergoeding.

Het is wettelijk mogelijk ouderschapsverlof op te nemen als u (gedeeltelijk) arbeidsongeschikt bent. Echter, het verlof kan problemen geven bij uw re-integratie. U dient er samen met uw werkgever voor te zorgen dat u zo snel mogelijk weer aan het werk kunt en bent verplicht hieraan mee te werken.

Als u in loondienst werkt en een kind krijgt, heeft u recht op 9 weken gedeeltelijk betaald ouderschapsverlof. Uw recht op ouderschapsverlof bedraagt 26 keer het aantal uren dat u per week werkt. U vraagt ouderschapsverlof ten minste 2 maanden van tevoren schriftelijk aan bij uw werkgever. Als u tijdens uw ouderschapsverlof met zwangerschapsverlof gaat, kunt u het ouderschapsverlof onderbreken of stoppen.

Kraamzorg: Essentiële Zorg na de Bevalling

Kraamzorg is de zorg die wordt verleend tijdens en na de bevalling, gericht op de moeder en het kind. Als u zwanger bent en binnenkort gaat bevallen, heeft u recht op kraamzorg. Hiervoor betaalt u een eigen bijdrage.

Wat houdt kraamzorg in?

De kraamzorg bestaat uit twee delen. Tijdens de bevalling ondersteunt de kraamverzorgende de verloskundige. Na de bevalling verzorgt en ondersteunt de kraamverzorgende u en uw baby. De kraamverzorgende controleert de gezondheid van u en uw baby, en biedt ondersteuning. Indien u een partner heeft of andere kinderen, begeleidt de kraamzorg u en eventueel uw partner tijdens de bevalling. Dit deel van de kraamzorg wordt partusassistentie genoemd en duurt tot 2 uur na de geboorte van de placenta.

Aanmelden en Vergoeding van Kraamzorg

U kunt zich aanmelden bij een kraamzorgorganisatie, vaak al vanaf de twaalfde week van de zwangerschap. U mag zelf kiezen naar welke organisatie u gaat, maar het is raadzaam om rekening te houden met de contracten die uw zorgverzekeraar heeft afgesloten, aangezien dit gevolgen kan hebben voor uw vergoeding.

Ongeveer twee maanden voor de bevalling vindt er een intakegesprek plaats met de kraamzorgorganisatie. Tijdens dit gesprek wordt een schatting gemaakt van het aantal uren kraamzorg waar u voor in aanmerking komt. Kraamzorg wordt vergoed uit het basispakket van de zorgverzekering. De duur van de kraamzorg varieert van minimaal 24 uur tot maximaal 80 uur. Wettelijk heeft u tot 6 weken na de bevalling recht op kraamzorg, maar in de praktijk wordt deze zorg doorgaans verleend tot en met dag 8 na de bevalling, en in sommige gevallen tot en met dag 10.

Eigen Bijdrage en Verschillende Locaties

Voor kraamzorg thuis betaalt u meestal een eigen bijdrage. In 2026 bedraagt deze € 5,70 per uur. Kraamzorg kan ook plaatsvinden in een kraam- of geboortecentrum. Indien u een aanvullende verzekering heeft afgesloten, kan een deel of de gehele eigen bijdrage worden vergoed. Voor informatie over vergoedingen in privéklinieken of zelfstandige behandelcentra kunt u het beste uw polis van de zorgverzekeraar raadplegen.

Andere Verlofregelingen in Nederland

Naast ouderschapsverlof zijn er nog diverse andere verlofregelingen beschikbaar voor ouders:

• Zwangerschaps- en bevallingsverlof: Moeders krijgen minimaal 16 weken verlof rondom de bevalling. Dit verlof gaat 4 tot 6 weken voor de uitgerekende datum in en de bevalling maakt deel uit van de minimaal 10 tot 12 weken verlof na de geboorte. De werkgever vraagt dit verlof aan bij het UWV.
• Partnerverlof (Geboorteverlof): De partner heeft recht op één werkweek volledig doorbetaald geboorteverlof. Deze dagen moeten binnen vier weken na de geboorte van het kind worden opgenomen.
• Aanvullend Geboorteverlof: Partners kunnen nog 5 weken aanvullend geboorteverlof opnemen, waarbij zij 70% van hun salaris ontvangen via het UWV.
• Adoptie- of pleegzorgverlof: Dit verlof gaat 4 weken voor de komst van het kind in en duurt uiterlijk tot 22 weken na de komst van het kind. U heeft recht op maximaal 6 weken dit verlof.
• Calamiteiten- en kort verzuimverlof: Dit verlof kan worden opgenomen voor noodsituaties of onvoorziene omstandigheden, zoals de bevalling van de partner, een ziek kind dat naar huis moet, of het overlijden van een naast familielid. Het verlof duurt zolang als nodig is om de directe noodsituatie op te lossen.
• Kortdurend zorgverlof: Dit verlof kan worden opgenomen om te zorgen voor een ziek partner, kind of ouder. De zorg moet noodzakelijk zijn en de zieke moet zorg nodig hebben die anders niet verleend kan worden. U mag maximaal 2 keer het aantal uren per week verlof opnemen per jaar.
• Langdurend zorgverlof: Dit verlof is bedoeld voor de verzorging van een ernstig zieke partner, ouder of kind. U heeft recht op maximaal 6 keer het aantal uren dat u per week werkt.

Kinderopvang: Opties en Aanvragen

Naast verlofregelingen is kinderopvang een belangrijk aspect voor werkende ouders. Er zijn verschillende opties:

• Kinderdagverblijf: Professionele opvang in groepen, gericht op structuur en sociaal contact met leeftijdsgenoten.
• Gastouderopvang: Kleinschalige en huiselijke opvang, vaak flexibeler in tijden en locaties.
• Familieopvang: Opvang door familieleden, zoals opa's en oma's. Dit is vaak vertrouwd en goedkoop, maar minder officieel geregeld.

Wanneer Inschrijven en Kosten

Het is raadzaam om zo vroeg mogelijk in te schrijven voor kinderopvang, bij voorkeur al in het tweede trimester van de zwangerschap, vanwege mogelijke wachtlijsten. Kinderopvang kan duur zijn, maar u kunt kinderopvangtoeslag aanvragen bij de Belastingdienst. De hoogte van de toeslag is afhankelijk van uw inkomen, het aantal kinderen en het aantal opvanguren. Het is belangrijk om dit tijdig zelf aan te vragen.

Belangrijke Tips voor Ouders

Om u te helpen bij het navigeren door deze regelingen, is het nuttig om een overzicht te maken van alle regelzaken (opvang, verlof, toeslagen) en deze af te vinken zodra ze geregeld zijn. Vergeet niet om een lager inkomen tijdig door te geven aan de Belastingdienst, aangezien u mogelijk recht heeft op extra toeslagen of minder belasting hoeft te betalen.

tags: #cao #kraamzorg #ouderschapsverlof