Veel vrouwen ervaren tijdens hun menstruatiecyclus niet alleen de bekende symptomen zoals krampen, een opgeblazen gevoel en bloedingen, maar ook hoofdpijn, waaronder migraine. Deze hoofdpijn kan gepaard gaan met misselijkheid, overgevoeligheid voor licht en geluid, en een algemeen ziek gevoel. Migraine is een vorm van hoofdpijn die drie keer vaker voorkomt bij vrouwen dan bij mannen en wordt gekenmerkt door een kloppende pijn aan één kant van het hoofd. Een migraineaanval wordt vaak getriggerd door hormonale schommelingen.
De Rol van Hormonen bij Hoofdpijn
Gedurende de maandelijkse menstruatiecyclus ondergaan de hormoonspiegels aanzienlijke veranderingen. Vooral de daling van oestrogeen vlak voor de menstruatie (ervan uitgaande dat er geen zwangerschap is) kan een trigger zijn voor hoofdpijn. Oestrogeen speelt een belangrijke rol bij de regulatie van de cyclus en heeft invloed op de chemische stoffen in de hersenen die verband houden met hoofdpijn.
Migraine wordt veroorzaakt door een verstoorde samenwerking tussen zenuwen en bloedvaten in de hersenen. Hormonale migraine is een specifiek type migraine dat optreedt als gevolg van schommelingen in hormoonniveaus, met name oestrogeen. Wanneer oestrogeenniveaus dalen, kunnen de bloedvaten in de hersenen verwijden, wat kan leiden tot migraineaanvallen. Dit gebeurt meestal in de dagen direct na de eisprong en voor de menstruatie, periodes van sterke hormoondalingen.
Een daling in oestrogeen kan ook leiden tot een daling van het serotoninegehalte in het hoofd, wat de kans op migraine verder vergroot. Ontstekingsreacties en vaatverwijdende en vernauwende stoffen kunnen eveneens een rol spelen bij het triggeren van migraine. Een oestrogeendominantie, waarbij er een overschot aan oestrogeen is ten opzichte van progesteron, wordt ook genoemd als mogelijke oorzaak van hormonale migraine. Dit kan worden veroorzaakt door tekorten aan bepaalde voedingsstoffen, een hoog vetpercentage, of blootstelling aan xeno-oestrogenen uit bestrijdingsmiddelen, soja, plastic en chemische verzorgingsproducten.
Menstruele Migraine: Kenmerken en Behandeling
Menstruele migraineaanvallen worden vaak als ernstiger ervaren dan 'normale' migraines en reageren minder goed op behandeling. Ze kunnen ook langer aanhouden. Minder dan tien procent van de vrouwen ervaart 'zuivere menstruele migraine', wat betekent dat migraine alleen rond de menstruatie optreedt. De meeste vrouwen hebben ook op andere momenten in de cyclus last van migraine.
Preventieve Behandelingen
Bij frequente migraineaanvallen rond de menstruatie kan een preventieve behandeling worden overwogen. Er is echter geen universele behandeling die voor iedereen werkt; het is vaak een proces van trial-and-error. Overleg met een huisarts is hierbij essentieel.
1. Hormonale Behandelingen
- Als je de anticonceptiepil slikt en last hebt van migraine tijdens de stopweek, kan het doorslikken van de pil een optie zijn. Een eenfase-anticonceptiepil mag doorgaans niet langer dan drie maanden achter elkaar worden doorgeslikt.
- Vrouwen met migraine met aura die roken, mogen de anticonceptiepil niet gebruiken vanwege een verhoogd risico op een herseninfarct.
- Het toedienen van extra oestrogeen in tablet- of pleistervorm wordt niet meer geadviseerd als preventieve behandeling van menstruele migraine wegens onvoldoende bewijs voor de effectiviteit.
2. Bètablokkers
Bètablokkers, zoals metoprolol en propranolol, die ook bij reguliere migraine worden ingezet, kunnen helpen bij het voorkomen van menstruele migraineaanvallen. Mogelijke bijwerkingen zijn vermoeidheid en een verminderd libido.
3. Triptanen
Triptanen zijn medicijnen die specifiek zijn ontwikkeld voor de behandeling van migraineaanvallen. Er is onderzoek gedaan naar hun effectiviteit bij het voorkomen van menstruele migraine, en huisartsen beschouwen het als een mogelijke optie. Een nadeel van preventieve behandeling met triptanen of pijnstillers is het potentiële risico op medicijn-overgebruikshoofdpijn bij dagelijks gebruik.
De Eisprong en Bijbehorende Klachten
De eisprong, of ovulatie, is het moment waarop een eicel vrijkomt uit een van de eierstokken. Dit vindt idealiter plaats in het midden van de menstruatiecyclus. Na de eisprong reist de eicel door de eileider, waar bevruchting kan plaatsvinden. De eisprong wordt gezien als een belangrijk moment in de cyclus, waarbij de kwaliteit van de eicel en het baarmoederslijmvlies beïnvloed kan worden door leefstijlfactoren in de laatste 90 dagen voor de eisprong.
Ovulatie Hoofdpijn
Hoofdpijn rond de eisprong, vaak aan de zijkant van het hoofd of boven de ogen, kan verband houden met de leverenergie en de galblaasmeridiaan. Deze hoofdpijn is vaak goed behandelbaar en verbetering van de lever-galblaasenergie kan leiden tot een algeheel beter welzijn.
Andere Ovulatie Gerelateerde Klachten
- Pijnlijke ovulatie: Een zeer pijnlijke eisprong kan wijzen op cystes of andere onderliggende oorzaken. Met Chinese kruiden, acupunctuur en leefstijlveranderingen kunnen deze klachten behandeld worden.
- Misselijkheid rond de eisprong: Dit wordt veroorzaakt door snelle veranderingen in oestrogeen en LH-niveaus. Acupunctuur en kruiden kunnen helpen de hormonen te balanceren.
- Duizeligheid tijdens ovulatie: Dit kan wijzen op een bloedleegte of lever stagnatie. Brandnetelthee, lavas of Chinese engelwortel en gemberthee kunnen ondersteunend werken.
- Emotionele schommelingen rond de eisprong: Stagnatie van energie kan leiden tot stemmingswisselingen. Ontspanning en het uiten van emoties kunnen helpen.
Het In Kaart Brengen van de Cyclus
Gezien de invloed van hormonen op hoe we ons voelen, kan het nuttig zijn om de eigen menstruatiecyclus in kaart te brengen. Door bij te houden wanneer men zich energiek voelt, wanneer men liever binnen blijft, en wanneer migraineaanvallen optreden, kan men patronen herkennen. Een hoofdpijndagboek kan hierbij helpen en kan besproken worden met een behandelaar.
Leefstijladviezen en Behandeling
Hoewel hormonale migraine niet volledig genezen kan worden, zijn er diverse manieren om de frequentie en intensiteit van de aanvallen te verminderen:
- Hormoonbalans: Zorg voor een goede hormoonbalans door de lever te ondersteunen bij het afbreken van hormonen en de aanmaak ervan te reguleren. Voedingsstoffen zijn hierbij essentieel.
- Voeding: Een dieet gericht op het verminderen van oestrogeendominantie, voldoende omega-3 vetzuren, en het vermijden van triggers zoals koffie, pittig voedsel, alcohol en roken tijdens de Yinne fase van de cyclus kan helpen.
- Beweging en Ontspanning: Vrije beweging, plezier, stressreductie, en contact met de natuur zijn belangrijk voor de leverenergie.
- Darmgezondheid: Een gezonde darmfunctie is cruciaal, aangezien meer dan 90% van het serotonine in de darmen wordt aangemaakt.
- Hydratatie: Voldoende water drinken kan hoofdpijn versterken.
- Slaap: Regelmatig slapen (7-8 uur) helpt de hormonen beter in balans te houden.
- Vermijd Pijnstillers: Gebruik pijnstillers alleen volgens de bijsluiter en overleg met de huisarts bij regelmatig gebruik, om medicijn-overgebruikshoofdpijn te voorkomen.
Een migraineaanval van binnenuit: de reactie van het lichaam op een aanval | WebMD
Wanneer Medische Hulp Zoeken?
Hoewel veel vrouwen hoofdpijn rond de eisprong ervaren, is het belangrijk om professionele hulp te zoeken in de volgende gevallen:
- Hoofdpijn die wekenlang aanhoudt of verergert.
- Nieuwe klachten die afwijken van het normale patroon.
- Twijfel of de hoofdpijn cyclusgerelateerd is.
- Vermoeidheid, stemmingswisselingen of andere symptomen die wijzen op hormonale disbalans.
- Ernstige hormonale schommelingen die behandeling vereisen.
- Hoofdpijn in combinatie met gespannen nek- en schouderspieren.
- Plotselinge, extreem heftige hoofdpijn, spraakproblemen, verlammingsverschijnselen, een scheve mond of bewustzijnsverlies (bel direct 112).
Fysiotherapie kan ondersteuning bieden bij hoofdpijn gerelateerd aan gespannen nek- en schouderspieren, door middel van spierontspanning, oefentherapie en houdingsadvies.