Wanneer u een kind wilt erkennen als uw eigen kind, maar niet getrouwd bent met de geboortemoeder of geen geregistreerd partnerschap met haar heeft, is dit zeker mogelijk. Het erkennen van een kind kan plaatsvinden tijdens de zwangerschap, bij de geboorteaangifte, of na de geboorteaangifte. Als u getrouwd bent met de geboortemoeder of een geregistreerd partnerschap met haar heeft, wordt u automatisch de wettelijke ouder en is erkenning niet nodig.
Voor duomoeders gelden specifieke regels. Om een kind te erkennen, dient u een afspraak te maken. Bij de erkenning van een eerste kind is het essentieel dat de geboortemoeder aanwezig is bij de afspraak. Als u een volgend kind uit dezelfde relatie erkent en de moeder kan niet meekomen, is haar schriftelijke toestemming voldoende. Dit geldt ook wanneer u de Nederlandse nationaliteit heeft. Indien u een andere nationaliteit bezit, zal worden onderzocht of erkenning mogelijk is volgens de wetgeving van uw nationaliteit.
Voor een tweede of volgend kind (jonger dan 16 jaar) binnen dezelfde relatie hoeft de moeder niet fysiek aanwezig te zijn; zij kan schriftelijk toestemming geven voor de erkenning. Bij de erkenning heeft u de mogelijkheid om de achternaam van het kind te kiezen. Indien gekozen wordt voor de achternaam van de erkenner, is de aanwezigheid van de moeder bij de afspraak vereist. Deze naamkeuze is enkel mogelijk bij het eerste kind.
Door een kind te erkennen, wordt u de juridische ouder met bijbehorende rechten en plichten. Sinds 1 januari 2023 verkrijgt u automatisch het ouderlijk gezag, wat u tot wettelijk vertegenwoordiger van het kind maakt. Voor kinderen die vóór 1 januari 2023 zijn erkend, dienen de ouders het gezamenlijk gezag nog steeds apart te regelen, zelfs als het kind na deze datum is geboren. De Rijksoverheid biedt een flyer aan met gedetailleerde informatie over het proces van kindererkenning.
Wanneer Erkenning Nodig Is en Hoe Het Werkt
Indien u niet getrouwd bent en geen geregistreerd partnerschap heeft, beschouwt de wet een kind bij de geboorte juridisch gezien alleen als het kind van de moeder. Om een (ongeboren) kind te erkennen, is het noodzakelijk een afspraak te maken.
Erkenning Tijdens de Zwangerschap
Erkenning tijdens de zwangerschap betekent dat u vanaf de geboorte de wettelijke ouder bent. Als u bij de erkenning kiest voor uw achternaam, draagt uw kind deze naam vanaf de geboorte. Kinderen die u en uw partner hierna samen krijgen, zullen automatisch dezelfde achternaam dragen. Indien geen keuze wordt gemaakt, krijgt het kind de achternaam van de moeder.
Erkenning op een Later Moment
Het is ook mogelijk om een kind te erkennen wanneer het al ouder is, zelfs meerderjarig. Vanaf 12 jaar is schriftelijke toestemming van zowel het kind als de moeder vereist. Na 16 jaar volstaat enkel de toestemming van het kind.
Ouderlijk Gezag en Naamrecht
Vanaf 2023 krijgen ongehuwde en niet-geregistreerde partners die hun kind erkennen, automatisch het gezamenlijk ouderlijk gezag met de moeder. Dit betekent dat zij het gezag niet langer apart hoeven aan te vragen bij de rechtbank. Voor kinderen die vóór 1 januari 2023 zijn erkend, geldt dat de ouders het gezamenlijk gezag wel apart moeten regelen, ongeacht de geboortedatum van het kind na 1 januari 2023. De Rijksoverheid verstrekt aanvullende informatie over ouderlijk gezag en kindererkenning.
Op 1 januari 2024 treedt een wijziging in het Nederlandse naamrecht in werking, waardoor ouders de mogelijkheid krijgen om beide namen aan hun kinderen door te geven. Tot nu toe kon enkel gekozen worden voor de naam van één van de ouders. Door het kind te erkennen, wordt u de wettelijke ouder, met alle rechten en plichten die daarbij komen kijken.
Elk kind wordt apart erkend; ook een tweede of derde kind uit een relatie vereist een individuele erkenning. Erkenning houdt in dat u het juridisch ouderschap op u neemt, ongeacht of u de biologische ouder bent. Concreet betekent dit:
- U als vader of duomoeder krijgt een zorg- en opvoedingsplicht voor het kind.
- Het kind verkrijgt erfrecht.
- Het kind kan bij de erkenning uw achternaam krijgen.
- In veel gevallen verkrijgt u automatisch het gezamenlijk gezag met de moeder.
Waarom Erkennen?
Als de moeder getrouwd is, wordt het kind wettelijk automatisch beschouwd als het kind van de echtgenoot. In dat geval is erkenning niet nodig. Voor duomoeders of meemoeders kan een verklaring van de donorbank relevant zijn. Als de moeder niet getrouwd is, kan haar partner het kind erkennen, mits met toestemming van de moeder. Bij duomoeders kan wederom de verklaring van de donorbank een rol spelen.
Ouderlijk Gezag bij Erkenning
Vanaf 1 januari 2023 leidt erkenning in veel gevallen automatisch tot het ouderlijk gezag over het kind. Indien om specifieke redenen geen gezamenlijk gezag gewenst is door de moeder, de erkenner of beiden, kan er bij de erkenning verklaard worden dat enkel de moeder het gezag uitoefent. Het aanvragen van gezamenlijk gezag bij de rechtbank blijft een optie.
Naamkeuze bij Erkenning
Bij de erkenning van het eerste kind wordt tevens de achternaam van het kind vastgelegd. Kinderen uit dezelfde relatie erven automatisch de achternaam van het eerste kind. Meer informatie over het kiezen van een achternaam voor een kind is beschikbaar.
Nationaliteit en Erkenning
Wanneer de biologische moeder geen Nederlandse nationaliteit heeft en de vader of duomoeder wel, kan de erkenning gevolgen hebben voor de nationaliteit van het kind. Als het kind vóór zijn zevende jaar wordt erkend, verkrijgt het automatisch de Nederlandse nationaliteit. Bij erkenning na het zevende jaar dient binnen één jaar het biologisch ouderschap aangetoond te worden om het kind Nederlander te maken. De nationaliteit van de erkenner kan ook van invloed zijn op het recht tot erkenning.
Vanwege een toename in het aantal erkenningaanvragen vóór de geboorte, kunnen de wachttijden in de regio langer zijn geworden. Het is daarom raadzaam om, indien mogelijk, een afspraak te maken bij de gemeente waar u woont om zo bij te dragen aan het verkorten van de wachttijden voor iedereen.
Erkenning betekent dat u het juridisch ouderschap op u neemt, met bijbehorende zorg- en opvoedingsplichten. Het kind verkrijgt erfrecht en kan uw achternaam krijgen. Indien u niet getrouwd bent of geen geregistreerd partnerschap heeft, kan de vader of duomoeder het kind erkennen, zelfs als deze niet de biologische ouder is. Erkenning is al mogelijk vóór de geboorte, waarbij de naam van de erkenner in de geboorteakte wordt opgenomen. De erkenner moet persoonlijk langskomen en de moeder dient toestemming te geven. Hiermee is het wettelijk ouderschap direct geregeld en kunt u de achternaam kiezen. Zelfs als er vóór de geboorte iets gebeurt, heeft het kind direct twee juridische ouders. Dit proces vindt plaats in de gemeente waar het kind geboren wordt.
Om het kind de achternaam van de erkenner te laten krijgen, is de persoonlijke aanwezigheid van de moeder bij de afspraak noodzakelijk. Indien u wilt dat het kind de achternaam van de moeder krijgt, is haar aanwezigheid niet vereist. Tijdens de erkenning wordt tevens beslist of beide ouders gezamenlijk het gezag zullen uitoefenen of dat enkel de moeder het gezag krijgt. Deze keuze kan later niet meer worden aangepast.