Polynesië, een paradijs op aarde met weelderige landschappen, kent een rijke geschiedenis van tradities die diep geworteld zijn in de cultuur. Deze gebruiken omvatten niet alleen de viering van geboorte en huwelijk, maar ook een breed scala aan sociale en religieuze praktijken die het leven van de eilandbewoners vormgeven.
De Betekenis van Geboorte in Polynesië en daarbuiten
De geboorte van een kind is een universeel wonder, en elke cultuur heeft unieke manieren om dit nieuwe leven te verwelkomen. Terwijl in Nederland tradities zoals beschuit met muisjes, geboortekaartjes en ooievaars op het raam gangbaar zijn, zien we elders op de wereld diverse en fascinerende gebruiken.
Rituelen rondom Geboorte in Verschillende Culturen
Op Bali bijvoorbeeld, is er een oude traditie waarbij de placenta wordt begraven, omdat sommige hindoes geloven dat het orgaan 'leeft' en bijna als een tweeling van de baby fungeert. De placenta wordt gereinigd, in een container geplaatst en buiten het huis begraven. Ook mag de baby de eerste drie maanden de grond niet aanraken, aangezien deze periode als heilig wordt beschouwd om de verbinding van de baby met de geest intact te houden.
In Nederland is de 'babyshower', overgewaaid uit Amerika, populair, waarbij aanstaande moeders cadeaus ontvangen voor de baby. Ook bij de geboorte zelf worden vaak kaartjes en geschenken zoals sokjes, rompertjes of knuffels gegeven. In Brazilië is het omgedraaid: de kersverse moeder geeft aan iedereen die op kraamvisite komt een kleinigheidje, zoals snoep, notitieboekjes of iets anders.
In Ecuador geven sommige aanstaande vaders hun vrouw tijdens de bevalling een vochtig shirt met zweet van een dag hard werken, om haar kracht te geven. Ook praten ouders tegen de baby in de buik om te vragen om een makkelijke bevalling.
Kosmische Oorsprong en Voorouderlijke Adem
De geboorte wordt vaak gezien als een doorgang, een herinnering aan de verbinding tussen tijd en ziel. Overal ter wereld, van de Inuit tot de Polynesiërs, wordt nieuw leven ontvangen in de omarming van eeuwenoude tradities. Elk kind draagt niet alleen zichzelf, maar ook de adem van zijn voorouders. De diepere waarheid is dat elk kind een kosmische oorsprong heeft, een vonk van het universum, gezonden om een unieke taak op aarde te vervullen.
Voorbeelden van Geboorterituelen Wereldwijd:
- China: Een grootmoeder wikkelt haar kleinkind in een rood zijden doek, de kleur van geluk. De moeder brandt wierook voor de voorouders, terwijl een monnik zachtjes een naam fluistert die in harmonie is met de sterren.
- Tibet: Een lama wiegt een pasgeborene in een doek met gebedsvlaggen. De wind zal zijn naam brengen, en mantra's begeleiden zijn ziel naar het juiste pad.
- India: Een priester zingt een eeuwenoude hymne terwijl het kind in honing en ghee wordt gezalfd, een welkom uit de bron van het universum. Hier wordt aangenomen dat de ziel zijn plicht meebrengt vanuit vorige levens.
- Aboriginal (Australië): Een grootmoeder danst rond een vuur en schildert tekens op het lichaam van de baby, patronen die de droomlijnen van zijn voorouders tonen. De stam weet dat elk kind een boodschapper is uit de Droomtijd, gekomen om zijn eigen lied te vinden.
- Polynesië: Vrouwen leggen een pasgeborene in een schaal met bloemen en laten hem zachtjes drijven in een lagune, als symbool van zijn verbondenheid met de oceaan. Men gelooft dat het kind een herinnering aan de eerste wateren draagt.
- Andes: Een Inca-vrouw fluistert de naam van de bergen in het oor van haar kind.
- Azteken: Een vroedvrouw heft een pasgeborene omhoog naar de zon, opdat hij de kracht van het licht in zich draagt en zijn lot als hoeder van het volk kan vervullen.
- Sioux (Noord-Amerikaanse vlaktes): Een moeder legt haar baby op een buffelvacht, terwijl een sjamaan salie rookt en hem een naam geeft uit de droomwereld.
- Inuit: Pasgeborenen worden ingewreven met zeehondenvet, een zegening voor kracht en warmte in de barre kou. Oude verhalen vertellen dat een kind uit het noorderlicht komt en de wijsheid van ijs en wind draagt.
- Afrika (Yoruba): Ouderlingen wachten op een visioen voordat ze een naam kiezen.
- Afrika (Zulu): Vrouwen zalven een pasgeborene met kruiden en klei, zodat de geesten hem herkennen als een van hen. Men gelooft dat een kind een speciale rol speelt in de gemeenschap, een brug tussen de levenden en de voorouders.
- Keltisch bos: Een moeder knielt met haar kind bij een heilige bron, terwijl druïden fluisteren over de kracht van water en aarde. Elk kind werd gezien als een drager van de energie van de elementen.
- Germaanse traditie: Een baby werd onder de hemel getoond, zodat de goden zijn bestaan erkennen en hem de moed van een krijger schenken.
- Oud Griekenland: Een pasgeborene werd aan de familie gepresenteerd na een vuurceremonie.
- Rome: De vader tilde het kind op als teken van acceptatie en bescherming. Men geloofde dat een pasgeborene een goddelijke vonk in zich droeg, geschonken door de goden.
- Christelijke traditie: Een baby wordt gedoopt met water, een echo van oude rituelen die zuivering en nieuw begin symboliseren. Kaarslicht flikkert terwijl een zegen wordt uitgesproken. Elk kind draagt een heilige missie, een pad dat hij of zij zal ontdekken met de liefde van de gemeenschap.
Huwelijkstradities in Polynesië
De conceptie van het huwelijk in Polynesië, met name op Tahiti, harmonieert met hedendaagse familiewaarden, maar kent ook unieke historische praktijken. Louis Antoine de Bougainville, een bekende ontdekkingsreiziger van de Polynesische tradities, beschreef in 1768 een samenleving waar de zorg om te behagen centraal stond en jaloezie als een onbekend gevoel werd beschouwd.
Historische Huwelijkspraktijken en Misvattingen
Er bestond een misvatting dat het huwelijk bij de Maohi slechts een overeenkomst was met weinig liefdegevoelens en zonder sociale of religieuze gevolgen, waarbij de seksuele daad de belangrijkste uitkomst was. Tegenwoordig weten we dat dit beeld te simplistisch is.
Historisch gezien bood de echtgenoot soms zijn vrouw aan aan zijn broer of beste vriend. Ook bij het bezoek van een belangrijk persoon kon de man zijn vrouw aanbieden aan deze gast.
Verloving en Huwelijksceremonie
De verloving was de meest gebruikelijke methode om contracten tussen leiders of hogere klassen van de samenleving tot stand te brengen. Wanneer een overeenkomst was bereikt, werd de verloving gevierd.
Op de ochtend van de bruiloft verzamelden familie en vrienden van de bruid zich bij het huis van de verloofde. Afhankelijk van de afstand werd de processie te voet of met speciaal voor het evenement gebouwde kano's afgelegd.
De volgende dag ging het paar naar de marae, een plaats van aanbidding en sociaal leven, voor een religieuze ceremonie. De zegening van de goden was van groot belang in de Polynesische cultuur.
Traditionele Kledij en Feestelijkheden
Tijdens de huwelijksceremonie droegen de toekomstige echtgenoten traditionele kostuums, meestal lichte, witte outfits, versierd met hoofddeksels van veren en kettingen van schelpen en bloemen. Aansluitend volgde een groot banket waarbij de twee families en gemeenschappelijke vrienden samenkwamen.
Het Moderne en Toeristische Huwelijk
Het burgerlijk huwelijk in Polynesië volgt grotendeels dezelfde procedures als elders. Polynesische bruiloften zijn populair bij toeristen, en veel grote hotels bieden ceremonies aan die de lokale gebruiken respecteren. Tijdens deze ceremonies wordt vaak het traditionele kostuum gedragen en wordt er per pirogue gereisd.
Het is belangrijk op te merken dat het traditionele Polynesische huwelijk geen wettelijke of religieuze waarde heeft. Voor Franse burgers geldt een verblijfsduur van minimaal een maand en tien dagen voor de publicatie van de huwelijksaankondiging. Onderdanen van andere landen moeten een bewijs van huwelijkswetgeving, een certificaat van het celibaat en een certificaat van publicatie van de huwelijksaankondiging uit hun thuisland overleggen.
Culturele Levensstijl en Tradities in Polynesië
Polynesië, en met name Tahiti, is een plek waar tradities nog steeds een levendige rol spelen in het dagelijks leven. Dit uit zich in muziek, dans, kunst en sociale interacties.
Muziek en Dans: De Hartslag van Polynesië
Dans en muziek bepalen de sfeer in Polynesië. Wiegende lichamen, blote buiken en kleurrijke pareo's kenmerken de sensuele Tahitiaanse dansen, begeleid door tamtams en de onmisbare ukulele en gitaar. De oorspronkelijke Polynesische muziek ontstond uit religieuze gezangen. Hoewel de muziek nooit werd genoteerd, wat leidde tot een breuk met het verleden, en Europese invloeden belangrijk werden, hebben de eilandbewoners een eigen klank ontwikkeld die herinnert aan lang vervlogen dagen.
De ukulele, een Tahitiaanse versie van de Portugese mandoline, zag het levenslicht in Hawaï, een eiland met een vergelijkbare cultuur als Tahiti. De graciositeit van de danseressen, zelfs met lichamen die niet per se maatje 36 hebben, is opvallend. De muziek klinkt blij en levenslustig, en werkt aanstekelijk.
De hula dans, wereldwijd bekend, waarbij vrouwen en mannen soepel met de heupen bewegen en met de armen verhalen uitbeelden op het ritme van instrumenten, kent twee vormen: de ceremoniële hula kahiko, begeleid door trommen en bamboestokken, en de hedendaagse hula ‘auana, vaak uitgevoerd voor toeristen. Hula werd in de 19e eeuw verboden als te wellustig en heidens, maar werd in kleine groepen levend gehouden en de kennis werd doorgegeven. Verhalen, mythes en geschiedenis werden mondeling verteld via zang en dans.
Een video die een meer pan-Polynesisch feest weergeeft, toont Tahitiaanse/Cook Island danseressen, waarbij één worstelaar Samoaanse tattoos draagt.
Tatoeages: Een Levend Verhaal
Tatoeages zijn in Polynesië een traditie die diep teruggaat en oorspronkelijk uit Samoa kwam. Het woord 'tatoeage' is afgeleid van het Tahitiaanse woord tatau, waarbij 'ta' kloppen betekent. De meest bekende tatoeages zijn de Maori te Moko in Samoa, waarbij elk stamhoofd op traditionele wijze (hamer en tand) een soort kniebroek krijgt getatoeëerd die symbolen uit zijn hele leven bevat.
Elke eilandgroep in Tahiti heeft zijn eigen soort tattoos. Tatoeëerders zoals Efraima Huuti en zijn broer Siméon op de Markiezen zijn kunstenaars die hun leven en dat wat nog moet komen, vastleggen op hun lichaam. De tattoos kunnen ook religieuze oorsprong hebben; de schepper van het universum, Ta’aroa, liet zich tatoeëren om de vrouw van zijn dromen te versieren. Tattoos worden ook vaak aangebracht ter bescherming. Na een periode waarin ze door missionarissen verboden waren, zijn ze weer helemaal terug en worden ze gezien als een van de oudste tradities.
Jean-Yves, eveneens van de Markiezen, heeft de helft van zijn gezicht bedekt met symbolen en traditionele tekeningen. Hij beschouwt zijn tatoeages niet alleen als een verleidingsmanoeuvre, maar vooral als een vertelling van zijn geschiedenis en die van zijn familie.
Welkomstrituelen en Symboliek
Het welkomstritueel in Polynesië is hartelijk, met begroetingen als "Ia Ora!" en "Maeva!". De overvloed aan klinkers in het Tahitiaans geeft de taal een positieve klank. "Maeva" betekent niet alleen "Welkom", maar opent ook het huis en het hart van de Polynesiër.
Het omhangen met bloemenkransen, soms meer dan één, is een eeuwenoud gebruik. De tiaré, het nationale symbool van Tahiti, ruikt intens. Traditioneel betekent een tiaré achter het rechteroor dat men single is, terwijl links aangeeft dat men gehuwd is.
De Rol van Eten en Festiviteiten
Eten is essentieel bij elk feest in Polynesië. Tijdens de Makahiki, een oude nieuwjaarsviering op Hawaï die vier maanden duurde, stonden vrede, plezier en rust centraal. De banden met familie en gemeenschap werden aangehaald. Makahiki markeerde de overgang van het oogstseizoen naar het nieuwe landbouwseizoen en was een periode van verering van de vruchtbaarheidsgod Lono.
Tijdens Makahiki werden belastingen geïnd en offers (hoʻokupu) gebracht aan Lono. Er bestond een verbod op oorlog en het doden van mensen. Er werden diverse spellen en sporten beoefend, waaronder surfen, boksen, worstelen, kanovaren en speerwerpen. Lono werd ook geëerd met zang en dans (hula). Een houten voedselschaal met parelmoerinleg, daterend uit 1775-1825, toont een verslagen leider en zijn vrouw, wat de sociale hiërarchie weerspiegelt.
Moderne Invloeden en Behoud van Tradities
Hoewel de taal, polytheïstische religie en hula dans in de 19e eeuw werden onderdrukt, bleven deze tradities behouden door geheime overdracht aan nieuwe generaties. Vanaf de jaren 1980 herleven de inheemse gebruiken, spreken steeds meer mensen de inheemse taal, en wordt Makahiki weer gevierd.
Hoewel niet iedereen tegenwoordig vier maanden kan feesten en rusten, wordt de geest van Makahiki gekoesterd. De offers die aan het einde van Makahiki in zee werden gelaten als gift aan Lono, symboliseren spirituele reiniging.
Reizen naar en Ervaren van Frans-Polynesië
Frans-Polynesië, met Tahiti als grootste eiland, biedt een unieke combinatie van natuurlijke schoonheid en rijke cultuur, wat het tot een droombestemming maakt voor reizigers.
Bezienswaardigheden en Activiteiten
De archipels van Frans-Polynesië, waaronder de Windward-eilanden (Tahiti), Leeward-eilanden (Bora-Bora, Raiatea), en de Marquesas-eilanden, bieden diverse ervaringen. De Cookbaai op Moorea is beroemd sinds 1777. De lagune van Bora-Bora is een waar openlucht aquarium.
Tahiti, het grootste eiland, heeft een bergachtig binnenland dat uitnodigt tot wandelingen. De Tuamotu-archipel herbergt een van de grootste lagunes ter wereld. Huahine, het negende grootste eiland, is bekend om zijn gerestaureerde archeologische sites en arboretum.
Het eiland staat bekend als een paradijs voor duiken en snorkelen, met een rijke onderwaterfauna zoals haaien, manta's, dolfijnen en walvissen. Koraaltuinen zijn toegankelijk voor zowel beginners als ervaren duikers. Daarnaast zijn er tal van watersportactiviteiten, waaronder zeilen, catamaran, kano, parasailing, jetskiën, waterskiën en surfen.
Romantiek en Huwelijksreizen
De Polynesische eilanden zijn een ideaal decor voor huwelijksreizen. Ontbijt wordt vaak per kano naar de bungalow op palen gebracht. Excursies bieden de mogelijkheid om op een paradijselijk strand te lunchen, te ontspannen in een spa, of te genieten van een catamaran-cruise bij zonsondergang met champagne.
Folklore avonden met zeevruchtenbuffetten en de traditionele Polynesische bruiloft dragen bij aan de romantische sfeer.
Praktische Informatie voor Reizigers
Tahiti Nui vliegt vanuit Parijs, via Los Angeles naar Papeete. De munteenheid is de Frans-Polynesische franc (XPF); 1 euro staat gelijk aan ongeveer 119,33 XPF (mei 2015). Er zijn geen verplichte injecties en geen malaria. De beste reistijd is de droge periode van mei tot oktober, met de meeste regen van december tot maart.
Geboorte- en Verjaardagstradities Wereldwijd
Naast de Polynesische gebruiken, zijn er wereldwijd vele fascinerende tradities rondom geboorte en verjaardagen.
Geboorterituelen Buiten Polynesië
In Gambia worden moeders tijdens de bevalling ondersteund door ervaren moeders. Na de geboorte wordt wat bloed uit de navelstreng rond de mond gesmeerd.
De Zulu in Zuid-Afrika gebruiken een gordel om de baby tijdens de bevalling de juiste kant op te sturen. Na de geboorte danst de vroedvrouw met het kindje.
Aan de kust van Zuidoost-Afrika dragen pasgeborenen de navelstreng tien dagen en blijven moeder en baby veertig dagen binnen om op krachten te komen. Op de veertigste dag neemt de moeder een bad voordat ze het huis verlaat.
Masai-baby's blijven het eerste jaar naamloos, omdat de stam gelooft dat men pas rond de eerste verjaardag het karakter van het kind leert kennen.
In Ghana krijgt een kind direct op de geboortedag een naam, gebaseerd op de dag van de week. Na zeven dagen volgt een tweede naam, gevolgd door een feest met eten, drinken en muziek.
Zwangerschapsrituelen en Taboes
De reis naar het moederschap kent wereldwijd diverse rituelen en taboes:
- Bolivia: Het breien van handgebreide sokjes tijdens de zwangerschap wordt vermeden, omdat men gelooft dat dit de navelstreng om de nek van de baby kan draaien.
- China: Tijdens de zwangerschap worden kwade geesten, begrafenissen en seks vermeden.
- Guatemala: Vrouwen van Maya-afkomst blijven negen maanden binnen om invloeden van buitenaf te vermijden.
- Inuit: Het opblazen van ballonnen of bellen blazen wordt vermeden om te voorkomen dat de vliezen te vroeg breken.
- Nederland: Taboes omvatten het vermijden van rauw vlees of vis, het verschonen van kattenbakken, roken en drinken.
- China: Van zwangere vrouwen wordt verwacht dat zij hun gedachten beheersen; geen geroddel, stemmingswisselingen of boosheid.
- Ethiopië: Zwangere vrouwen veranderen niets aan hun doen of laten, omdat zwangerschap als natuurlijk wordt beschouwd.
- Polynesië: Aan elke verzoek van de zwangere vrouw wordt voldaan; zij wordt gevoed en verwend, en krijgt regelmatig massages van een vroedvrouw.
- Amerika: De "Pregzilla" mentaliteit leidt ertoe dat iedereen aan de wensen van de zwangere vrouw moet voldoen.
Rituelen van Cadeaus en Naamgeving
- China: Cadeaus geven voor de geboorte brengt ongeluk en wordt als een belediging voor de moeder van de zwangere vrouw gezien, die verantwoordelijk is voor de kleding van de baby.
- Egypte: Zeven dagen na de geboorte vindt de 'sebou' plaats, waarbij de baby zijn naam krijgt en religieuze cadeaus en juwelen worden gegeven.
- Japan: Alleen zeer naaste familie mag de baby bezoeken op de 'Oshichia', een naamceremonie zeven dagen na de geboorte.
- Tibet: Drie tot vier dagen na de geboorte vindt de 'pang-sai' plaats, de reiniging van de baby. Cadeaus van voedsel en kleding worden gegeven als wens voor een rijk leven. De naam wordt gegeven door de meest gerespecteerde bezoeker.
Rituelen voor Pijnbeheersing tijdens de Bevalling
- China: Vrouwen krijgen een sterke natuurlijke drank om pijn, angst en zenuwen te verlichten.
- Guatemala: Vrouwen drinken een vloeistof van gekookte paarse ui in bier voor herstel.
- Korea: Koreaanse vrouwen nemen doorgaans geen pijnstillers en gaan stoïcijns door de bevalling.
- Marokko: De vroedvrouw masseert de buik en vagina met olijfolie en bereidt kruidenthee om weeën te verzachten.
- Nigeria: Alleen de man van de vrouw mag haar geslachtsdelen aanraken; de vroedvrouw biedt een kruidendrank aan.
- Sri Lanka: Lijden tijdens de bevalling wordt gekoppeld aan zonden uit vorige levens. Pijnstillers zijn taboe.
- Amerika: Zoveel pijnstillers als mogelijk en zo luid mogelijk schreeuwen wordt als normaal beschouwd, mede door invloed van televisie.
Verjaardagstradities Over de Hele Wereld
Verjaardagen worden wereldwijd op unieke wijze gevierd:
- Japan: Het 20e levensjaar wordt gevierd met de 'Seijin Shiki' (ceremonie van volwassenheid), waarbij men zich in traditionele kledij kleedt en een toespraak hoort.
- Spanje: De jarige krijgt voor elk levensjaar een zachte ruk aan de oorlel ('los tirones de oreja'), wat symbool staat voor een langer leven.
- Zuid-Korea: Zeewiersoep (miyeok-gook) wordt gegeten als dankbaarheid aan de moeder, die dit gerecht voor en na de bevalling eet.
- Malta: Op de eerste verjaardag van een kind wordt met de 'Quċċija' voorspeld welk beroep het kind zal uitoefenen, gebaseerd op het gekozen voorwerp.
- Duitsland: Het is bijgeloof om iemand van tevoren een gelukkige verjaardag te wensen; felicitaties zijn pas op de dag zelf toegestaan.
- Frankrijk: De 'Galette des Rois' (koningstaart) wordt gegeten, waarbij degene die het verborgen figuurtje vindt, koning of koningin van de dag is.
- Australië: 'Fairy bread' (wit brood met boter en hagelslag) is een populaire verjaardagstraktatie.
- Brazilië: Het eerste stuk van de verjaardagstaart wordt gedeeld met de persoon van wie men het meest houdt.
De Invloed van Kunstenaars op de Beeldvorming van Polynesië
Kunstenaars zoals Paul Gauguin hebben een significante rol gespeeld in de Westerse perceptie van Polynesië, hoewel hun werk ook controversieel is vanwege de koloniale context en persoonlijke relaties.
Paul Gauguin en Tahiti
Paul Gauguin reisde naar Frans-Polynesië om exotische culturen te ontdekken, en zijn schilderijen tonen een wereld vol kleur. Voor hem was Tahiti een paradijs vol vrijheid, kunst en seksuele relaties met jonge meisjes. Hij kon er ongestoord werken, ver weg van de kritische kunstwereld.
Gauguin's schilderijen van Polynesische vrouwen hebben een erotische lading. Hij had een relatie met de dertienjarige Teha’amana, die model stond voor veel van zijn schilderijen. Ondanks dat hij in Denemarken een vrouw had, trouwden Gauguin en Teha’amana. Tentoonstellingsmakers worstelen met zijn seksuele escapades en misbruik van machtspositie.
Na een terugkeer naar Frankrijk, ging Gauguin in 1895 opnieuw naar Tahiti, waar hij een relatie kreeg met Pahura, opnieuw een tienermeisje. Hun zoontje overleed jong. Gauguin's werk uit deze periode kenmerkt zich door fellere kleuren en meer Polynesische beelden.
In 1901 verhuisde Gauguin naar Hiva Oa, waar hij opnieuw seksuele relaties aanging met jonge meisjes. Zijn relatie met de lokale priester was gespannen, maar hij werd uiteindelijk begraven op de katholieke begraafplaats.
