Net als ieder ander dier heeft ook de hond een geslachtsdeel, en ook bij de hond verschilt het geslachtsorgaan van de teef enorm van de reu. Het is altijd handig enige kennis hierover in huis te hebben, zodat mogelijke afwijkingen snel kunnen worden opgemerkt. Dit artikel richt zich op het geslachtsorgaan van de teef, de bouw ervan, de werking en een aantal veelvoorkomende problemen.
Het geslachtsorgaan van de teef
Het geslachtsorgaan van de teef is grotendeels inwendig. Het enige deel dat uitwendig zichtbaar is, is de vulva. Deze bestaat uit twee lippen die aan de boven- en onderzijde aan elkaar verbonden zijn. De clitoris is klein en ligt direct aan de binnenzijde van de vulva.
Hierna volgt de vagina, ook wel schede genoemd. Dit deel van het geslachtsorgaan wordt gebruikt voor de paring. Aansluitend op de vagina bevindt zich de baarmoeder. Deze is opgebouwd uit de baarmoederhals en twee hoornen, waar de embryo's zich ontwikkelen tijdens de dracht. Aan de uiteinden van deze hoornen bevinden zich de eierstokken en de eileiders.
Functie en voortplanting
De voornaamste functie van het geslachtsorgaan is de voortplanting. Een teef is geslachtsrijp vanaf de eerste loopsheid en kan zich vanaf dat moment voortplanten. De eierstokken, eileiders en baarmoeder spelen hierbij een cruciale rol. Zonder deze organen is natuurlijke bevruchting niet mogelijk.
De rol van de eierstokken
Een teef heeft twee eierstokken, waarin de eicellen ontstaan die nodig zijn voor bevruchting. Deze eicellen zijn al aanwezig wanneer de teef als pup wordt geboren en bevinden zich in de eierstokken tot ze rijp zijn. De eierstokken zijn dus verantwoordelijk voor het aanvoeren van rijpe eicellen. Als een eicel rijp is, vindt de eisprong (ovulatie) plaats, waarbij de eicel loskomt van de eierstok en in de eileiders terechtkomt.
De functie van de eileiders
Bij elke eierstok bevindt zich een eileider, wat betekent dat een teef twee eileiders heeft. Hier vindt de bevruchting van de eicel plaats. De rijpe eicel wacht in de eileider op de zaadcellen van de reu.
De rol van de baarmoeder
De baarmoeder heeft meerdere functies tijdens de zwangerschap. Nadat de eisprong heeft plaatsgevonden en de eicellen zijn bevrucht, reizen ze naar de baarmoeder. Na ongeveer 4 tot 5 dagen nestelen de bevruchte eicellen zich in het baarmoederslijmvlies.
Tijdens de dracht ontwikkelt zich in de baarmoeder vruchtwater, dat de embryo's beschermt tegen stoten en temperatuursveranderingen. Het vruchtwater voert ook afvalstoffen af en beschermt tegen infecties. Na een dracht van gemiddeld 9 weken zal de teef bevallen. De baarmoeder trekt samen, wat leidt tot weeën en ontsluiting van de baarmoedermond.
Veelvoorkomende aandoeningen bij de teef
Helaas kunnen ook teven last krijgen van aandoeningen aan hun geslachtsorgaan. Het is daarom verstandig uw huisdier te laten verzekeren, bij voorkeur al wanneer de hond nog een puppy is, om hoge dierenartskosten te voorkomen.
Baarmoederontsteking (Pyometra)
Baarmoederontsteking is een vervelende en potentieel gevaarlijke aandoening waarbij de baarmoeder zich vult met pus. Deze aandoening komt vooral voor bij oudere, niet-gesteriliseerde teven.
Vaginale uitvloei
Vaginale uitvloei kan normaal zijn, bijvoorbeeld tijdens de loopsheid, vlak voor de bevalling, en tot 3 weken na de bevalling. Bij jonge teven die nog niet eerder loops zijn geweest, kan er sprake zijn van puppy vaginitis, wat zich uit in witgele uitvloei die vaak verdwijnt na de eerste loopsheid.
Tumoren
Tumoren kunnen ook voorkomen bij het geslachtsorgaan van de teef, waarbij baarmoeder- of eierstoktumoren het meest voorkomend zijn. Deze worden vaak behandeld door verwijdering van de eierstokken of baarmoeder. Symptomen kunnen zijn: verminderde eetlust, sloomheid en vaginale uitvloei.
Vaginale verzakking (Vaginale prolaps)
Bij een vaginale verzakking steekt vaginaal weefsel van binnenuit uit de vagina. Oorzaken kunnen genetische aanleg zijn of langdurig persen tijdens de bevalling. Symptomen zijn onder andere uitstulping van de vagina, slijmerige of klonterige rood/roze vaginale uitvloei, en problemen met plassen, bewegen en ontlasten. Behandeling kan bestaan uit hormonale therapie, een speciale crème, of in ernstige gevallen een chirurgische correctie.
Geslachtsbepaling bij puppy's
Het geslacht bepalen van een volwassen hond is relatief eenvoudig, maar bij puppy's jonger dan zes maanden kan dit lastiger zijn. Het is belangrijk de onderkant van de pup zorgvuldig te bestuderen, met aandacht voor de buik en de ruimte tussen de achterpoten.
Methoden voor geslachtsbepaling bij puppy's
Regelmatig hanteren van pasgeboren puppy's kan ervoor zorgen dat uw geur de eigen geur maskeert. Zorg ervoor dat de moederhond aanwezig is en zich op haar gemak voelt. Controleer in een warme ruimte om te voorkomen dat de pup afkoelt. Houd de pup niet langer dan vijf tot tien minuten vast.
Bij een pup die nog de navelstreng heeft, zoekt u ongeveer 1 cm achter de streng naar de penis. Til de achterpootjes voorzichtig op om de anus te zien. De balzak zit net onder de anus, bijna tussen de achterpoten. Bij vrouwelijke puppy's ziet u boven de anus en tussen de pootjes een bladvormige structuur.
Verwar de losse navelstreng niet met de penis; de navel zit lager op de buik. Jonge puppy's plassen ongeacht hun geslacht op dezelfde manier (hurkend). Mannnelijke puppy's beginnen na een paar maanden, meestal tussen twee en zes maanden, hun territorium te markeren. Vrouwelijke pups worden halfjaarlijks loops en produceren vaginale afscheiding.
Het is raadzaam te wachten tot de pup 3-4 weken oud is voor het bepalen van het geslacht. Pasgeboren puppy's zijn kwetsbaar en moeten voorzichtig worden behandeld. Was en droog uw handen voor u een pup oppakt, en zorg dat ze niet koud zijn. Ondersteun het hele lichaam van de pup en oefen geen druk uit op de ruggengraat. Houd de pup niet langer dan noodzakelijk weg van de moeder.
Anatomische kenmerken
Als de pup een mannetje is, zal er een kleine verdikte plek of “knop” zijn, ongeveer 2,5 cm onder het navellitteken. Dit is de voorhuid of schacht (penis). Probeer de penis van een mannelijk puppy niet uit te trekken tot de pup minstens 6 maanden oud is, vanwege het penisbot (os penis). De testikels zijn, afhankelijk van het formaat, ongeveer zo groot als een limaboon.
Vrouwelijke puppy's hebben gladde buikjes (buiten het navellitteken). De anus zit direct onder de staart. Bij een vrouwtje vindt u net onder de anus een verhoogd, vleesachtig, bladvormig plekje met een verticale snee, meestal vrijwel direct tussen de achterpoten. Dit is de vulva.
Verschillen tussen reuen en teven
De keuze tussen een reu en een teef kan belangrijk zijn voor gezinsdynamiek en levensstijl. Over het algemeen zijn reuen wat groter en hebben ze meer training nodig. Ze worden vaak gezien als meer complete gezinshonden en passen zich beter aan verschillende situaties aan, maar hebben voldoende ruimte voor lichaamsbeweging nodig.
Gedrag en temperament
Mannetjeshonden zien kinderen soms meer als speelkameraad dan als kind, wat kan leiden tot onstuimig gedrag, hoewel dit per ras en individu verschilt. Ze zijn meestal aanhankelijk en genieten van aandacht. Vrouwtjeshonden (teven) worden soms als beschermender naar kinderen beschouwd, met een moederinstinct dat hen kinderen als grote puppy's laat zien. Teven zijn over het algemeen wat onafhankelijker en vragen niet zoveel aandacht als reuen, hoewel ze ook van knuffelen houden en zich kunnen terugtrekken voor rust.
Training
De meerderheid van de mannetjeshonden heeft meer tijd nodig om volwassen te worden en kan het lastiger maken om hun aandacht tijdens training vast te houden. Echter, er zijn meer mannetjes dan vrouwtjes die hondenshows hebben gewonnen. Vrouwtjes zijn over het algemeen beter te trainen en minder snel afgeleid, hoewel loopse vrouwtjes bijna niet te trainen zijn. Vroege training vanaf acht weken kan leiden tot een zelfverzekerde volwassen hond.
Combinatie van geslachten
Honden komen meestal beter met een hond van het andere geslacht overweg. Mannetjes kunnen onderling strijden om dominantie. Twee vrouwtjes kunnen het ook lastig vinden om te bepalen wie de alfateef is. Het introduceren van een jonge pup bij een oudere hond van hetzelfde geslacht wordt vaak als minder bedreigend ervaren. Een reu-teef combinatie wordt vaak als ideaal beschouwd, hoewel dit ook weer leidt tot uitdagingen met loopsheid en hitsigheid.