Invloed van Anabolen en Groeihormonen op Vruchtbaarheid en Groei

Anabolen en Mannelijke Vruchtbaarheid

De vraag naar de effecten van anabolen op de vruchtbaarheid van mannen komt frequent voor. Anabolen, die beschouwd kunnen worden als synthetisch testosteron, hebben een directe invloed op de hormoonhuishouding. De productie van zaadcellen, de mannelijke geslachtscellen, vindt plaats in de zaadballen (testikels) en is afhankelijk van testosteron. Dit testosteron wordt geproduceerd onder invloed van het hormoon LH, dat op zijn beurt weer gereguleerd wordt door de hypothalamus in de hersenen. Dit proces werkt via negatieve terugkoppeling: een hoge testosteronspiegel geeft de hypothalamus een signaal om de productie te verminderen, vergelijkbaar met een thermostaat.

Wanneer anabolen worden gebruikt, wordt het lichaam 'voorgelogen' dat er voldoende testosteron aanwezig is. Hierdoor wordt de natuurlijke aanmaak van testosteron door de zaadballen geremd. Aangezien anabolen de eigen testosteronproductie onderdrukken, wordt ook de zaadcelproductie sterk gereduceerd of zelfs volledig stilgelegd. Dit kan leiden tot verminderde vruchtbaarheid of, in extreme gevallen, tot tijdelijke onvruchtbaarheid. Hoewel langdurig gebruik in combinatie met hoge doseringen theoretisch permanente onvruchtbaarheid zou kunnen veroorzaken, is dit bij sporters nog niet wetenschappelijk aangetoond. Wel zijn er bewijzen dat het gebruik van anabolen de eigen testosteronproductie kan onderdrukken, zoals het geval van Flex Wheeler illustreert.

De negatieve effecten op de hormoonhuishouding treden vrij snel op. De zaadproductie neemt vrijwel onmiddellijk af. De kwaliteit van de geproduceerde zaadcellen, qua vorm en beweeglijkheid, lijkt echter niet significant te worden beïnvloed door anabolen. Het gebruik van anabole steroïden kan leiden tot een vermindering van de eigen testosteronproductie, wat resulteert in een afname van de zaadproductie en dus de vruchtbaarheid. Na het stoppen van de kuur zal het herstel van de testosteron- en zaadproductie plaatsvinden, maar dit kan enkele maanden duren, afhankelijk van de gebruikte middelen, doseringen en duur van de kuur.

Stimuleren van Herstel en Hulp bij Vruchtbaarheid

Om het herstel van de hormoonhuishouding en daarmee de vruchtbaarheid te bespoedigen na een anabolenkuur, worden soms specifieke middelen ingezet. Twee veelgebruikte middelen zijn clomifeen (bekend onder merknamen als Clomid®, Clomifeen tabletten of Serophene®) en humaan chorion gonadotrofine (HCG), met merknamen als Pregnyl® en Profasi®.

Clomifeen

Clomifeen wordt in de reguliere geneeskunde gebruikt om de eisprong te stimuleren bij vrouwen met vruchtbaarheidsproblemen. Bij mannen die anabolen gebruiken, wordt het aan het einde van een kuur ingezet om de eigen aanmaak van testosteron te stimuleren. Clomifeen werkt op twee manieren: ten eerste als een 'oestrogenen-blokker', waardoor het zich bindt aan receptoren waar ook oestrogenen zich aan kunnen hechten. Dit kan helpen bij het voorkomen van vrouwelijke bijwerkingen zoals vetophoping op de heupen, die veroorzaakt kunnen worden door oestrogenen zoals estradiol. Ten tweede kan Clomifeen de testosteronproductie verhogen. Door binding aan oestrogeenreceptoren op de hypothalamus, stimuleert het de hypofyse om meer luteïniserend hormoon (LH) af te geven, wat de zaadballen aanzet tot meer testosteronproductie.

Echter, Clomifeen is niet zonder bijwerkingen. Mogelijke bijwerkingen zijn wazig zicht, dubbelzien, duizeligheid, slapeloosheid, misselijkheid en depressies, aangezien het middel ook het centrale zenuwstelsel kan beïnvloeden. In de reguliere geneeskunde mag het middel slechts een beperkt aantal keren worden toegepast. Bij anabolengebruikers stimuleert clomifeen de afgifte van LH door de hypofyse, wat op zijn beurt de cellen van Leydig in de zaadballen aanzet tot testosteronproductie. Dit kan de testosteronproductie verhogen, maar dit effect is tijdelijk en houdt alleen aan zolang Clomid® wordt gebruikt. Zodra het gebruik stopt, verdwijnt het stimuleren van de eigen testosteronproductie, wat resulteert in dezelfde lage endogene testosteronproductie als voorheen.

Humaan Chorion Gonadotrofine (HCG)

HCG is een stof die qua werking sterk lijkt op het hormoon LH. Het wordt in de hypofyse aangemaakt en stimuleert bij vrouwen de eierstokken voor de productie van progesteron en oestrogenen. Bij mannen stimuleert HCG de cellen van Leydig in de zaadballen om testosteron te produceren. Dit verklaart waarom HCG in sommige gevallen van onvruchtbaarheid kan helpen om de kinderwens te vervullen. Het middel werkt met name bij mannen met een van nature lage testosteronproductie. Bij mannen die anabolen gebruiken en daardoor minder testosteron produceren, kan HCG de testosteronproductie tijdelijk verhogen. Echter, net als bij clomifeen, is dit slechts 'uitstel van executie', aangezien het de natuurlijke productie niet permanent herstelt en de zaadballen niet de kans geeft volledig zelfstandig testosteron te gaan produceren.

Anabolen en Vruchtbaarheid bij Vrouwen en het Ongeboren Kind

De invloed van anabolen op het ongeboren kind is significant. Bij vrouwen hebben anabolen wel degelijk invloed op het ongeboren kind, in tegenstelling tot bij mannen. Wanneer een zwangere vrouw wordt blootgesteld aan testosteron of anabolen, kan het ongeboren kind zich vermannelijken. Om zwangerschappen te voorkomen, wordt het gebruik van anabolen daarom sterk afgeraden voor vrouwen die zwanger (kunnen) zijn.

Groeihormonen en Groeiachterstand bij Kinderen

De lengte van een kind wordt voornamelijk bepaald door genetische factoren, waarbij kinderen gemiddeld 4,5 cm langer worden dan hun ouders. Echter, soms kan een ziekte leiden tot een groeiachterstand. Dit kan diverse oorzaken hebben:

• Hormonale disbalans: Een tekort aan groeihormoon of geslachtshormonen.
• Darmziekten: Zoals coeliakie, of ziekten van de nieren of longen.
• Genetische afwijkingen: Ziekten waarbij botten korter zijn dan normaal, of syndromen zoals het syndroom van Turner bij meisjes.
• Andere oorzaken: Langdurig ongezonde voeding, roken of alcoholgebruik tijdens de zwangerschap, of het gebruik van bepaalde medicijnen zoals prednison of medicijnen bij ADHD.

In gevallen waar geen duidelijke medische oorzaak is voor een kleine gestalte, en het kind gezond is, wordt doorgaans geen behandeling ingezet. De kinderarts zal in overleg met de ouders bepalen of er interventie nodig is.

Diagnostiek bij Groeiachterstand

Wanneer een groeiachterstand wordt vermoed, zal een kinderarts een uitgebreid onderzoek uitvoeren. Dit omvat:

Anamnese (Gesprek met Ouders en Kind

De arts zal een reeks vragen stellen over:

• De lengte van de ouders en andere familieleden.
• Geboortelanden van ouders en grootouders.
• Leeftijd van de ouders bij aanvang van de puberteit.
• Leeftijd van de moeder bij de eerste menstruatie.
• Verloop van de zwangerschap, bevalling en geboorte (bijvoorbeeld vroeggeboorte, laag geboortegewicht, geelzucht).
• Lengte en gewicht bij de geboorte.
• Eventuele ongelukken, operaties of medicijngebruik van het kind.
• Eetgewoonten van het kind.

Lichamelijk Onderzoek

De arts zal het kind onderzoeken, luisteren naar hart en longen, de buik voelen en verschillende metingen verrichten:

• Lengte van het kind.
• Lengte van armen en benen.
• Gewicht.
• Hoofdomtrek.

Deze metingen worden vergeleken met die van leeftijdsgenoten. De arts zal ook letten op fysieke kenmerken die kunnen wijzen op genetische afwijkingen of chromosomale fouten, zoals afwijkingen in het gezicht, handen, voeten, gebit, botten, of de manier van lopen en praten.

Aanvullende Onderzoeken

• Röntgenfoto van hand en pols: Om de botleeftijd te bepalen en te beoordelen of de botontwikkeling overeenkomt met de leeftijd.
• Bloedonderzoek: Om te controleren op coeliakie, ontstekingen, of hormonale ziekten.
• Poeponderzoek: Om darmziekten zoals de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa op te sporen.
• DNA- en chromosomenonderzoek: Om genetische afwijkingen of chromosomale fouten te identificeren.

Behandeling met Groeihormoon

Indien een groeiachterstand wordt veroorzaakt door een ziekte, kan behandeling met extra groeihormoon worden overwogen. Groeihormoon (stofnaam somatropine) is een lichaamseigen stof die essentieel is voor groei en ontwikkeling. Biosynthetisch geproduceerd groeihormoon is identiek aan het lichaamseigen hormoon.

Toediening en Duur van de Behandeling

Groeihormoon wordt dagelijks, meestal 's avonds, onderhuids geïnjecteerd met een pen. De behandeling duurt over het algemeen totdat de volwassen lengte is bereikt, wat wordt bepaald wanneer het kind in het laatste half jaar minder dan 1 cm is gegroeid. De kinderarts en de Stichting Kind en Groei beoordelen jaarlijks de voortgang en de zinvolheid van de behandeling. Jaarlijkse controlebezoeken in het ziekenhuis zijn noodzakelijk voor het meten van lengte, gewicht, lichamelijk onderzoek en bloedafname om de groeifactor en schildklierfunctie te bepalen. Ook wordt een röntgenfoto van de hand gemaakt om de botleeftijd vast te stellen.

Resultaten en Verwachtingen

Wetenschappelijk onderzoek toont aan dat de meeste kinderen in de eerste 2-3 jaar van de behandeling een versnelde groei doormaken (inhaalgroei). Na deze periode groeit het kind meestal mee met een specifieke lijn in het groeidiagram, die wordt bepaald door de lengte van de ouders en de onderliggende groeistoornis. Over het algemeen bereiken kinderen een normale lengte, hoewel ze vaak kleiner blijven dan de gemiddelde lengte. De mate van extra groei is afhankelijk van de groeistoornis, de startleeftijd van de behandeling (hoe jonger, hoe effectiever), de lengte van de ouders en eventuele onderbrekingen van de behandeling.

Bijwerkingen van Groeihormoon

Hoewel de behandeling met groeihormoon over het algemeen veilig is, kunnen er bijwerkingen optreden:

• Kortetermijn: Hoofdpijn, misselijkheid, braken (door tijdelijke verhoging van de intracraniële druk), en zwelling van armen of benen (door vochtretentie). Deze klachten zijn meestal mild en kunnen verminderen door de dosis te verlagen.
• Langetermijn: Spierpijn, gewrichtspijn, en zeer zelden het afglijden van de heupkop (epifysiolyse). Een bestaande scoliose kan verergeren. Groeihormoonbehandeling heeft geen nadelige effecten op botsterkte, hart, bloeddruk, bloedvetten, vet- en spiermassa.

Er is een mogelijk licht verhoogd risico op hart- en vaatziekten op latere leeftijd, hoewel dit niet definitief aan de groeihormoonbehandeling kan worden toegeschreven. Grote studies tonen geen verhoogd risico op kanker aan. De behandeling heeft geen invloed op de puberteit of vruchtbaarheid.

Lange Termijn Gevolgen van Hormoonbehandelingen

Er is onderzoek gedaan naar de langetermijneffecten van hormoonbehandelingen in de puberteit, met name de behandeling van te lange meisjes met hoge doses geslachtshormonen. Deze behandelingen werden tot ongeveer 2011 regelmatig uitgevoerd.

Vruchtbaarheidsproblemen bij Vrouwen

Onderzoek heeft aangetoond dat vrouwen die in de puberteit behandeld zijn met hoge doses oestrogenen om hun lengte te reduceren, significant meer problemen ondervinden op het gebied van reproductieve functie. Ze hebben een lagere kans om zwanger te worden, een hoger risico op vruchtbaarheidsstoornissen en een grotere kans op het gebruik van geassisteerde voortplantingstechnieken. Er werd ook een significant hogere kans op Imminent Ovarian Failure (IOF) vastgesteld, gekenmerkt door verhoogde FSH-spiegels.

Deze bevindingen suggereren dat het gebruik van hoge doses oestrogenen in de adolescentie bij sommige vrouwen gepaard gaat met een verhoogd risico op reproductieve stoornissen later in het leven. Vrouwen met vragen hierover kunnen zich wenden tot een gynaecoloog-subspecialist Voortplantingsgeneeskunde.

Vruchtbaarheid bij Mannen na Hormoonbehandeling

In tegenstelling tot vrouwen, liet onderzoek naar mannen die in de puberteit behandeld waren met hoge doses geslachtshormonen zien dat de prevalentie van vruchtbaarheidsstoornissen laag en vergelijkbaar was met niet-behandelde mannen. Testiculair volume en semenkwaliteit waren eveneens vergelijkbaar tussen de groepen. Wel werden lagere testosteronwaarden gemeten bij de behandelde mannen.

tags: #groeihormonen #kind #vruchtbaar