Bij de meeste vrouwen die borstvoeding geven, komt er een moment dat ze hun melk af willen kolven. De meest voorkomende reden is omdat moeders weer aan het werk gaan. Er zijn heel veel soorten en maten elektrische- en handkolven verkrijgbaar. Wat veel vrouwen echter niet weten, is dat je geen kolf nodig hebt om af te kolven. Je kunt je melk ook met de hand afkolven.
Afkolven met de hand is een vrij eenvoudige techniek, die je even onder de knie moet krijgen. Maar oefening baart kunst. Afkolven met de hand levert veel vrouwen meer en vettere melk op dan wanneer ze met een kolfapparaat zouden afkolven. Het lijkt het meest op hoe je kindje drinkt aan je borst: met de hand ‘melk’ je een borst leeg, terwijl een kolfapparaat de melk uit de borst ’zuigt’.
De voordelen van handmatig afkolven
Er is een aantal voordelen van met de hand afkolven:
- Het kost niets.
- Je kunt het altijd en overal doen.
- Het is geruisloos.
- Vaak lukt het zelfs beter, omdat je melk door huid-op-huidcontact (je handen op je borst) gemakkelijker toeschiet.
- De afgekolfde melk heeft, doordat het met compressie - positieve druk - uit je borst wordt ‘gemolken’, een hoger vetpercentage.
Voorbereiding op het handmatig afkolven
Net als bij afkolven met een kolfapparaat is hygiëne belangrijk. Het is fijn om af te kolven op een comfortabele plek, waar je je veilig voelt, en die een aangename temperatuur heeft. Je kunt een hydrofiele of een andere schone doek bij de hand houden voor het geval je melk morst. Een flesje of bakje met een brede opening is zeker voor een beginnende moeder gemakkelijk om te gebruiken.
Opwarmen en masseren van de borst
Dan ontbloot je je borst, zodat je er goed bij kunt. Het opvangbakje houd je bij de hand. Veel moeders vinden het prettig om hun borst vooraf op te warmen. Zo stroomt de melk meestal gemakkelijker. Je kunt hiervoor een warme doek, lauwe kruik of een kersenpittenkussen gebruiken.
Vooraf kun je je borst een korte massage geven. Die zorgt ervoor dat je melk gemakkelijker toeschiet. Een aantal massagetechnieken lichten we toe:
Massagetechniek 1: Cirkelvormige beweging
Bij de eerste techniek leg je je handen om je borst. Masseer nu zachtjes in een klein cirkeltje met je handen van boven naar beneden en dan van rechts naar links. Deze beweging maak je altijd van de buitenkant van de borst richting de tepel.
Massagetechniek 2: Zijwaartse beweging
Plaats je handen op de borst, ieder aan een kant, en beweeg je handen heen en weer.
Massagetechniek 3: Strijkende beweging
Als laatste stap maak je met je vingers of de rug van je vingers zachtjes een rechte, strijkende beweging over je borst richting je tepel, alsof je de melk naar je tepel toe wilt sturen. Dit kun je de hele borst rond doen. Deze massage duurt ongeveer een minuut per borst, maar langer kan natuurlijk ook. Het is van belang dat de massage aangenaam voelt.
De techniek van handmatig afkolven
Afhankelijk van wat je zelf prettig vindt, en of je je opvangbakje vasthoudt of ergens neer kunt zetten, gebruik je een of twee handen om mee af te kolven.
De C-greep
Je houdt je borst in een C-greep (of een dubbele C-greep als je twee handen gebruikt). Je vingers liggen ongeveer 2,5 cm achter je tepel op de tepelhof. Je drukt je duim en vingers in één beweging richting je borstkas, naar elkaar toe en vervolgens richting je tepel. Je kunt je hand steeds op een ander plekje van je tepelhof zetten, als de melk minder hard stroomt. Je kunt dit meerdere keren herhalen. Zo komen alle melkklieren aan de beurt.
Als je wat meer ervaring hebt, voel je ook waar er nog melk zit, of waar je de meeste melk al weggekolfd hebt. Als de melkstroom aan de ene borst stopt kun je de andere kant een massage geven en afkolven. Ook als je het gevoel hebt dat er nog melk in je borsten zit, maar het er niet meer zo gemakkelijk uitkomt, kun je weer de massage toepassen.
Hoe lang duurt een afkolfsessie?
Een afkolfsessie kost je ongeveer 20-30 minuten. Sommige moeders zijn na verloop van tijd sneller klaar.
Handmatig afkolven tijdens de zwangerschap
Tijdens de zwangerschap maken je borsten zich klaar om melk te kunnen geven. Je voelt en ziet ze vaak al groeien tijdens het eerste trimester. Tegen het einde van de zwangerschap staan de melkklieren klaar om je kindje te voeden. De melkvloed zelf komt pas goed op gang na 3 à 4 dagen. Doordat je kindje na de geboorte veel en krachtig gaat zuigen, maak je hormonen aan die de productie gaan vergroten.
Vanaf 37 weken kan je deze techniek eens uitproberen. Geen zorgen als het niet meteen lukt! Oefening baart kunst. Prenataal kolven en de melk bewaren is niet aangeraden bij een goede zwangerschap. Dit werkje doen we alleen in speciale situaties.
Afkolven met de hand
Handmatig afkolven als EHBO
Misschien denk je nu: oké, maar ik héb een kolf in huis, dus dit sla ik even over. Mijn advies? Don’t. Want als je manueel kan kolven, dan heb je een hele handige skill om toe te voegen aan je mommy toolbox. Je handen heb je namelijk altijd bij je.
Manueel kolven is - je raadt het nooit - een techniek waarbij je afkolft met de hand. Als EHBO(b) (Eerste Hulp Bij Ontploffende borsten). In het geval van ontploffende, lekkende borsten zou je àlles doen om het jezelf weer comfortabel te maken. Toch? Wel, als je dan manueel kan kolven, kan je heel vlot wat - euh - druk van de ketel halen. HOERA!
Handmatig afkolven in het prille begin
Als je baby de eerste 24 uur niet wil of kan drinken, dan kan manueel afkolven voldoende zijn om de productie op gang te brengen. Een pasgeboren baby drinkt toch maar een paar druppels. Vroedvrouwentip: vang de met de hand afgekolfde melk op een koffielepeltje op en laat de druppels onder de tong vallen (daar worden de suikers heel snel opgenomen).