Zwanger worden zonder ejaculatie, met name door middel van de terugtrekmethode, is een onderwerp dat veel vragen oproept. Hoewel het risico op zwangerschap lager is dan bij volledige ejaculatie in de vagina, is het zeker niet nul. Deze methode, ook wel bekend als coïtus interruptus of 'voor het zingen de kerk uit', vereist grote controle van de man en biedt geen bescherming tegen soa's.
Wat is de terugtrekmethode?
De terugtrekmethode houdt in dat de man zijn penis vlak voor de ejaculatie uit de vagina terugtrekt, zodat het sperma buiten het lichaam terechtkomt. In theorie zou dit zwangerschap moeten voorkomen, aangezien er geen sperma in de vagina komt. Het wordt echter beschouwd als een onbetrouwbare methode om zwangerschap te voorkomen.
De rol van voorvocht
Een van de belangrijkste redenen waarom de terugtrekmethode onbetrouwbaar is, is de aanwezigheid van voorvocht. Dit is een heldere, stroperige vloeistof die door de klieren van Cowper en Littré in de mannelijke urinebuis wordt afgescheiden. Voorvocht heeft als functie de urinebuis te neutraliseren na urineverlies, zodat zaadcellen niet worden gedood door zuurresten. Het probleem is dat er, ondanks dat voorvocht primair geen sperma bevat, toch zaadcellen in terecht kunnen komen.
Dit kan op verschillende manieren gebeuren:
- Restsperma: Na een eerdere ejaculatie kan er een kleine hoeveelheid sperma achterblijven in de urinebuis. Wanneer voorvocht wordt afgescheiden, kan dit sperma meegenomen worden.
- Lekkage voor ejaculatie: Sommige mannen kunnen ongemerkt al een kleine hoeveelheid sperma lekken, met name vlak voor de eigenlijke zaadlozing.
De wetenschap toont aan dat het per persoon verschilt of zaadcellen in het voorvocht terechtkomen. Sommige mannen hebben altijd sperma in hun voorvocht, anderen nooit, en weer anderen onregelmatig. Het sperma dat in voorvocht terechtkomt, is niet anders dan het sperma dat tijdens de zaadlozing vrijkomt en kan dus zeker zwangerschap veroorzaken.
De risico's van de terugtrekmethode
De effectiviteit van de terugtrekmethode is aanzienlijk lager dan die van veel andere anticonceptiemethoden. Studies tonen aan dat ongeveer 20 tot 22 op de 100 mensen die uitsluitend de terugtrekmethode gebruiken, binnen een jaar zwanger raken. Dit betekent dat één op de vijf vrouwen die deze methode toepast, binnen een jaar zwanger wordt.
De kans op zwangerschap kan echter nog hoger zijn door verschillende factoren:
- Onjuiste timing: Het is voor de man extreem moeilijk om exact het moment van klaarkomen aan te voelen en op tijd terug te trekken. Vaak gebeurt dit te laat.
- Onvermogen tot uitstellen: Soms kan de man zijn zaadlozing niet meer uitstellen om op tijd terug te trekken.
- Eerdere ejaculatie: Als er meerdere keren achter elkaar geslachtsgemeenschap plaatsvindt zonder dat de man tussendoor plast, neemt de kans op sperma in het voorvocht aanzienlijk toe.
- Sperma in de buurt van de vagina: Zelfs als er geen ejaculatie in de vagina plaatsvindt, kan sperma of voorvocht dat op de vulva (ingang van de vagina), de schaamlippen of de clitoris terechtkomt, leiden tot zwangerschap.
- Contact via vingers: Als vingers sperma of voorvocht aanraken en vervolgens de vagina binnendringen, bestaat er een risico op zwangerschap.
- Anaal contact: Bij anale seks, als de man in de anus ejaculeert, kan sperma van de anus naar de vulva stromen, wat zwangerschap mogelijk maakt.
Mythes en feiten over zwangerschap voorkomen
Er bestaan diverse mythes over het voorkomen van zwangerschap na geslachtsgemeenschap, die echter niet effectief zijn:
- Plassen na seks: Plassen na de seks helpt voornamelijk bij het voorkomen van urineweginfecties door bacteriën uit de urinebuis te spoelen. Het heeft geen invloed op sperma dat zich al in de vagina bevindt.
- Staan na seks: Sperma werkt niet volgens de wetten van de zwaartekracht. Het opstaan kan ertoe leiden dat overtollig vocht uit de vagina loopt, maar dit is normaal en ongevaarlijk en betekent niet dat de kans op zwangerschap is verdwenen.
- Douchen of spoelen van de vagina: Het wassen van de vagina met water, zeep, azijn of andere producten werkt niet als anticonceptie. Sterker nog, vaginale douches verstoren de natuurlijke vaginale flora, wat het risico op infecties kan verhogen.
Het is belangrijk te weten dat slechts één zaadcel nodig is om een eicel te bevruchten. Een ejaculatie bevat tussen de 200 en 500 miljoen zaadcellen, maar ook in voorvocht kunnen zich voldoende zwemmende zaadcellen bevinden.
De menstruatiecyclus en terugtrekken
Sommige mensen proberen de kans op zwangerschap met de terugtrekmethode te verkleinen door deze alleen te gebruiken tijdens de vermeende 'onvruchtbare' dagen van de menstruatiecyclus. Dit is echter geen betrouwbare strategie. De vruchtbare periode van een vrouw begint vijf dagen voor de eisprong en eindigt ongeveer twee dagen erna. Spermacellen kunnen tot vijf dagen overleven in het vrouwelijk lichaam. Bovendien kan de eisprong op een onverwacht moment plaatsvinden, waardoor zwangerschap alsnog mogelijk is.
Ook na de bevalling is de terugtrekmethode ongeschikt als anticonceptie. De menstruatiecyclus komt geleidelijk op gang en de eisprong kan plaatsvinden voordat de eerste menstruatie optreedt. Hierdoor is zwanger worden mogelijk zonder dat men het beseft.
Alternatieven voor de terugtrekmethode
Gezien de lage betrouwbaarheid en de risico's van de terugtrekmethode, is het aan te raden om te kiezen voor effectievere anticonceptiemethoden. Deze bieden betere bescherming tegen ongewenste zwangerschap en, in het geval van condooms, ook tegen soa's.
Enkele veelvoorkomende en betrouwbare methoden zijn:
- Anticonceptiepil en prikpil: Hormonale methoden die de eisprong voorkomen.
- Condoom of pessarium: Fysieke barrières die voorkomen dat zaadcellen de eicel bereiken.
- Sterilisatie: Een permanente ingreep voor mannen en vrouwen.
- Spiraaltje: Een methode die voorkomt dat een bevruchte eicel zich nestelt, vaak werkzaam voor minimaal 5 jaar.
Anticonceptie - Welke vorm van anticonceptie kies je?
Indien er sprake is van onveilige seks of twijfel over de effectiviteit van de gebruikte methode, is noodanticonceptie (zoals de morning-afterpil) beschikbaar. Deze moet echter niet worden gezien als vervanging voor reguliere anticonceptie.
Voor persoonlijk advies over de keuze van een geschikte anticonceptiemethode kan men terecht bij een huisarts, apotheek of een keuzehulp online raadplegen.