De verleiding van het scherm
Kinderen ontwikkelen zich in een duet met hun ouders en andere verzorgers, die met hen meekijken naar de wereld en benoemen wat het kind ziet. Echter, de verleiding van digitale apparaten kan leiden tot afleiding van de ouderlijke aandacht. Een persoonlijk voorbeeld illustreert dit: een moeder zat aan de rand van het bad, verdiept in een spelletje Tetris op haar apparaat, terwijl haar dochter aangaf het koud te hebben. Ondanks herhaalde meldingen van het kind, bleef de moeder gefocust op het spel, met als gevolg dat het water steenkoud was toen ze uiteindelijk stopte.
Deze ervaring is niet uniek. Veel ouders laten zich in het bijzijn van hun kinderen verleiden door een apparaat. Dit uit zich op diverse manieren, zoals ouders die achter de buggy lopen, druk in gesprek, maar niet met hun kind. In de supermarkt kan een moeder na het afrekenen een fles tevoorschijn halen voor een krijsende baby, die daardoor direct stil is. De moeder zelf luistert ondertussen mogelijk naar een podcast, zonder interactie met haar kind. Een ander voorbeeld is een moeder bij een stoplicht, wiens zoontje constant takken in het water gooit, terwijl zij druk in gesprek is aan de andere kant van haar smartphone, ogenschijnlijk onbewust van de situatie. Ook bij zwemles hangt een jongste zoontje tegen zijn vader aan, die volledig opgaat in zijn smartphone, en afwijzend reageert op de pogingen van het kind om aandacht te krijgen.
Onderzoek naar smartphonegebruik in het gezin
Deze observaties worden ondersteund door onderzoek. Zo raakten deze zomer meer kinderen kwijt op het strand, waarbij strandwachten het smartphonegebruik van de ouders als een factor aanwezen. Onderzoekers in Boston observeerden 55 ouders die met hun kinderen uit eten waren in een fastfoodrestaurant. Verrassend genoeg haalde driekwart van hen op enig moment hun telefoon tevoorschijn, sommigen zo lang dat ze hun kinderen bijna volledig negeerden. Ondanks de vele discussies over de schermtijd van kinderen, krijgt het beeldschermgebruik van de ouders zelf opvallend weinig aandacht.
Continue gedeeltelijke aandacht
Linda Stone muntte de term continue gedeeltelijke aandacht om dit fenomeen te bescharen. Dit verschilt van multitasken, waarbij men bewust productief probeert te zijn. Continue gedeeltelijke aandacht is automatisch en onbewust, gedreven door de behoefte om verbonden te blijven en niets te missen. De vraag rijst wat deze constante afleiding doet met kinderen.
De impact op kinderlijke ontwikkeling
De smartphone bestaat nog maar vijftien jaar, wat betekent dat we nog op relatief onbekend terrein opereren. Echter, het belang van communicatie met een ouder voor de ontwikkeling en het welbevinden van een kind is onbetwist. Kinderen ontwikkelen zich in een interactief proces met hun verzorgers, die hen helpen de wereld te begrijpen door te benoemen wat ze zien. De blik van het kind volgt de blik van de ouder, en vice versa.
Natuurlijk waren ouders in het verleden ook niet constant met hun kinderen bezig; huishoudelijke taken, andere kinderen, werk, de krant of televisie vroegen ook aandacht. Ook de maatschappelijke druk om altijd bereikbaar te zijn speelt een rol, en kinderen moeten leren zichzelf te vermaken. Echter, de smartphone vraagt continu en op onvoorspelbare momenten onze aandacht, zelfs middenin een spelletje of tijdens het voorlezen.
Bij chronisch afgeleide ouders gaat het om iets anders. Wanneer het contact met en de zorg van ouders onvoorspelbaar wordt door de piepjes van hun telefoon, kan dit gevolgen hebben. Jonge kinderen proberen de aandacht te trekken door vervelend gedrag, boosheid of weglopen. Mogelijk nog erger is het wanneer kinderen zich erbij neerleggen dat hun ouders wel aanwezig zijn, maar opgaan in hun eigen digitale wereld.
Oproep tot bewustwording en verandering
Hoewel het belangrijk is dat kinderen leren zichzelf te amuseren en verveling een onderschat groeihormoon kan zijn, is het essentieel dat ouders grip krijgen op hun eigen beeldschermgebruik. Een uitdaging zou kunnen zijn om tijdens momenten met de kinderen - zoals eten, spelen, naar bed brengen of wandelen - de telefoon tot verboden gebied te verklaren. Vervolgens kan er met elkaar gesproken worden over de effecten hiervan op zowel ouders als kinderen, en op de ouder-kindrelatie.
De auteur deelt nog een persoonlijke reflectie: ze twijfelde om een moeder aan te spreken die met haar smartphone bezig was terwijl haar zoontje gevaarlijk speelde. De drempel om ouders aan te spreken op hun gedrag is hemelhoog.