Tijdens de zwangerschap zijn er verschillende producten die worden afgeraden om te eten, of waar je niet te veel van mag eten. Het voedingscentrum heeft hier een mooi overzicht van gemaakt. Rauwe melk, leverproducten en rauw vlees moet je laten staan als je zwanger bent. Door het eten van rauw vlees (zoals filet américain, ossenworst, rauwe ham en carpaccio) kun je voedselinfecties krijgen. De bekendste is wel de infectie toxoplasmose. Deze kan schadelijk zijn voor je baby tijdens de zwangerschap.
Als je zwanger bent, heb je een verminderde weerstand. Daardoor kun je sneller een voedselinfectie krijgen. De meeste voedselinfecties zijn alleen vervelend voor jezelf. Maar besmetting met de bacterie listeria of de parasiet Toxoplasma gondii kan een miskraam of vroeggeboorte veroorzaken. Toxoplasma gondii kan verder leiden tot ernstige schade aan de ogen en hersenen van de baby. De kans dat je besmet raakt is erg klein, maar de gevolgen kunnen dus ernstig zijn. In rauw vlees en rauwe vis en kaas van rauwe melk kunnen deze ziekmakers zitten. Daarom kun je die beter niet eten.
Risico's van voedselinfecties tijdens de zwangerschap
Tijdens de zwangerschap moet je extra voorzichtig zijn met de consumptie van bepaalde vleeswaren vanwege het risico op infectieziekten. Vooral het eten van rauw vlees kan een voedselinfectie opleveren en dat kan schadelijk zijn voor je baby. De infectie toxoplasmose is de bekendste, maar er zijn er nog een paar die eruit springen.
Toxoplasmose
Toxoplasmose, een infectieziekte die wordt veroorzaakt door de parasiet Toxoplasma gondii, kan ernstige gevolgen hebben voor de baby. De parasiet verspreidt zich door kleine eitjes uit kattenpoep en komt op veel plekken voor, ook op sommige voedingsmiddelen zoals fruit en rauw vlees. Daarom is het ook niet verstandig de kattenbak schoon te maken als je zwanger bent. Laat deze zoveel mogelijk staan.
Listeria
Listeria, een bacterie die voor voedselinfectie listeriose kan zorgen. Het is een zeldzame ziekte, ook voor zwangeren. Toch zijn de symptomen bij besmetting tijdens de zwangerschap heftiger. Klachten als hoofd-, rug-, gewrichts- en spierpijn en flinke koorts komen veel voor. Infectie tijdens het derde trimester maakt het risico op vroeggeboorte hoger en in zeldzame gevallen kan de bacterie worden overgedragen aan het ongeboren kind. De listeria bacterie overleeft temperaturen boven de 70 °C niet. Als je je vlees dus goed doorbakt, is er niks aan de hand. Een medium biefstukje kan je dus beter even niet bestellen, wanneer je uit eten gaat.
Coliform, Salmonella en E.coli
Deze bacteriën kunnen voorkomen in onvoldoende gaar vlees en rauwe vleeswaren. De klachten bij infectie kunnen meevallen, maar een enkele keer kunnen er heftige gevolgen zijn zoals bloedvergiftiging en hersenvliesontsteking.
Wat mag je wel eten?
Vleeswaren kunnen een waardevolle bron van essentiële voedingsstoffen zoals vitaminen, mineralen, vetten en spoorelementen zijn. Het levert bovendien hoogwaardige eiwitten, die van cruciaal belang zijn voor de groei en ontwikkeling van je baby. Om bloedarmoede tijdens de zwangerschap te voorkomen is het daarom verstandig om vleeswaren te kiezen met een hoog ijzergehalte zoals rundvlees, varkensvlees en lamsvlees.
Vlees
Tijdens je zwangerschap kan je over het algemeen prima vlees eten. De belangrijkste voedingsstoffen in vlees zijn vitamines B1, B6 en B12 en het mineraal zink. Daarnaast levert het ook ijzer en een hoop eiwitten op. Vlees past dus goed binnen een gezond eetpatroon tijdens je zwangerschap, mits je rekening houdt met een aantal dingen.
Het advies is om vlees altijd goed te doorbakken. Op deze manier dood je toxoplasma of listeria. Als je zwanger bent, moet je er dus voor zorgen dat je vlees en vis helemaal gaar bakt. Zorg er daarbij voor dat je messen etc. waarmee je rauw vlees of vis hebt gesneden, niet in aanraking komen met het gare voedsel.
Wil je toch graag een keer biefstuk of varkenshaas rosé eten? Vries het vlees dan minimaal 4 dagen in bij -12 graden (of 3 dagen bij -20 graden) en let erop dat het geen ‘plakvlees’ of vlees dat is geïnjecteerd is. ‘Plakvlees’ kun je herkennen doordat op het etiket staat ‘samengesteld uit stukjes vlees’. Als het onduidelijk is of het gaat om plakvlees of vlees dat geïnjecteerd is, dan kun je beter kiezen voor goed doorbakken. Dit advies geldt voor vlees uit 1 stuk zoals biefstuk of varkenshaas.
Vis
Vis bevat bepaalde vetten die erg gezond zijn. Het wordt aangeraden om één à twee keer per week vis te eten. Vis is heel goed voor de ontwikkeling van de hersenen van een kind. Probeer in ieder geval één keer in de week (vette) vis te eten. Een portie is 100 gram.
Toch zijn er bepaalde soorten vis die beter zijn om te vermijden tijdens de zwangerschap. Roofvissen kunnen dioxines en metalen bevatten die schadelijk kunnen zijn. Dus vissoorten die je beter kunt laten staan tijdens je zwangerschap zijn: gerookte zalm, bokking, haring, sprot, forel, makreel, sushi, rauwe schaal- en schelpdieren (kreeft, garnalen, krab, mosselen, oesters, kokkels en coquilles), zwaardvis, snoek, snoekbaars, haai, makreel, paling en tonijn. Het Voedingscentrum raadt ook af om tonijnsalade te eten als je zwanger bent.
Eet geen rauwe of gerookte kant-en-klare vis uit de koeling die vacuüm voorverpakt is geweest. Dit kan de listeria-bacterie bevatten. Wees extra voorzichtig met sushi.
Zuivel en kaas
Je kunt in Nederland alle kaassoorten eten. Laat alleen alle zachte kazen die gemaakt zijn met rauwe melk (‘au lait cru’) staan. Rauwe melk kan de gevaarlijke listeriabacterie bevatten. Dit is bijvoorbeeld schimmelkaas, sommige soorten brie en mozzarella en zachte boerenkaas. Als kaas gepasteuriseerd en/of hard is, kun je het met een gerust hart eten.
Rauwe melk zelf moet je ook laten staan. Melk uit de supermarkt is gepasteuriseerd of gesteriliseerd en kan geen kwaad.
Groenten en fruit
Voor een gezonde zwangerschap raden we je aan twee stuks fruit en minimaal twee ons groente per dag te eten. Was rauwe groenten altijd goed schoon onder stromend water, vóórdat je het eet.
Wat moet je laten staan of met mate eten?
Leverproducten
In lever en ander orgaanvlees zit veel vitamine A. Te veel vitamine A kan schadelijke gevolgen hebben voor je ongeboren baby. Het advies voor zwangere vrouwen is om niet meer dan 3.000 microgram vitamine A per dag binnen te krijgen. Slik daarom liever geen supplementen met vitamine A en eet niet te veel lever en leverproducten, zoals paté, berlinerworst, leverpastei en leversmeerworst. Een boterham met leverworst of paté bevat namelijk al zo’n 1.000 tot 1.200 microgram vitamine A. Af en toe (een keer per week) een boterham met een dun laagje smeerleverworst of paté kan geen kwaad.
Sojaproducten
Soja is een populair plantaardig alternatief voor zuivel en/of vlees. In sojaproducten zitten zogenaamde isoflavonen. Als je hier tijdens de zwangerschap hoge doseringen van binnenkrijgt, kan dit mogelijk invloed hebben op de ontwikkeling van de geslachtsorganen van de baby. Uit voorzorg geldt er het advies om een hoge inname te beperken. Neem dan niet meer dan 4 glaasjes/schaaltjes (van 150 ml) sojadrink/yoghurt per dag. Eet daarnaast maximaal twee keer per week andere sojaproducten zoals tofu, tempé of sojabonen. Neem geen supplementen met isoflavonen als je zwanger bent.
Cafeïne
Beperk je koffie-inname. Drink maximaal twee kopjes koffie per dag, ofwel 200 mg cafeïne per dag. Dit geldt ook voor cafeïnevrije koffie. Teveel cafeïne tijdens de zwangerschap is niet goed voor jou en je baby. Het kan o.a. een miskraam, vroeggeboorte of laag geboortegewicht veroorzaken. Een hogere dosis kan tot een miskraam of lager geboortegewicht van je kindje leiden. Drink dit met mate.
Alcohol, drugs en roken
Alcohol, drugs en roken zijn uiteraard niet goed als je zwanger bent en kunnen een negatief effect hebben op de ontwikkeling van je ongeboren kindje. Deze middelen kunnen er zelfs voor zorgen dat je een miskraam krijgt.
Medicijnen
Bepaalde medicijnen kunnen ook schadelijk zijn voor je kindje. Gebruik je medicijnen? Raadpleeg dan altijd je arts of apotheker.
Extra tips over bereiden van voedsel
De bereiding van voedsel is nog meer van belang als je zwanger bent. Let daarom op het volgende:
- Was je handen altijd met water en zeep voor het eten en voor het bereiden van voedsel. Maar ook na het aanraken van rauw vlees, rauwe vis en rauwe groente, na toiletbezoek, na het schoonmaken van de kattenbak en na tuinieren.
- Zorg ervoor dat je vlees en vis door en door verwarmd, zodat eventuele bacteriën worden uitgeschakeld. Let hierbij extra goed op dat het bestek en ander keukengerei dat je gebruikt bij rauw vlees of vis, niet in aanraking komt met gaar vlees of andere voedingsmiddelen. Was het keukengerei tussendoor af.
- Voor rauwe groenten geldt dat je het goed schoonmaakt onder stromend water, vóórdat je het eet.
- Let er daarnaast op dat je vleeswaren, salades en rauwkosten niet te lang bewaard. Eet koelverse producten uiterlijk binnen de houdbaarheidsdatum op of na het openen binnen 2 dagen.
- Verhit het eten door en door tot stomend heet. Schep het goed om tijdens het verhitten. Ook bij opwarmen in de magnetron.
- Verschoon vaatdoekjes dagelijks en was of reinig vaatdoekjes, theedoeken, handdoeken, afwassponsjes en afwaskwasten op minimaal 60 graden.
- Ga je uiteten in een restaurant, let dan extra goed op. Het is verstandig om nog eens extra duidelijk te maken dat je zwanger bent en geen rauw vlees wilt eten.
- Let op de houdbaarheidsdatum van de producten die je koopt. Voor bederfelijke producten uit de koeling is het belangrijk dat je ze opeet uiterlijk op de houdbaarheidsdatum. TGT-datum: Te Gebruiken Tot of THT-datum: Ten minste Houdbaar Tot.
- Gebruik een koeltas om bederfelijke en diepvriesproducten naar huis te vervoeren. Berg de producten thuis zo snel mogelijk op in de koelkast of in de vriezer.
- Zet je koelkast op de juiste temperatuur, namelijk 4 °C. Bewaar koelverse levensmiddelen (bijvoorbeeld vleeswaren of kant-en-klaarmaaltijden) in de koelkast en niet te lang.
Een gids van een diëtist over eten tijdens elk trimester van de zwangerschap | Jij versus eten | Well+Good
Overzicht: Wel en niet eten tijdens de zwangerschap
Het is soms lastig het overzicht te houden van welke producten je nu wel of niet mag tijdens je zwangerschap. Met onderstaand overzicht, zie je het in één oogopslag. Handig voor op je koelkast!
Vlees
| Wel eten | Niet eten | Let op |
|---|---|---|
| Alle gebakken, gekookte of gebraden vlees zoals: Kipfilet, Kalkoen, Rundvlees (biefstuk goed doorbakken), Hamburger (goed doorbakken), Fricandeau, Gehakt, Worst, Varkensvlees, Achterham, Rosbief, Beenham, Ontbijtspek (met mate i.v.m. zoutgehalte), Boterhamworst, Cervelaat, Theeworst, Grillworst, Rookworst | Rauw vlees (tartaar, carpaccio, filet américain, chorizo, rosbief, rauwe ham, ossenworst, salami) | Kan wel als je het goed verhit. Rauwe vleeswaren (filet américain, ossenworst, theeworst, boerenmetworst, chorizo, rosbief, rauwe ham, salami, cervelaat) kan wel als je het goed verhit. |
| Leverkaas (max 1x per dag) | Lever, zoals: Lever (bevat veel vitamine A) | Lees meer over lever en leverproducten. Leversmeerworst of leverpaté kan af en toe (een keer per week). |
| Eend (deze is meestal niet helemaal doorbakken) | ||
| Parmaham, Serranoham, Salami (tenzij verhit op bijvoorbeeld een pizza), Coburger ham, Chorizo (tenzij verhit op bijvoorbeeld een pizza), Prosciutto, Filet Americain, Rookvlees |
Vis
| Wel eten | Niet eten | Let op |
|---|---|---|
| Vis is heel gezond. | Sommige vissoorten zoals makreel, sardines of garnalen kun je beter niet eten. | Verhit de vis die je kan eten altijd goed. |
| Gerookte kant-en-klare vis uit de koeling (zoals gerookte zalm), zowel vacuümverpakt als andere soort verpakking | Kan wel als je het goed verhit. | |
| Rauwe schaal- en schelpdieren | Kan wel als je het goed verhit. |
Zuivel
| Wel eten | Niet eten | Let op |
|---|---|---|
| Harde kaas gemaakt van rauwe melk. | Zachte kaas gemaakt van rauwe melk. Op het etiket staat dan ‘au lait cru’. De meeste zachte kazen zijn gemaakt van verhitte melk. | Kan wel als je het goed verhit. |
| Melk uit de supermarkt is gepasteuriseerd of gesteriliseerd en kan geen kwaad. | Rauwe melk. |
Overig
| Wel eten | Niet eten | Let op |
|---|---|---|
| Sojaproducten | Neem niet te veel sojaproducten, lees waarom. | |
| Goed doorbakken ei kan wel. | Rauwe eieren. | |
| Cafeïne houdende dranken (koffie of energiedrankjes). Maximaal 2 kopjes koffie per dag, maximaal 200 mg cafeïne per dag. | Venkelthee, borstvoedingsthee met venkel of anijs, kaneelthee. | |
| Drop. Maximaal 8 dropjes per dag. | Neem geen drop bij hoge bloeddruk. | Zoethoutthee of sterrenmix. 1 tot 2 glazen per dag. Neem geen zoethoutthee of sterrenmix bij hoge bloeddruk. |
| Keukenkruiden: venkel, salie, dragon, anijs, basilicum, pesto en kaneel. Normaal gebruik bij het op smaak maken van gerechten kan geen kwaad. | Pimba ofwel kalebaskalk tegen misselijkheid. | |
| Zoetstoffen, zoals aspartaam in light frisdranken. Stoffen met een E-nummer zijn veilig. |
Leefstijl
| Wel eten | Niet eten | Beperkt |
|---|---|---|
| Eten en drinken | Alcohol, Roken | Lijnen en afvallen |
Voedingssupplementen tijdens de zwangerschap
Het advies is om via voeding te zorgen voor voldoende voedingsstoffen. Als dit voor jodium, calcium en omega-3 vetzuren niet lukt, slik dit dan als supplement bij. IJzer is ook belangrijk, maar dit houdt de verloskundige in de gaten. Mocht ijzersuppletie nodig zijn dan adviseert de verloskundige je hierin.
Foliumzuur en vitamine D zijn voor elke zwangere altijd nodig om bij te slikken. Eet ook voldoende vis om aan je omega 3 vetzuren te komen. Lukt dat niet, dan heb je een omega-3 (vis)oliecapsule nodig met 250-450 milligram DHA. Calcium en jodium zijn tijdens de zwangerschap ook belangrijke voedingsstoffen voor je ongeboren kind.
Twijfel je of je hiervan genoeg binnenkrijgt? Vul enkele dagen de Eetmeter in van het Voedingscentrum en beslis aan de hand hiervan of het nodig is om extra supplementen bij te slikken. Heb je extra jodium, calcium of DHA nodig? Het kan praktisch zijn om een multivitamine-supplement speciaal voor zwangere vrouwen te gebruiken, als je voor meer dan één van deze voedingsstoffen het advies krijgt om een supplement te slikken. Maar veel van de multivitamines voor zwangeren bevatten niet genoeg jodium, calcium of DHA. Kijk dus goed op het etiket of er genoeg in zit van de voedingsstof die jij nodig hebt.
Wat als je toch iets verkeerds hebt gegeten?
Heb je toch een keer rauw vlees gegeten? Geen paniek. De kans dat je besmet bent geraakt met een schadelijke bacterie, en dat dit direct schadelijk is voor je baby, is klein. Twijfel je of krijg je klachten kort na het eten ervan? Raadpleeg dan een dokter of je verloskundige.
tags: #ossenhaas #tijdens #zwangerschap