Wanneer een bevalling niet spontaan op gang komt, kan het medisch noodzakelijk zijn om deze in te leiden. Dit proces, ook wel priming genoemd, brengt de bevalling kunstmatig op gang. De beslissing om een bevalling in te leiden wordt genomen na zorgvuldige overweging van verschillende factoren, waarbij het welzijn van zowel moeder als kind centraal staat. Er zijn diverse methoden beschikbaar om een bevalling op te wekken, elk met hun eigen specifieke procedures, voor- en nadelen.
Redenen voor het Opwekken van een Bevalling
Een medische indicatie voor het inleiden van een bevalling kan voortkomen uit diverse situaties. Vaak wordt een inleiding geadviseerd wanneer de zorgverlener verwacht dat de situatie voor het kind buiten de baarmoeder gunstiger zal zijn dan daarbinnen. Dit kan bijvoorbeeld het geval zijn bij groeivertraging van de baby of wanneer er zorgen zijn over de conditie van de placenta. Ook ernstige klachten van de moeder, zoals hoge bloeddruk of zwangerschapsdiabetes, kunnen een reden zijn om de bevalling te bespoedigen. De zorgverlener zal talrijke factoren meewegen voordat een advies tot inleiden wordt gegeven. Twijfelt u aan de noodzaak, dan is het essentieel om dit te bespreken met uw verloskundige of gynaecoloog.
Voorbereiding op de Inleiding: Het Beoordelen van de Baarmoedermond
Om te beoordelen of een bevalling op gang gebracht kan worden, voert de verloskundige of gynaecoloog een inwendig onderzoek uit. Hierbij wordt de rijpheid van de baarmoedermond beoordeeld. Een onrijpe baarmoedermond is nog lang en voelt stevig aan; dit wordt medisch aangeduid als een staande portio. Meestal is er dan nog geen sprake van ontsluiting. Een rijpe baarmoedermond is daarentegen korter (verstreken portio), voelt weker aan en vertoont vaak al enige ontsluiting.
Verstreken betekent dat de baarmoedermond niet meer lang en stevig is, maar zacht en kort, vergelijkbaar met de situatie vlak voor een bevalling. Ontsluiting betekent dat de baarmoedermond al een beetje open is.
Als de baarmoedermond onrijp is, maar er toch een dringende reden is om de bevalling op gang te brengen, kan de zorgverlener adviseren de baarmoedermond te laten rijpen. Dit proces wordt primen genoemd.
Methoden om de Bevalling Op te Wekken
Er zijn verschillende methoden die gebruikt kunnen worden om een bevalling in te leiden. De keuze voor een specifieke methode hangt af van de conditie van de baarmoedermond, de medische situatie en de voorkeur van de zwangere.
1. Strippen
Strippen is een relatief eenvoudige methode om de bevalling op gang te helpen. Deze procedure wordt meestal geadviseerd als er geen haast is. De verloskundige brengt twee vingers in de vagina en voelt naar de baarmoedermond. Als deze al wat open is (ontsluiting), maakt de verloskundige met de vingers ruimte tussen de vliezen en de wand van de baarmoeder. Dit kan de aanmaak van hormonen (prostaglandines) stimuleren, wat weeën kan veroorzaken.
Strippen is een korte ingreep die thuis of op de praktijk kan plaatsvinden. Het voelt meestal niet pijnlijk, maar kan wel onprettig zijn. Sommige vrouwen ervaren na het strippen lichte buikkrampen of bloedverlies. De buikkrampen kunnen overgaan in weeën, maar dit is niet altijd het geval. Als de bevalling niet binnen 24 tot 48 uur op gang komt, kan de verloskundige adviseren om opnieuw te strippen.
Nadelen van strippen zijn onder andere het risico op onregelmatige contracties die tot slapeloze nachten kunnen leiden. Uit onderzoek blijkt dat bij één op de acht vrouwen die gestript wordt na 41 weken, de bevalling op gang komt.
2. Baarmoedermond Rijpen met Medicatie (Prostaglandines)
Om de baarmoedermond te laten rijpen en de bevalling op gang te helpen, kan de verloskundige medicatie met prostaglandines voorschrijven. Deze hormonen kunnen oraal worden ingenomen of vaginaal worden ingebracht. Als gekozen wordt voor deze methode, vindt de bevalling plaats in het ziekenhuis, omdat de hormonen soms sterk kunnen werken en tot hyperstimulatie (te veel weeën in korte tijd) kunnen leiden. De gezondheid van moeder en baby wordt in het ziekenhuis nauwlettend gemonitord met een hartfilmpje (CTG).
Een specifieke vorm van prostaglandine is Misoprostol-Angusta, een pil die de baarmoedermond weekt en weeën kan opwekken. Indien Misoprostol-Angusta niet mogelijk is, kan Cytotec vaginaal worden toegediend. Na inname wordt de conditie van de baby gemonitord met een CTG.
Een andere methode om de baarmoedermond te laten rijpen is de inbreng van een ballonkatheter. Dit is een flexibel slangetje met een ballonnetje aan het uiteinde. Het slangetje wordt via de vagina in de baarmoederhals geschoven en het ballonnetje wordt opgeblazen. Dit prikkelt de baarmoeder om prostaglandinen aan te maken, wat leidt tot rijping van de baarmoedermond en mogelijk harde buiken of vaginaal bloedverlies. De ballonkatheter valt er vanzelf uit als er enkele centimeters ontsluiting is. Het inbrengen gebeurt in het ziekenhuis en kan onprettig aanvoelen.
Bij vrouwen met een litteken in de baarmoeder door een eerdere keizersnede wordt doorgaans liever niet ingeleid met medicijnen, omdat dit de kans op het scheuren van het litteken kan verhogen. In zo'n geval wordt vaak gekozen voor een ballonkatheter.
3. Vliezen Breken (Vruchtwater Aflaten)
Wanneer de baarmoedermond rijp is en er 2 tot 3 centimeter ontsluiting is, kunnen de vliezen gebroken worden. Dit kan door een verloskundige of arts met behulp van een vliezenbreker (amniotoom), een instrument dat lijkt op een haaknaald. Het breken van de vliezen is pijnloos voor moeder en baby. Na het breken van de vliezen loopt warm vruchtwater via de vagina naar buiten. Dit activeert de aanmaak van hormonen die weeën kunnen opwekken.
Omdat de vliezen de bescherming tegen infecties vormen, is het belangrijk dat de bevalling na het breken van de vliezen niet te lang duurt. Als de weeën niet snel op gang komen, kan medicatie (oxytocine) worden toegediend. Het breken van de vliezen wordt beschouwd als een veilige manier van inleiden, hoewel er in zeldzame gevallen een medische complicatie kan optreden.
Het breken van de vliezen kan ook leiden tot navelstrenguitdaling, waarbij de navelstreng langs het hoofdje van de baby zakt, vooral bij een nog niet volledig ingedaalde baby of stuitligging. Dit vereist directe medische aandacht.
4. Synthetische Oxytocine via Infuus
Oxytocine is het belangrijkste hormoon dat weeën veroorzaakt. Het lichaam maakt dit zelf aan, maar in het ziekenhuis kan synthetische oxytocine via een infuus worden toegediend om de bevalling op gang te brengen. De hoeveelheid synthetische oxytocine wordt geleidelijk opgehoogd, wat leidt tot steeds sterkere weeën. De hartslag van de baby wordt tijdens dit proces continu gemonitord met een CTG.
Er is een belangrijk verschil tussen lichaamseigen oxytocine en synthetische oxytocine. Lichaamseigen oxytocine wordt in kleine, geleidelijke hoeveelheden afgegeven vanuit de hersenen, wat het lichaam in staat stelt om natuurlijke pijnstillers (endorfines) aan te maken. Synthetische oxytocine wordt continu via een infuus toegediend en passeert de hersenbarrière niet. Dit kan leiden tot:
- Sterkere weeën die sneller achter elkaar komen, wat als pijnlijker kan worden ervaren.
- Minder aanmaak van lichaamseigen pijnstillers, waardoor de pijnbeleving intenser kan zijn.
- Hyperstimulatie: te veel weeën in korte tijd, wat zuurstofgebrek bij de baby kan veroorzaken. Dit kan meestal verholpen worden door de dosis te verlagen of soms met weeënremmende medicatie.
- Verhoogd risico op overmatig bloeden na de bevalling, omdat de baarmoederspieren minder effectief kunnen samentrekken.
- Vochtophoping bij moeder en baby, wat kan leiden tot zwelling en een hoger geboortegewicht van de baby.
- Verminderde kans op succesvolle borstvoeding, aangezien synthetische oxytocine de oxytocinereceptoren kan desensibiliseren en het instinctieve voedingsgedrag van de baby kan beïnvloeden.
Hoewel synthetische oxytocine een effectief middel is om weeën op te wekken, is het belangrijk om bewust te zijn van de mogelijke bijwerkingen en deze te bespreken met de zorgverlener.
Mogelijke Gevolgen en Complicaties van een Ingeleide Bevalling
Hoewel de meeste ingeleide bevallingen zonder complicaties verlopen, zijn er enkele mogelijke gevolgen en risico's waar rekening mee gehouden moet worden:
- Verhoogde kans op perineumrupturen: Bij een ingeleide bevalling, met name door het gebruik van synthetische oxytocine, kan de geboorte van het hoofdje sneller verlopen, wat de kans op scheuren in het gebied rond vagina en anus vergroot.
- Verhoogde kans op instrumentele bevalling: Een vacuümpomp of tangverlossing kan vaker nodig zijn bij een ingeleide bevalling.
- Risico op foetale nood: Hyperstimulatie door synthetische oxytocine kan leiden tot zuurstofgebrek bij de baby als dit niet tijdig wordt herkend en behandeld.
- Verhoogd risico op infecties: Vooral als de vliezen langdurig gebroken zijn.
- Ontsteking op de plaats van de schedelelektrode: Indien een draadje op het hoofdje van de baby is geplaatst voor monitoring.
- Problemen met borstvoeding: Zoals eerder genoemd, kan synthetische oxytocine de aanmaak van melk en het voedingsgedrag van de baby beïnvloeden.
Een ingeleide bevalling kan soms als pijnlijker worden ervaren dan een spontane bevalling, vooral als de baarmoedermond nog niet goed rijp is. Dit kan leiden tot een langduriger proces.
Bevalling animatie
Natuurlijke Methoden om de Bevalling Op te Wekken (Feiten en Fabels)
Er bestaan diverse adviezen om de bevalling zelf op te wekken, maar niet alle methoden zijn wetenschappelijk bewezen effectief.
- Ananas eten: Dit helpt niet om de bevalling op te wekken. Het stofje kinine dat in ananas zit, wordt soms geassocieerd met het opwekken van weeën, maar de hoeveelheid is te klein om effect te hebben.
- Seks: Hoewel seks weeën kan opwekken door de samentrekking van de baarmoeder tijdens een orgasme, is dit effect meestal niet voldoende om de bevalling daadwerkelijk te starten. Sperma bevat wel prostaglandines, die de baarmoedermond kunnen helpen rijpen, maar in te kleine hoeveelheden.
- Bewegen: Fietsen, wandelen of sporten helpt niet direct om de bevalling te beginnen, maar fit blijven tijdens de zwangerschap kan de bevalling wel vergemakkelijken. Bewegen tijdens de bevalling kan de duur ervan verkorten.
- Voetreflexologie: Hoewel sommige vrouwen hier baat bij hebben, is er weinig wetenschappelijk bewijs dat deze therapie de bevalling opwekt.
- Tepelstimulatie: Dit is een bewezen effectieve methode. Stimulatie van de tepels kan de aanmaak van oxytocine stimuleren, wat kan leiden tot weeën. Dit vereist echter langdurige stimulatie (15 minuten tot 3 uur per dag) en is niet in 100% van de gevallen succesvol.
Geduld is de meest effectieve methode om de bevalling op te wekken. Vertrouwen hebben in het eigen lichaam en het natuurlijke proces is essentieel.