Scheef Neus Tussenschot bij Geboorte: Oorzaken, Gevolgen en Behandeling

Een scheef neustussenschot, ook wel neusseptumdeviatie genoemd, is een aandoening waarbij het kraakbenige en benige schot dat de neus in twee helften verdeelt, niet in het midden staat. Dit kan leiden tot een verstopte neus, ademhalingsproblemen en andere complicaties. Hoewel een scheef neustussenschot op verschillende momenten in het leven kan ontstaan, is het van belang om de specifieke problematiek bij pasgeborenen en kinderen te belichten, inclusief de mogelijke oorzaken, de impact op de ontwikkeling en de beschikbare behandelingsopties.

Oorzaken van een Scheef Neus Tussenschot

De oorzaak van een afwijkend neustussenschot kan divers zijn:

Aangeboren Afwijkingen

Een neusseptumafwijking kan al tijdens de geboorte ontstaan. Dit kan het gevolg zijn van de positie van het hoofdje tijdens de bevalling, waarbij door draaiing in het baringskanaal het tussenschot kan verschuiven. Daarnaast zijn er specifieke aangeboren aandoeningen die gepaard gaan met problemen in het neusgebied.

Choane Atresie

Choane atresie is een aangeboren afwijking waarbij de openingen achter in de neus, de choanen, gesloten zijn. Dit kan veroorzaakt worden door een vliesje of extra botgroei. Bij pasgeborenen met een volledige afsluiting van beide choanen ontstaat direct na de geboorte een levensbedreigende situatie, omdat baby's van nature neusademhalers zijn. Zonder neusademhaling kunnen zij onvoldoende zuurstof krijgen, wat leidt tot blauwe verkleuring van de huid. De oorzaak van choane atresie is niet altijd duidelijk, maar het is zelden erfelijk. Indien er sprake is van een erfelijk syndroom, kan genetisch advies zinvol zijn bij een volgende zwangerschap.

Andere Aangeboren Neusafwijkingen

Soms kan de benige ingang van de neus, de apertura piriformis, vernauwd zijn bij de geboorte. Dit komt vaker voor in combinatie met choane atresie en kan eveneens ademhalingsmoeilijkheden veroorzaken, vooral bij luchtweginfecties en tijdens het voeden.

Trauma en Letsel

Een veelvoorkomende oorzaak van een scheef neustussenschot is letsel aan de neus. Dit kan variëren van sportblessures tot ongelukken. Het dragen van beschermende uitrusting tijdens contactsporten, het gebruik van een veiligheidsgordel in de auto en het vermijden van fysieke impact op de neus zijn preventieve maatregelen.

Groei- en Ontwikkelingsstoornissen

Hoewel de literatuur hierover nog onvoldoende uitsluitsel biedt, bestaat er discussie over de invloed van een septumcorrectie op de verdere groei van de neus en het aangezicht bij kinderen. Consensus bestaat erover dat de neus bij jongens doorgaans is uitgegroeid rond 17 jaar en bij meisjes rond 16 jaar. Vanaf deze leeftijden wordt een septumcorrectie geacht geen iatrogene uitgroeistoornis meer te veroorzaken.

Gevolgen van een Scheef Neus Tussenschot bij Kinderen

Een scheef neustussenschot kan bij kinderen diverse problemen veroorzaken:

• Neusverstopping en Ademhalingsproblemen: De meest duidelijke symptomen zijn een verstopte neus en moeite met ademhalen door de neus. Dit kan leiden tot obligate mondademhaling, wat weer andere problemen met zich meebrengt.
• Asymmetrische Groei: Langdurige neusobstructie en mondademhaling kunnen de normale groei van de neus en het aangezicht beïnvloeden, leidend tot craniofaciale afwijkingen.
• Chronische Rhinosinusitis: Een verstoorde luchtstroom en drainage in de neus kan leiden tot chronische ontstekingen van de neusbijholten.
• Slaapproblemen en Vermoeidheid: Ademhalingsproblemen tijdens de slaap kunnen leiden tot snurken, slechte slaapkwaliteit en overmatige vermoeidheid overdag.
• Cognitieve en Algemene Functioneringsproblemen: Ernstige neusverstopping en de gevolgen daarvan kunnen een negatieve invloed hebben op het algemeen en cognitief functioneren van het kind.
• Voedingsproblemen bij Pasgeborenen: Bij pasgeborenen met choane atresie leidt de onmogelijkheid om door de neus te ademen tot ernstige voedingsproblemen, omdat zij tijdens het drinken niet tegelijkertijd kunnen ademen.

Behandeling van een Scheef Neus Tussenschot

De behandeling van een scheef neustussenschot bij kinderen is een complex onderwerp, waarbij verschillende benaderingen mogelijk zijn:

Conservatieve Behandeling

Bij milde vormen van neusverstopping door een septumdeviatie kan een conservatief beleid worden gevoerd. Dit kan bestaan uit:

• Zoutwaterspoelingen: Het spoelen van de neus met een zoutoplossing helpt slijm en korsten te verwijderen.
• Intranasale Steroïdsprays: Deze kunnen ontstekingen in de neus verminderen en zwelling tegengaan.
• Antihistaminica: Bij allergische componenten kunnen antihistaminica verlichting bieden.
• Decongestiva: Medicijnen die de zwelling van het neusslijmvlies verminderen en de neusdoorgang tijdelijk openen.

Deze behandelingen zijn echter niet altijd effectief bij ernstige obstructies of specifieke structurele afwijkingen.

Chirurgische Interventie (Septumcorrectie)

Wanneer conservatieve methoden onvoldoende soelaas bieden, kan een chirurgische ingreep, een septumcorrectie of septoplastie, worden overwogen. De beslissing om een septumcorrectie bij een kind uit te voeren, is echter controversieel en vereist een zorgvuldige afweging.

Indicaties voor Septumcorrectie

Er wordt onderscheid gemaakt tussen absolute en relatieve indicaties:

• Absolute Indicaties: Septumhematoom, septumabces, schisis (hazenlip/wolfs beet) en ernstige traumatische misvormingen.
• Relatieve Indicaties: Ernstige neusverstopping door een septumdeviatie die niet reageert op maximale conservatieve therapie, en die negatieve gevolgen heeft voor het algemeen en/of cognitief functioneren van het kind. Hierbij kan gedacht worden aan asymmetrische groei van neus en gelaat, chronische rhinosinusitis en obligate mondademhaling.

Chirurgische Technieken

Afhankelijk van de locatie en aard van de afwijking worden verschillende technieken toegepast:

• Extracorporeale Septumreconstructie: Meestal toegepast bij anterieure (voorste) afwijkingen, via een externe rhinoplastiek benadering. Deze techniek, hoewel buiten de specifieke richtlijn vallend, suggereert dat de groei van de neus niet nadelig wordt beïnvloed, zelfs met een open benadering en osteotomieën.
• Endonasale Technieken: Een variatie aan technieken wordt beschreven voor de correctie van overige afwijkingen, waarbij de ingreep via de neus plaatsvindt.

Timing van de Operatie

De timing van een septumcorrectie bij kinderen is een belangrijk discussiepunt. Wereldwijd bestaan er twee stromingen:

1. Conservatief Beleid: Uitstellen van de ingreep tot na de puberteitsgroeispurt om een iatrogene (door medisch handelen veroorzaakte) uitgroeistoornis van de neus en maxilla te voorkomen. In Nederland wordt overwegend gewacht tot een leeftijd van 18 jaar of ouder.
2. Vroege Interventie: Chirurgie op jongere leeftijd, met de gedachte dat de gevolgen van een scheef septum met de groei alleen maar zullen toenemen.

De literatuur biedt momenteel onvoldoende bewijs om een definitieve voorkeur uit te spreken voor één van beide benaderingen. Elke casus vereist een individuele afweging.

Procedure en Herstel

Bij een septumcorrectie wordt het kraakbeen en bot van het neustussenschot rechtgezet via een incisie in het slijmvlies aan de binnenzijde van de neus. Meestal zijn er geen uitwendige littekens en verandert de uitwendige vorm van de neus niet, tenzij het voorste kraakbenige deel de uitwendige vorm bepaalt. Vaak worden geen neustampons geplaatst, wat het herstel vergemakkelijkt. Het herstel kan gepaard gaan met een dof gevoel in de neus en omgeving, en soms een niesneiging. Het is belangrijk om de neus gedurende enkele weken niet te snuiten en contact met chloorwater te vermijden. De meeste patiënten kunnen na een paar dagen tot een week hun normale activiteiten hervatten.

Behandeling van Choane Atresie

Bij pasgeborenen met choane atresie, vooral bij een dubbelzijdige afsluiting, is een operatieve correctie noodzakelijk kort na de geboorte. De operatie, uitgevoerd onder narcose, vindt via de neus plaats waarbij het afsluitende bot of vlies wordt verwijderd om de luchtweg te openen. Een week na de operatie volgt vaak een neusinspectie om ontstekingsweefsel te verwijderen. Bij een enkelzijdige afsluiting wordt de operatie vaak uitgesteld tot de leeftijd van twee jaar, afhankelijk van de klachten.

Belangenafweging en Shared Decision Making

De beslissing voor een septumcorrectie bij een kind dient genomen te worden in overleg met de patiënt (en ouders), waarbij de voor- en nadelen zorgvuldig worden besproken. Dit proces van shared decision making is essentieel, gezien de beperkte wetenschappelijke onderbouwing en de potentiële impact op de groei en ontwikkeling.

Hoewel er studies zijn die suggereren dat de kwaliteit van leven na een septumcorrectie toeneemt, vooral bij ernstige neusverstopping en intrinsieke motivatie van het kind, ontbreekt het bij veel van deze studies aan controlegroepen en lange follow-up. Ernstige uitgroeistoornissen van de maxilla en neus worden in deze studies doorgaans niet gerapporteerd, maar milde afwijkingen wel.

Conclusie en Aanbevelingen

Een scheef neus tussenschot bij kinderen is een aandoening die variërende klachten kan veroorzaken. De behandeling, met name chirurgische interventie, is onderwerp van discussie. Gezien de onzekerheden rondom de impact op de groei en ontwikkeling, is een individuele afweging per casus cruciaal. Wanneer er sprake is van ernstige neusverstopping door een septumdeviatie, die niet reageert op conservatieve therapie en gepaard gaat met obligate mondademhaling en/of secundaire craniofaciale problemen, kan een pediatrische septumcorrectie overwogen worden. Een open communicatie tussen arts, kind en ouders is hierbij van het grootste belang.

tags: #scheve #neus #bij #geboorte