Aanval en arrestatie
Op vrijdagmiddag 31 augustus is een 19-jarige man, die ervan verdacht wordt twee Amerikaanse toeristen op het Centraal Station van Amsterdam te hebben neergestoken, voorgeleid aan de rechter-commissaris. De officier van justitie vorderde zijn inbewaringstelling voor een periode van veertien dagen, wat door de rechter-commissaris werd toegewezen.
De verdachte, een man van Afghaanse afkomst met een Duitse verblijfsvergunning, arriveerde kort voor het middaguur op de bewuste vrijdag met een internationale trein vanuit Duitsland op het Centraal Station. Kort na het middaguur stak hij twee mannen, beiden 38 jaar oud, neer. Op verzoek van het Nederlandse Openbaar Ministerie hebben de Duitse autoriteiten de woning van de verdachte in Duitsland doorzocht.
Uit de verklaringen die de verdachte tot nu toe heeft afgelegd, wordt duidelijk dat hij een terroristisch motief had voor zijn daden en dat hij specifiek naar Nederland was gekomen om dit te bewerkstelligen. Hij uitte de mening dat in Nederland ‘de profeet Mohammed, de Koran, de Islam en Allah veelvuldig worden beledigd’. Hierbij noemde hij onder meer de heer Wilders, maar over de cartoonwedstrijd heeft hij niets verklaard.
De verdachte bevond zich op dat moment nog in het ziekenhuis, waar hij aan zijn verwondingen werd behandeld.
Ochtend van de aanslag: de route van de dader
Op de ochtend van 31 augustus vertrok Jawed S. vanuit Ingelheim Am Rhein per trein. Zijn expliciete doel was om Geert Wilders te vermoorden, naar aanleiding van een door de PVV-leider georganiseerde cartoonwedstrijd die als belediging van de profeet Mohammed werd gezien.
Om 11.15 uur kwam S. aan met de ICE op Amsterdam Centraal. Tot het moment van de aanval liep hij rond op het station, ogenschijnlijk doelloos dwalend. Zijn gedrag trok de aandacht van speciale politie-'spotters', getraind in het herkennen van afwijkend gedrag.
Het moment van de aanval en de snelle reactie van de politie
Om 12.00 uur riep een agent twee collega's om Jawed S. aan te spreken. Op dat moment ging het mis. Jawed S. sloeg toe en stak twee Amerikaanse toeristen neer die met hun rug naar hem toe stonden. De politie kon echter snel ingrijpen.
Binnen negen seconden na de aanval werd S. uitgeschakeld doordat de politie hem neerschoot. Dit snelle ingrijpen voorkwam dat de dader meer slachtoffers kon maken op het station.
Motief: verdediging van de profeet
Jawed S. verklaarde dat hij handelde om ‘zijn profeet te verdedigen’ en wraak te nemen namens profeet Mohammed, die volgens hem werd beledigd door Geert Wilders en de Nederlandse samenleving. De PVV-leider had eerder een cartoonwedstrijd uitgeschreven over de profeet, die echter in verband met veiligheidsoverwegingen werd afgelast.
Enkele uren vóór het incident plaatste S. een filmpje online waarin Geert Wilders met een groot rood kruis over zijn hoofd werd getoond. De begeleidende tekst stelde dat Wilders de islam en de profeet had beledigd, en in dezelfde video werd de Nederlandse vlag verbrand.
Gevolgen voor de slachtoffers
De steekpartij had verwoestende gevolgen voor de twee Amerikaanse slachtoffers. Eén van hen, een 38-jarige man, werd in zijn rug gestoken en liep een complete dwarslaesie op, waardoor hij de rest van zijn leven in een rolstoel zit. Volgens de rechter was zijn ruggenmerg bijna volledig doorgesneden. Dit letsel heeft ook geleid tot psychische problemen en een financiële sociaal-economische afgrond, aangezien hij in de VS geen vangnet heeft en niet meer kan werken.
Zijn echtgenote was op het moment van de aanslag 11 weken zwanger en kreeg later een miskraam. De vraag of zij ooit nog kinderen kunnen krijgen, is onzeker.
Het andere slachtoffer, eveneens een 38-jarige Amerikaan, liep een zenuwbeschadiging op in zijn arm, waardoor hij vermoedelijk nooit meer zijn hand goed zal kunnen gebruiken. Hij kan daardoor ook moeilijk dingen vasthouden, hoewel hij wel weer aan het werk is in de VS.
De Amerikaanse slachtoffers eisten samen meer dan drie miljoen euro aan materiële en immateriële schade. De rechtbank kende deels schadevergoedingen toe: het slachtoffer met de dwarslaesie ontving 2,6 miljoen euro, en het andere slachtoffer ruim 38.000 euro.
Strafzaak en veroordeling
Op maandag 14 oktober 2019, meer dan een jaar na de aanslag, werd Jawed S. veroordeeld tot een celstraf van 26 jaar en 8 maanden. De rechtbank Amsterdam achtte poging tot moord met een terroristisch oogmerk bewezen.
Jawed S. was niet aanwezig bij de uitspraak. Eerder had hij geen spijt betuigd van zijn daad. Hij verklaarde dat hij het zo weer zou doen en trots was op wat hij had verricht. Volgens de rechter toonde S. geen berouw en was het ‘herhalingsgevaar groot’.
De man is psychologisch onderzocht, maar bleek geen psychische stoornis te hebben. Hierdoor kreeg hij geen tbs opgelegd. De rechtbank achtte het noodzakelijk de maatschappij zo lang mogelijk tegen hem te beschermen.
Reactie van de dader en de rol van de politie
Jawed S. liet zich tijdens de rechtszaak nadrukkelijk horen en verklaarde dat hij het deed om ‘zijn profeet te verdedigen’. Hij uitte zijn woede over de cartoonwedstrijd en de vermeende belediging van de profeet Mohammed in Nederland. Hij stelde dat hij een martelaar wilde worden en rekening hield met het niet overleven van de aanslag.
Hij verweet Nederland dat Geert Wilders toestemming had gekregen om de wedstrijd te organiseren, en beschouwde Nederlanders als mede-verantwoordelijk voor de vermeende belediging. S. zit momenteel in de Extra Beveiligde Inrichting (EBI) in Vught.
Een van de politieagenten die betrokken was bij de uitschakeling van S. verklaarde later last te hebben van een posttraumatisch stresssyndroom (PTSS) sinds de gebeurtenis.
STEEKPARTIJ: Slachtoffers mogelijke aanslag Amsterdam Centraal Station zijn Amerikanen
tags: #slachtoffer #steekpartij #centraal #station #miskraam