In de volksmond wordt er gesproken over de sterilisatie van een poes, maar technisch gezien is het geen sterilisatie, maar een castratie. Bij een sterilisatie wordt een dier alleen onvruchtbaar gemaakt (door het doornemen van de eileiders), terwijl bij een castratie de geslachtshormonen ook weggenomen worden. Dit gebeurt door het verwijderen van de eierstokken. De technische naam van deze ingreep is Ovariectomie (OVX), waarbij de eierstokken (ovaria) chirurgisch worden verwijderd. In uitzonderlijke gevallen wordt ook de baarmoeder (hystera) verwijderd; dan spreekt men van een Ovariohysterectomie (OVHX).
Als u met uw kat een nestje wilt, moet ze natuurlijk niet gesteriliseerd worden. Als u geen nestje wilt, dan adviseren wij om uw kat te laten helpen. Een ongesteriliseerde poes wordt namelijk vanaf ongeveer 6 maanden leeftijd elke 3 weken krols als ze niet gedekt wordt. Sommige katten die krols zijn, laten dat niet goed merken, terwijl andere katten erg onrustig kunnen zijn en zich aan iedereen aanbieden. Als een kat buitenkomt, kan ze gedekt worden en zit u met een ongewenst nestje.
De belangrijkste reden om uw poes te laten steriliseren is het voorkomen van ongewenste nestjes. Daarnaast kost een krolsheid heel veel energie, niet alleen voor de poes maar ook voor de eigenaar. Een krolse poes heeft vaak een slechte eetlust, waardoor ze gewicht zal verliezen. Daarnaast is ze onrustig en kan ze heel hard miauwen, met name ’s nachts, wat ten koste gaat van haar nachtrust en die van de eigenaar. Krolse poezen in huis kunnen een drama zijn: ze zijn bijna niet in huis te houden, kunnen erg luidruchtig zijn en zullen constant om aandacht vragen. Net als katers, kunnen poezen gaan sproeien om hun territorium te markeren.
Er zijn ook een aantal gezondheidsproblemen die voorkomen kunnen worden als poezen gesteriliseerd worden. De belangrijkste zijn het ontwikkelen van een baarmoederontsteking (pyometra) en kwaadaardige borstkanker (mammacarcinomen). Onder invloed van vrouwelijke hormonen wordt het ontstaan van melkkliertumoren gestimuleerd. Hoe eerder de poes gesteriliseerd wordt, hoe minder de hormonen kunnen inwerken op het melkklierweefsel. Onderzoek heeft uitgewezen dat een sterilisatie vóór de eerste krolsheid de kans op melkkliertumoren tot bijna nul reduceert. Na elke krolse periode wordt de kans groter dat uw poes last krijgt van melkklierkanker. In tegenstelling tot honden zijn melkkliertumoren bij de kat in negentig procent van de gevallen kwaadaardig.
Een poes die niet gesteriliseerd wordt, staat haar hele leven onder invloed van vrouwelijke hormonen. Dit kan leiden tot een baarmoederontsteking op latere leeftijd. Een baarmoederontsteking ontstaat meestal door bacteriën die via de baarmoederhals de baarmoeder binnendringen. Dit gebeurt vaak na een krolsheid, wanneer de baarmoederhals tijdelijk openstaat. Hormonale schommelingen zorgen ervoor dat het slijmvlies van de baarmoeder dikker wordt, waardoor bacteriën zich makkelijker kunnen vermenigvuldigen. Niet-gesteriliseerde poezen lopen het grootste risico, vooral op latere leeftijd. Ook poezen die hormonale behandelingen hebben gehad of recent een nestje hebben gekregen, zijn gevoeliger voor deze aandoening. Bij een baarmoederontsteking hoopt zich pus op in de baarmoeder. Dit kan via de vagina van de kat naar buiten lopen, maar zich ook ophopen in de baarmoeder zelf. Als er geen pus uit de vulva komt, is de ontsteking moeilijker vast te stellen. Het meest opvallende symptoom van een baarmoederontsteking is dat er vloeistof, meestal pus, uit de vulva kan komen. Andere symptomen zijn helaas vrij algemeen en komen bij verschillende aandoeningen voor, zoals veel drinken en vaker plassen, verminderde eetlust, sloomheid, koorts of juist een lage lichaamstemperatuur, braken of diarree, een opgezette of pijnlijke buik, en veel likken aan de vulva.
Er is geen kans meer op dracht. Poezen kunnen tijdens de krolsheid, in tegenstelling tot honden, binnen no-time zwanger raken. De kans dat uw poes zwanger wordt is vele malen groter dan bij de hond. Als er geen nestje gewenst is, adviseren wij om uw kat te laten steriliseren.
Er ontstaat een vermindering van de kans op het ontwikkelen van melkkliertumoren. Er kan geen baarmoederontsteking meer plaatsvinden. Er is geen kans op het ontstaan van goedaardige vergroting (fibroadenomateuze hyperplasie) van de melkklieren, ook wel het Dolly Parton-syndroom genoemd. Dit is een goedaardige aandoening waarbij alle melkklieren opgezet zijn.
Wanneer steriliseren?
Een poes kan vanaf ongeveer 6 maanden leeftijd gesteriliseerd worden. Katten kunnen namelijk vanaf 6 maanden krols worden. Het krols worden wordt wel beïnvloed door de lengte van de dagen. Tijdens de korte dagen worden katten vaak niet krols. Als uw poesje dus eind van het jaar 6 maanden wordt, kunt u met de sterilisatie ook wachten tot eind januari / begin februari. Verder is het zo dat als uw kat niet buiten komt, u natuurlijk kunt wachten totdat ze krols wordt. Bij een kat die buitenkomt is het niet verstandig om daar op te wachten.
Poezen die net een nestje hebben gekregen, kunt u zes tot zeven weken na de bevalling laten steriliseren. De belangrijkste reden hiervoor is dat de baarmoeder dan weer tot normale proporties is teruggebracht, wat de operatie vergemakkelijkt.
In sommige gevallen kan een vroeg-castratie het advies zijn. Met een vroeg-castratie bedoelen we dat we de poesjes vanaf 12 weken leeftijd al kunnen steriliseren. Dit wordt bijvoorbeeld toegepast bij asielkittens om te voorkomen dat ze per ongeluk toch gedekt worden als de nieuwe eigenaar ze niet laat steriliseren. Sommige fokkers willen alleen gesteriliseerde poesjes verkopen om te voorkomen dat er (illegaal) mee gefokt wordt of dat hun lijn bezoedeld wordt. Ook in het uitvoeren van vroeg-castraties zijn dierenartsen bedreven en zullen zij een aangepaste narcose en intensieve recovery toepassen om jonge dieren optimaal te ondersteunen voor, tijdens en na de operatie.
Het operatieproces
Sterilisatie is een ingreep die onder narcose plaatsvindt. Als u een afspraak maakt voor uw kat, kan ze om 8.45 uur op de dag van de operatie gebracht worden. De dag voor de operatie mag ze vanaf 21.00 uur geen eten meer hebben, wel drinken.
Voordat ze onder narcose gebracht wordt, zal uw kat eerst nagekeken worden door de dierenarts. Mochten er afwijkingen gevonden worden, dan wordt er met u contact opgenomen. Het is daarom belangrijk om telefonisch bereikbaar te zijn. Als uw kat helemaal nagekeken is en gezond verklaard is, krijgt ze in haar rugspier een injectie met een narcosemiddel. Hiervan zal ze in slaap vallen.
Als ze in slaap gevallen is, wordt ze aan de zuurstof gelegd, worden de ogen gezalfd en krijgt ze een pijnstillende injectie. Daarna wordt de buik geschoren en chirurgisch voorbereid. Daar wordt via een klein sneetje in de buik een baarmoederhoorn en de eierstok naar buiten gebracht. Als de baarmoeder rustig is, wordt alleen de eierstok afgebonden en verwijderd. Dat gebeurt daarna ook met de andere eierstok (katten hebben 2 eierstokken en een baarmoeder met 2 hoornen). In de meeste gevallen wordt de baarmoeder zelf ook verwijderd, zeker als deze er afwijkend uitziet of als er sprake is van een ontsteking.
Na controle van de buik wordt de buikwand weer gesloten in 3 lagen (de buikwand zelf, de onderhuid en de huid). Bij de laatste hechting wordt er een hechting onder de huid gelegd, zodat er geen knoopjes op de huid zijn. Vroeger was het alleen mogelijk om uw poes via een snede in de buikwand te steriliseren. Tegenwoordig kunt u ook kiezen voor een nieuwe techniek, de laparoscopische sterilisatie (een soort kijkoperatie). Hierbij wordt via een klein sneetje in de buikwand met een camera in de buikholte gekeken. Via een tweede gaatje gaat speciaal materiaal naar binnen. De bloedvaatjes naar de eierstokken worden dichtgebrand, waarna ze via het tweede gaatje verwijderd worden. Het voordeel van deze methode is dat de dierenarts met beter zicht te werk kan gaan, dat de operatie korter duurt en dat de poes een lichtere narcose kan krijgen. Deze techniek kan echter niet bij alle dierenartsen uitgevoerd worden, aangezien zij naast speciaal kostbaar materiaal ook verschillende cursussen moeten volgen.
Nadat de ingreep voltooid is, wordt uw kat overgebracht naar de verwarmde opname waar ze tijdens het wakker worden goed in de gaten gehouden wordt. Voor de ingreep krijgt uw kat een pijnstillende injectie die 48 uur werkzaam is. De dag van de ingreep zijn de katten vaak nog wat slapjes en misselijk van de narcose. De dag erna moeten ze zich al een heel stuk beter voelen.
Nazorg na de operatie
Omdat de meeste katten zich na 1 tot 2 dagen weer helemaal goed voelen, maar wel een buikoperatie hebben gehad, is het belangrijk om ze voor een week binnen te houden. De buikwand moet de tijd krijgen om te genezen.
Verder mogen ze niet teveel likken aan de wond. Er zit een pleister op de wond. Als u ziet dat de pleister gerafeld wordt of eraf gaat, betekent dit dat de poes aan de wond probeert te likken. Dan is het verstandig om een MPS (een soort romper, speciaal voor katten gemaakt) aan te doen of een kraag om.
De meeste poezen tonen weinig interesse in de gehechte wond omdat de hechtingen onderhuids zitten. Ziet u uw poes wel frequent likken aan de wond, dan dient u een kraag of een rompertje bij uw dierenarts te halen. In sommige gevallen kan er enkele dagen na de operatie een bultje ontstaan op de plaats van de wond. Dit is een reactie die vanzelf overgaat en normaal gesproken onschuldig is.
Na 2 weken willen we de poes graag even terug zien voor controle. Als de pleister nog op de wond zit, wordt deze eraf gehaald. Alle poezen krijgen na de operatie voor ongeveer een week pijnstillers mee, wat bij de prijs is inbegrepen. Over het algemeen is geen kraag nodig, maar voor de zekerheid nemen mensen er toch vaak één mee. Controles na de operatie zitten ook inbegrepen bij de prijs, op 2 dagen en 10 dagen na de operatie. Op die manier kunnen problemen tijdig worden opgemerkt en aangepakt.
Mogelijke risico's en nadelige effecten
Het belangrijkste nadelige effect van een sterilisatie is de verandering in de stofwisseling. Na een sterilisatie gaat de stofwisseling omlaag en hebben katten sneller de neiging om dik te worden. Gesteriliseerde poezen hebben een lagere energiebehoefte, maar een hogere eetlust. Daarom zal ze sneller de neiging hebben om te dik te worden en het veelvoorkomende hangbuikje te ontwikkelen. Daarom is het na sterilisatie belangrijk om de juiste voeding en de juiste hoeveelheid voeding te geven. Na de ingreep komt de stofwisseling op een lager niveau te liggen. Dit betekent dat uw poes na sterilisatie 20 procent minder voer nodig heeft.
De narcose (algehele anesthesie) brengt risico's met zich mee. Er is tijdens een operatie altijd een klein risico. Wij zullen er uiteraard voor zorgen om dit risico zo klein mogelijk te maken. Hiervoor gebruiken wij een op de patiënt aangepaste narcose. We hebben bewaking tijdens de operatie in de vorm van een beademingsapparaat en ECG. En zorgen voor een optimale recovery met zuurstof en warmte. Uiteraard krijgt uw poes voldoende pijnstilling tijdens de operatie (2 soorten pijnstillers) en ook pijnstilling mee naar huis. Een goede pijnbestrijding zal het ongemak na de castratie tot een minimum beperken.
Wanneer u twijfelt of uw poes echt krols is, kunt u uw poes op de rug vlakbij de staart kriebelen. Dan zal ze, als ze krols is, een ontvankelijke houding aannemen (doorgebogen rug, staart opzij).
Wat als er toch een baarmoederontsteking optreedt?
Baarmoederontsteking (pyometra) is de meest voorkomende reden voor een baarmoederoperatie. Bij deze ontsteking loopt de baarmoeder van een kat vol met pus. Een kat kan hier erg ziek van worden; het kan zelfs levensbedreigend zijn. Baarmoederontsteking komt alleen voor bij niet-gesteriliseerde katten. Wanneer ze krols worden, verandert het slijmvlies in de baarmoeder, waardoor de kans op infecties groter wordt.
Symptomen van een baarmoederontsteking kunnen snel verergeren, maar beginnen soms subtiel. Let op de volgende signalen: pusachtige, bloederige of stinkende uitvloeiing uit de vulva (bij een open baarmoederontsteking), veel drinken en vaker plassen dan normaal, verminderde eetlust of helemaal niet willen eten, sloomheid en minder actief gedrag, koorts of juist een lage lichaamstemperatuur, braken of diarree, opgezette of pijnlijke buik, veel likken aan de vulva, uitdroging, zwakte of tekenen van shock. Bij een gesloten baarmoederontsteking is er geen zichtbare uitvloeiing, omdat de baarmoederhals gesloten is. Dit maakt deze vorm extra gevaarlijk.
Ook na een bevalling kan een baarmoederontsteking ontstaan. Tijdens en na de geboorte staat de baarmoederhals open, waardoor bacteriën makkelijker naar binnen kunnen. Symptomen ontstaan meestal binnen enkele weken na de bevalling. Zie je dat je kat sloom is, niet wil eten of afwijkende uitvloeiing heeft? Neem dan direct contact op met je dierenarts.
De behandeling bestaat in de meeste gevallen uit een spoedoperatie, waarbij de baarmoeder en eierstokken worden verwijderd. Deze ingreep heet een ovariohysterectomie en is noodzakelijk om de infectie volledig te stoppen. Daarnaast worden vaak antibiotica, pijnstilling en infuus ingezet. Na de operatie heeft je kat rust nodig om te herstellen.
tags: #na #bevalling #is #baarmoeder #bij #moederpoes