Na de bevalling is het belangrijk om opnieuw na te denken over anticonceptie, aangezien de vruchtbaarheid al snel kan terugkeren, soms al binnen drie weken na de bevalling. Dit geldt met name als je geen borstvoeding geeft. Zelfs tijdens de borstvoedingsperiode is zwanger worden mogelijk, hoewel de kans kleiner is onder specifieke voorwaarden.
Vruchtbaarheid na de bevalling
De timing van de terugkeer van de vruchtbaarheid na een bevalling varieert per vrouw. Zonder borstvoeding kan dit al na ongeveer drie weken het geval zijn. Bij vrouwen die volledig borstvoeding geven, kan dit langer duren, maar dit is geen garantie. Het is daarom verstandig om tijdig na te denken over anticonceptie om ongewenste zwangerschappen te voorkomen.
Borstvoeding kan de eerste menstruatie uitstellen. Moeders die volledig borstvoeding geven in de eerste zes maanden worden gemiddeld na ongeveer veertien maanden weer ongesteld. Echter, in ongeveer 20% van de gevallen wordt de eerste menstruatie voorafgegaan door een eisprong, waardoor zwangerschap mogelijk is zonder dat men het beseft.
Borstvoeding als anticonceptie
Borstvoeding kan, onder strikte voorwaarden, als een anticonceptiemethode worden beschouwd. Deze methode is het meest betrouwbaar in de eerste 4 tot 6 maanden na de bevalling, mits de baby uitsluitend borstvoeding krijgt, elke 4 uur wordt gevoed (ook 's nachts) en de moeder nog niet ongesteld is geweest. Zelfs dan is de betrouwbaarheid niet 100%. Jaarlijks worden ongeveer 2 van de 100 vrouwen die volledig borstvoeding geven en nog niet ongesteld zijn, toch zwanger.
De kans op zwangerschap neemt toe indien de baby ook andere voeding krijgt, zoals fles- of bijvoeding, of wanneer de moeder weer ongesteld wordt. Het minderen met borstvoeding, kolven of het geven van fles- of bijvoeding vergroot de kans op een nieuwe zwangerschap aanzienlijk.
Anticonceptie zonder hormonen
Voor vrouwen die borstvoeding geven, wordt over het algemeen geadviseerd om anticonceptiemiddelen zonder hormonen of met alleen progestageen te gebruiken, vooral in de eerste zes maanden na de bevalling. Dit om mogelijke negatieve invloeden op de melkproductie te vermijden.
Condooms
Condooms, zowel voor mannen als vrouwen, zijn een effectieve barrièremethode en kunnen direct na de bevalling worden gebruikt zodra het bloedverlies gestopt is. Ze bieden ook bescherming tegen SOA's. Omdat sperma-voorvocht zaadcellen kan bevatten, is het belangrijk om ze consequent te gebruiken.
Koperspiraal
Een koperspiraal is een hormoonvrije optie die, mits geplaatst door een zorgverlener, tot wel 5 tot 10 jaar bescherming kan bieden. Het plaatsen van een koperspiraal wordt meestal aanbevolen vanaf 10-12 weken na de bevalling, wanneer de baarmoeder weer haar normale grootte heeft aangenomen. Dit type spiraal kan menstruaties heviger maken en mogelijk buikpijn veroorzaken.
Anticonceptie met hormonen
Anticonceptiemiddelen met alleen progestageen worden over het algemeen als veilig beschouwd tijdens borstvoeding. Methoden met oestrogenen worden afgeraden in de eerste zes maanden, omdat deze de kwaliteit en hoeveelheid van de borstvoeding kunnen verminderen.
Minipil
De minipil, die alleen progestageen bevat, is geschikt voor vrouwen die borstvoeding geven. Deze pil wordt zonder stopweek ingenomen. Je kunt starten met de minipil vanaf 3 weken na de bevalling. Als je binnen 4 weken na de bevalling begint, ben je direct beschermd. Het hormoon progestageen komt via de borstvoeding bij het kind, maar dit heeft geen negatieve invloed op de groei of de melkproductie.
Hormoonspiraal
Een hormoonspiraal, zoals de Mirena of Kyleena, geeft geleidelijk een lage dosis hormonen af in de baarmoeder. Dit maakt het baarmoederslijmvlies dikker en kan de eisprong onderdrukken. Het biedt tot vijf jaar bescherming. Het plaatsen van een hormoonspiraal wordt doorgaans niet eerder dan 6 weken na de bevalling aangeraden.
Anticonceptiestaafje (Implanon NXT)
Het anticonceptiestaafje, een klein staafje dat onder de huid van de bovenarm wordt geplaatst, geeft continu hormonen af en biedt drie jaar bescherming. Onderzoek heeft aangetoond dat dit staafje geen negatieve invloed heeft op de borstvoeding of de ontwikkeling van de baby. Het staafje kan vanaf 4 weken na de bevalling worden ingebracht, ongeacht of je borstvoeding geeft.
Prikpil
De prikpil wordt elke 12 weken toegediend en bevat progestageen. Bij borstvoeding wordt geadviseerd om niet eerder dan 6 weken na de bevalling te starten. De prikpil kan de melkproductie niet negatief beïnvloeden.
Anticonceptiemethoden die minder geschikt zijn tijdens borstvoeding
Methoden die zowel oestrogeen als progestageen bevatten, zoals de combinatiepil, de anticonceptiepleister en de anticonceptiering, worden over het algemeen niet aangeraden tijdens de periode van borstvoeding. Deze middelen kunnen de kwaliteit en kwantiteit van de moedermelk negatief beïnvloeden.
Als je toch kiest voor een van deze methoden, is het belangrijk om te weten dat de borstvoeding kan teruglopen en dat continueren op verzoek essentieel is. Bij het gebruik van de combinatiepil wordt aangeraden om te starten tussen de 21e en 28e dag na de bevalling. Als je later dan dag 28 start, wordt geadviseerd om de eerste 7 dagen een barrièremethode te gebruiken.
Spiraal plaatsen na de bevalling: risico's en overwegingen
Het plaatsen van een spiraal (koper- of hormoonspiraal) na de bevalling dient te gebeuren wanneer de baarmoeder haar normale grootte weer heeft aangenomen, wat doorgaans niet eerder dan 6 weken na de bevalling is. Indien de baarmoeder langzamer slinkt, kan gewacht worden tot 12 weken na de bevalling.
Er is een verhoogde kans op perforatie van de baarmoeder tijdens het inbrengen van een spiraal, vooral bij vrouwen die borstvoeding geven, omdat de baarmoeder dan zachter is. Als het inbrengen moeilijk verloopt of gepaard gaat met hevige pijn of bloedverlies, is nader onderzoek (lichamelijk onderzoek en echografie) noodzakelijk om perforatie uit te sluiten.
In het geval van een perforatie wordt de vrouw doorgestuurd naar een gynaecoloog voor verwijdering van het spiraal. Symptomen zoals buikpijn, koorts of bloedverlies na het plaatsen vereisen medische aandacht.
Noodanticonceptie
Ook tijdens borstvoeding is het mogelijk om noodanticonceptie te gebruiken. Een koperspiraaltje is de meest betrouwbare optie en kan veilig gebruikt worden. De morning-afterpil is eveneens een mogelijkheid, maar vereist dat je tijdelijk stopt met borstvoeding geven, afhankelijk van het merk.
Keuzehulp voor anticonceptie
Bij het kiezen van anticonceptie na de bevalling is het belangrijk om persoonlijke voorkeuren, levensstijl en de specifieke situatie (zoals borstvoeding) in overweging te nemen. Een gratis anticonceptieconsult bij een zorgverlener kan helpen bij het maken van de juiste keuze.
Overweeg de volgende vragen:
- Geef je borstvoeding?
- Hoe snel wil je een volgend kindje?
- Vind je je gezin compleet?
- Hoe belangrijk is het om dagelijks aan anticonceptie te denken?
- Wil je anticonceptie met of zonder hormonen?
Methoden voor anticonceptie eenvoudig uitgelegd (Anticonceptiemethoden uitgelegd)
tags: #spiraaltje #met #borstvoeding